CHP ile AK Parti Siirt Üzerinden Neden Tartışıyor? İşte Olayın Arka Planı
CHP Genel Başkanı Özgür Özel'in ara seçim tartışmasında örnek gösterdiği 2002 Siirt seçimi, Türk siyasi tarihinin en tartışmalı sayfalarından biri olarak kayıtlara geçmişti. Pervari'de 706 seçmenin sandığa gidemediği, Kurtalan'da oy pusulalarının etrafa dağıtıldığı o seçimi Yüksek Seçim Kurulu oybirliğiyle iptal etti üç milletvekilinin tutanağı geçersiz sayıldı. Yenilenen seçimde ise anayasa değişikliğiyle önü açılan Recep Tayyip Erdoğan Siirt'ten milletvekili seçilerek Meclis'e girdi ve başbakan oldu. O günden bu yana hiç kapanmayan dosya, bugün yeniden siyasetin gündemine düştü.
Türkiye'de ara seçim tartışmaları alevlenirken, CHP Genel Başkanı Özgür Özel'in gündeme taşıdığı 2002 Siirt seçimi ve ardından yaşanan süreç bir kez daha kamuoyunun odağına girdi. Özel, 'Gündemimde ara seçim yok diyen Erdoğan'a sesleniyorum. 2002 yılında parlamentoda Erdoğan milletvekili olamıyordu. Mevcudiyetini, varlığını bir ara seçime borçlu' dedi. Peki o dönemde Siirt'te tam olarak ne olmuştu? YSK'nın 02.12.2002 tarih ve 978 sayılı kararı, yaşananları tüm ayrıntılarıyla ortaya koymaktadır.
YSK'YA İTİRAZ: SANDIKLAR KURULMADI, OYLAR DAĞITILDI
03 Kasım 2002 genel seçimlerinin hemen ardından Siirt seçim çevresine ilişkin iki ayrı itiraz Yüksek Seçim Kurulu'na taşındı. AK Parti Genel Başkanlığı adına Genel Başkan Yardımcısı Vecdi Gönül, 10 Kasım 2002 tarihli dilekçesiyle iki somut iddiayı YSK önüne getirdi: Pervari İlçesi Doğan Köyü'nde seçimin hiç yapılmadığı ve Kurtalan İlçesi Gözpınar Beldesinde oy sandığının kırılarak oy pusulalarının dağıtıldığı.
Partinin Siirt İkinci Sıra Milletvekili Adayı Öner Gülyeşil de 12 Kasım 2002 tarihli ayrı bir dilekçeyle Eruh ve Şirvan ilçe seçim kurulu kararlarına, Pervari İlçe Seçim Kurulu'nun il seçim kurulunca onaylanan kararına itiraz ederek oy sayımının yeniden yapılmasını talep etti.
YSK'nin İlgili Kararı
DOĞAN KÖYÜ: 706 SEÇMEN, SIFIR OY
YSK'nın incelemesinde en kritik bulgu Pervari İlçesi'ne bağlı Doğan Köyü'nden geldi. Toplam 706 seçmenin kayıtlı bulunduğu 17, 18 ve 19 numaralı sandıklarda seçim günü hiçbir oy kullanılamamıştı.
Tutanaklar ve Cumhuriyet Savcılığı ifadeleri incelendiğinde tablo şu şekilde ortaya çıktı: Sandık kurullarının partili üyeleri görevlerini sandık başında yerine getirmedi. Üyelerin bir kısmı tebligat yapılmadığını savunurken, diğer bir kısmı tebligat yapılsaydı dahi köye hizmet verilmediği gerekçesiyle sandık başına gitmeyeceklerini açıkça ifade etti. Bir kısım üye köyde toplu boykot kararı alındığını söylerken, diğerleri bu iddiayı reddetti.
YSK, gerekçeli kararında durumu açık bir hukuki dille tespit etti: 'Nedeni ister görevlilerin ihmali, ister köyde oluşturulan baskıya dayalı olsun Doğan Köyünde 17, 18 ve 19 nolu sandıklarda sandık kurullarının fiili teşekkülü sağlanmamış, seçmenin iradesini sandığa yansıtmasına imkan verilmemiş, kişilerin en tabi hakkı olan seçme hakkı engellenmiş, seçim işlemi tam kanunsuzlukla sakatlanmıştır.'
Bu tablonun ne denli vahim olduğu özellikle vurgulandı: Resmi görevliler ve eşleri dahil hiç kimse bu üç sandıkta oy kullanamamıştı. Valilik kanalıyla YSK'ya ulaşan dilekçeyle 47 seçmen, istedikleri halde oy kullanamadıklarını, seçme haklarının fiilen engellendiğini bildirdi.
111 OY FARKI: SEÇİM SONUCUNA ETKİ TARTIŞMASIZ
YSK'nın kararı açısından belirleyici olan unsur yalnızca hukuka aykırılık değil, bu aykırılığın seçim sonucunu değiştirip değiştirmediğiydi. Sayılar, sonucu çarpıcı biçimde ortaya koyuyordu:
Siirt seçim çevresinde AK Parti 14.677 geçerli oyla birinci milletvekilliğini almıştı. Bağımsız aday Memet Fadıl Akgündüz 11.450 oyla ikinci sırayı aldı. Üçüncü milletvekilliği ise 7.449 oyla CHP'ye gitti. Ancak AK Parti'nin üçüncü milletvekilliği için artık oyu 7.338'di; yani bu koltuk yalnızca 111 oy farkla CHP'nin eline geçmişti. Oysa oy kullanılamayan üç sandıkta tam 706 seçmen kayıtlıydı.
YSK bu matematiksel gerçeklik karşısında tek bir sonuca ulaşabildi: 'İtirazın kesin surette seçim neticesinde müessir olacağı anlaşılmıştır.'
KARAR: SEÇİM İPTAL, TUTANAKLAR GEÇERSİZ
YSK, 02 Aralık 2002 tarihinde oybirliğiyle tarihi kararını açıkladı. 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun 39/2-3. maddesi gerekçesiyle Siirt İli seçim çevresindeki 03 Kasım 2002 milletvekili genel seçimi tamamen iptal edildi. CHP'li Ekrem Bilek, AK Parti'li Mervan Gül ve Bağımsız Aday Memet Fadıl Akgündüz'ün milletvekili tutanakları geçersiz sayıldı. YSK'nın bu kararıyla Siirt'in TBMM'deki üç sandalyesi boşaldı ve il tamamen vekilsiz kaldı. Yenileme seçimi için tarih belirlendi: 09 Şubat 2003'te yapılacaktı; ancak bu tarih sonradan 9 Mart 2003 olarak değiştirildi.
ERDOĞAN NASIL ADAY OLDU?
O dönem siyasi yasaklı olduğu için milletvekili olamayan Recep Tayyip Erdoğan, yapılan anayasa değişikliğiyle Siirt'te gerçekleştirilen yenileme seçiminde aday oldu. Deniz Baykal'ın desteğiyle hayata geçirilen düzenleme sonrası 9 Mart 2003'te sandık başına gidildi. Seçim sonucunda Erdoğan milletvekili seçilerek Meclis'e girdi ve kısa süre sonra başbakanlık görevini üstlendi.
BUGÜNKÜ TARTIŞMA: 'YENİLENEN SEÇİM Mİ, ARA SEÇİM Mİ?'
AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı, Özel'in 'ara seçimle geldi' iddiasını 'tamamen zırva' olarak nitelendirerek Erdoğan'ın herhangi bir ara seçimde değil, iptal edilen seçimlerin yenilenmesi sürecinde milletvekili seçildiğini savundu.
CHP Genel Başkanı Özel ise AK Parti'nin bu itirazına Anayasa'nın 78. maddesiyle yanıt vererek Erdoğan'ın milletvekilliği yolunun da bu maddede yapılan özel bir değişiklikle açıldığını hatırlattı ve Siirt sürecinin yalnızca 'seçimlerin yenilenmesi' olarak anlatılamayacağını söyledi.
Terminoloji tartışmasının ötesinde, YSK'nın 978 sayılı kararı tartışılmaz bir gerçeği gözler önüne sermektedir: Sandık kurulunun oluşturulamaması, 706 seçmenin oy hakkının fiilen engellenmesi ve 111 oy gibi son derece dar bir fark; Türk siyasi tarihinin en kritik seçim iptallerinden birinin ve bugün hl süren tartışmanın zeminini döşemiştir.
Kaynaklar: YSK Karar No: 978 (02.12.2002); 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun; 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu