Yusuf Salih Arıtürk

YAP/İŞLET/DEVRET MODELİ

Yusuf Salih Arıtürk

Toplumu ilgilendiren hizmetler ele alınırken, önceliklerinin göz önünde bulundurulmasında yarar vardır ve kalkınmış ülkeler, kalkınmışlık hedefine böyle bir anlayış sayesinde ulaşmışlardır. Bazı hizmetler için de Yap/ İşlet/Devret modeli uygulanmaktadır ki, bu uygulamanın yaygın olduğu ülkelerde, maddi açıdan bir sıkıntı yaşanmamakta ve zarar eden şirketler olsa da çok az sayıda kalmaktadır.

Hızlı nüfus artışı ve artan ihtiyaçlar nedeniyle toplumsal ihtiyaçların kısa zamanda karşılanabilmesi için birçok ülkede kamu ve özel sektör işbirliğiyle yap/işlet/devret modeli benimsenmiştir ve bu uygulamada hizmet önceliğini dikkate alan ülkeler, kalkınma hedefinde başarıya ulaşmışlardır. Bizlerde yap/işlet/devret modeli 1980 yıllarından itibaren ülke gündemine girmiş olmakla birlikte kullanım alanı dar bir çerçeve içinde kalmış ve son yıllarda teknoloji transferini de içeren bazı büyük yatırımlarda kullanılmaya başlanmıştır.

Büyük boyutta maddiyat gerektiren önemli hizmetler bu modelle gerçekleştirilirken, elbette ki dikkat edilmesi gereken hususlar vardır ve bu hususların en önemlisi, ülkeye kazandırılan hizmetlerin yurttaşlarımızın sırtında kambura dönüşmemesidir. Geçmiş yıllarda işsizlere ekmek kapısı aralayan ve ekonomiye kazandıran tesislerin arpalıklara dönüştürülmeleri sonucu yüce devletin sırtında kambura dönüştürülmeleri, halkımızı çok büyük bir mirastan mahrum etmiştir ve günümüzde aynı tesisleri, satıldıkları fiyatın 15 katıyla gerçekleştirmek mümkün değildir. Oysa, gayret edilseydi söz konusu tesisler yaygınlaştırılabilirdi.

Yap/işlet/devlet modeli ile gerçekleştirilen hizmetlerde öncelikler dikkate alınmış mıdır noktasını bir kenara ittiğimde, özel sektörlerin gerçekleştirdikleri hizmetlerde, hizmeti ifa eden şirketlere bazı garantiler verildiği ve bu garantilerin vatandaşlarımızın sırtında kambura dönüştüklerini düşünmeden edemiyorum ve nitekim çoğu yurttaşımız da aynı görüşü paylaşmaktadır. Her türlü ihtiyaç kalemlerine yapılmakta olan aşırı zamların bir nedeni budur sanırım. Çünkü, yapılan açıklamalardan anlaşıldığı kadarıyla yapılan hesaplar, hizmeti üstlenmiş olanlara yüklü paralar ödemek durumunda kalındığını göstermektedir. Yani gerçekleştirilen önemli hizmetlerin kendilerini amorti etme şansı oldukça azdır ve bunun da faturası yine halkımıza çıkmaktadır.

Yazarın Diğer Yazıları