- Haberler
- Sağlık
- 2,8 Milyon Çocuk İncelendi: Ekran Süresi, Dil Gelişimi ve Akademik Başarı Nasıl Etkileniyor?
2,8 Milyon Çocuk İncelendi: Ekran Süresi, Dil Gelişimi ve Akademik Başarı Nasıl Etkileniyor?
64 ülkeden 2 milyon 817 binden fazla çocuğun verilerini kapsayan araştırmada, yüksek ekran maruziyeti daha düşük genel akademik başarı, zayıf dil becerileri ve çeşitli duygusal ve davranışsal sorunlarla ilişkilendirildi. Uzmanlar, sonuçların ekran kullanımının tek başına bu sorunlara neden olduğunu göstermediğine dikkat çekti.
Haberin Özeti
- • JAMA Pediatrics' 2026 araştırması, 64 ülkeden 2,8 milyondan fazla çocukta yüksek ekran maruziyetini düşük genel akademik başarı ve zayıf dil becerileriyle ilişkilendirdi.
- • Çalışma, artan ekran kullanımının çocuklarda duygusal sorunlar, akran ilişkisi güçlükleri ve çeşitli davranışsal problemlerle de bağlantılı olduğunu buldu.
- • Uzmanlar, ekran süresinin bu sorunlarla ilişkili olduğunu ancak tek başına doğrudan neden olmadığını ve etkisinin küçük olabileceğini vurguladı.
Akıllı telefon, tablet, televizyon ve dijital platformların çocukların günlük yaşamındaki yeri artarken, kapsamlı bir araştırma ekran kullanımının akademik başarı, dil gelişimi ve ruh sağlığıyla ilişkisini ortaya koydu.
JAMA Pediatrics dergisinde 28 Eylül 2026'da yayımlanan araştırmada, 64 ülkeden 2 milyon 817 bin 252 çocuk ve gencin verilerini kapsayan 23 meta-analizin sonuçları bir araya getirildi.
Kanada'daki Calgary Üniversitesi araştırmacılarının da yer aldığı çalışmada, 18 yaş ve altındaki bireylerde ekran temelli medya kullanımının akademik, bilişsel, sosyal-duygusal ve ruhsal gelişimle ilişkisi incelendi.
Araştırmacılar, daha yüksek ekran maruziyetinin genel akademik başarı ve dil becerilerindeki düşüşle; duygusal sorunlar, akran ilişkilerindeki güçlükler ve çeşitli davranışsal sorunlardaki artışla ilişkili olduğunu belirledi.
Matematik, okuma ve fen bilimlerinde farklı sonuçlar
Araştırmada ekran kullanımı ile genel akademik başarı arasında olumsuz bir ilişki saptanırken matematik, okuma ve fen bilimleri puanlarında anlamlı bir ilişki bulunmadı.
Araştırmacılar, bu alanlardaki sonuçların mevcut kanıtların sınırlılığı dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti.
Dil gelişimi açısından ise daha yüksek ekran maruziyeti ile daha düşük dil becerileri arasında ilişki tespit edildi. Bulgular, ekran kullanımının çocukların gelişimiyle bağlantılı olabileceğini gösterirken bütün dersler ve gelişim alanları için aynı sonucun geçerli olmadığını da ortaya koydu.
Duygusal ve davranışsal sorunlarla bağlantı saptandı
Araştırmada yüksek ekran kullanımı; kaygı ve depresyon belirtilerini içerebilen içselleştirilmiş davranış sorunları ile saldırganlık ve dikkat sorunlarını kapsayan dışsallaştırılmış davranış sorunlarıyla ilişkili bulundu.
Duygusal sorunlar ve akran ilişkilerindeki güçlükler de ekran maruziyetiyle bağlantılı sonuçlar arasında yer aldı. Bununla birlikte araştırma, ekran kullanımının bu sorunları doğrudan ortaya çıkardığını kanıtlamıyor.
Çalışmada elde edilen ilişkilerin büyüklüğü, kullanılan ekran türüne, incelenen davranışsal soruna ve yaş gibi bazı etkenlere göre değişiklik gösterdi.
Uzmanlar uyardı: Ekranlar tek başına neden olarak gösterilemez
Araştırmanın sonuçlarını değerlendiren uzmanlar, ekran süresi ile çocukların gelişimi arasındaki ilişkinin dikkatli yorumlanması gerektiğini belirtti.
İspanya'daki Zaragoza Üniversitesinden sosyoloji alanında kıdemli öğretim görevlisi Tatiana Íñiguez Berrozpe, ekran süresi ile olumsuz ruh sağlığı sonuçları ve akademik performans arasında ilişki bulunduğunu, ancak etkinin küçük olduğunu ifade etti.
Berrozpe, ekran kullanımının bir gencin neden duygusal sıkıntı yaşadığını veya akademik açıdan neden daha düşük performans gösterdiğini tek başına açıklamadığını vurguladı.
Loughborough Üniversitesinden davranışsal epidemiyoloji profesörü Esther van Sluijs ise araştırmanın farklı ekran kullanım biçimleri arasında yeterli ayrım yapamadığına dikkat çekti. Bu nedenle sosyal medya kullanımı veya oyun oynama gibi belirli etkinliklerin etkileri hakkında kesin sonuçlara varılamayacağını belirtti.
Araştırma ne anlama geliyor?
Araştırma, ekran kullanımının çocukların gelişimiyle ilişkili bir etken olabileceğine işaret ediyor. Ancak bulgular, ekran süresinin tek başına akademik başarısızlığa veya ruh sağlığı sorunlarına neden olduğu şeklinde yorumlanmamalı.
Ekran kullanımının süresi kadar içeriği, kullanım amacı ve çocuğun günlük yaşamındaki diğer koşullar da değerlendirilmesi gereken unsurlar arasında bulunuyor.
Çalışma, çocukların ekran kullanımına ilişkin sağlık ve eğitim önerilerinin bilimsel kanıtlar ışığında ele alınmasına katkı sunabilecek kapsamlı bir değerlendirme niteliği taşıyor.
Bakmadan Geçme
