Siirtliler olarak birçok geleneklerimizi terk ettik. Terk ettiğimiz geleneklerimiz arasında
CIGOR
şenlikleri de bulunmaktadır.
Şehrimizin artık terkedilen geleneklerinden olan
CIGOR,
Mart ayının ikinci pazartesi günü başlar ve şenlikler hafta boyu devam ederdi. O zamanlar, Şehrimizde bulunan Ermenilerin PERHİZ GÜNLERİNE NAZİRE olarak düzenlenen şenlikler sırasında akşam saatlerinde dam başlarına çıkılarak adlarına
(SUKE)
denilen çam ağacından yapılmış meşaleler yakılarak
“ALE KAHOR IL KEŞŞE, ILLEYLE MO YITEŞŞE=O KEŞİŞİN İNADINA Kİ BU GECE AKŞAM YEMEĞİ
YEMEYECEK”
başlar üzerinde çevrilirdi.
Çocukluk yıllarımızda, CIGOR ŞENLİKLERİNİ kutladık. Sadece SUKE YAKMAKLA yetinmezdik. Damın duvarları üzerine kül serper, küllerin üzerine de gazyağı dökerek yakardık, Böylece, damlar ışıl-ışıl olurdu.
CIGOR, Siirt Arapçası bir kelime olup (CEGİR)den türetilmiştir. CEGİR’İN Türkçe karşılığı ise GICIK VERMEK, KIZDIRMAKTIR. Bizim CIGOR’U KUTLADIĞIMIZ zamanımızda, Siirt’te ELBETTE GAYRİMÜSLİMLER KALMAMIŞTI. Ama 1915’li yıllara kadar, Şehrimizde bir hayli Ermenilerin bulunduğunu ve TEHCİR olayı sırasında, ayrıldıklarını biliyoruz.
Pazartesi günü gecesi olan CIGOR’UN bir gün öncesine
“AHED EL HULU = TATLI PAZAR”
denilirdi. Bütün mahalli tatlılar, bugün hazırlanırdı.
CIGOR’un bir de adına
(ZIMBILOK -
COKAT)
denilen özel bir yemeği vardır. COKAT’IN TÜRKÇESİ İSE BUMBAR’DIR. CIGOR gecesi olan pazartesi günü gecesinin değişmez yemeği BUMBAR ve yanında HOŞAF olurdu.
O yıl içinde, aile bireylerinden birilerini kaybetmiş olanlar CIGOR şenlikleri yapmazlardı. Komşuları veya akrabaları tarafından kendilerine COKAT ve MAHALLİ TATLILAR GÖNDERİLMESİ adettendi.
“AHAD EL HILU = TATLI PAZAR”
günü yapılmış olan RAYOŞUMEKETİP, SARIBURMA, KURABİYE ve BAKLAVALAR hafta boyunca yenilirdi.
Nişanlı gençlerin erkek tarafı, CIGOR dolayısıyla “AHAD EL HULU = TATLI PAZAR” günü gelinlerine tepsilerle baklava, sarıburma, kurabiye ile sepetlerle meyveler gönderirlerdi. Evli kızları olan aileler de, damat tarafına aynı şekilde izzet ve ikramda bulunurlardı.
CIGOR’UN etkinliklerinden biri de, “RAS-IL
HACAR=TAŞBAŞI”
denilen mevkie gidilerek oradan MARCIS = NERGİS çiçeği toplanmasıydı. Bugün Botan Hidro Elektrik Santralinin bulunduğu mevkie yakın olan
RAS-IL HACAR’DA
nergis toplayan gençler, bunları desteler haline getirir, nişanlılarına gönderirlerdi.
İşin doğrusunu söylemek gerekirse, CIGOR, o zamanlar Siirt’te yaşayan HIRİSTİYANLARIN PERHİZLERİNE KARŞI BİR TEPKİ OLARAK yapılıyor idiyse, böyle bir kutlamanın, dinimizin kurallarıyla çeliştiğini belirtmekte yarar görüyoruz. Zaten, o zaman yaşayan din adamlarının da, CIGOR’U YASADIKLARINI ve HARAM İLÂN ETTİKLERİNİ duyardık.
Siirt’in, mali açıdan bir yıkımı olarak değerlendirilen CIGOR haftasında ceviz içi, pekmez ve şeker tüketimi doruk noktasına ulaşırdı. İyi ki, bu adet zaman içinde kendiliğinden terk edildi. İstedik ki, giden Cıgor, yine de anı olarak yazılarda kalsın.
Yazımı Halk Şairimiz Ahmet Arıtürk’ün CIGOR’U ANLATAN BİR ŞİİRİYLE NOKTALIYORUZ:
NEDİR “CIGOR” DENİLEN
SİİRT’E HAS AN’ANE
“CIGOR” DEMEK “CEGİR”DİR,
GIRGIR GEÇMEKTİR YANİ
ESKİDEN BU SİİRT’TE
ÇOKTU GAYRİMÜSLİMLER
ORUÇ TARZLARI İSE
“PERHİZ” DENEN TERANE
“AHAD-EL HULU” DENEN
“TATLI PAZAR” DEMEKTİR
O GÜNE HAS TATLILAR
YAPILIRDI ŞAHANE
RAYOŞ-U MEKETİP’LE,
SARIBURMA, BAKLAVA
NEREDE KALDI ESKİ
“TATLI PAZAR”LAR HANİ
TATLI PAZAR ERTESİ
GELİR MÜBAREK CIGOR
ZIMBILOKTUR GECENİN
YEMEĞİ EN ŞAHANE
AFİYET OLSUN DOSTLAR
ZIMBILOKLAR, COKATLAR
“SUKE”Yİ ÇEVİRİNİZ
DAMIN BAŞINDA YİNE
