Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yasal olarak bağımsız olduğu öne sürülür. Ancak, tatbikatlar, bu durumun tam eksini göstermektedir. 2 yıl içinde 4 kez başkanı değişen Merkez Bankasının bağımsız olduğuna kim inanır. Merkez Bankası Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti'nin para ve kredi politikasını yürüten, veznedarlık görevini üstlenmiş ve devletin iktisadi ve mali danışmanlığını yapan kurumdur. Kağıt para (banknot) basma tekelini elinde bulundurur ve bu yetkiye istinaden bağımsız olarak para politikasını belirler. Ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı olan Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce basılan madeni paraların tedavülü de Merkez Bankasınca sağlanmaktadır.
Özellikle, Merkez Bankasının faiz oranlarını belirlemesi piyasayı etkileyen en önemli unsurdur. Merkez Bankasının faizi indirmesi veya yükseltmesi, piyasaları derinden etkilemekte, etkilemek bir yana alt-üst etmektedir. Piyasadaki inişler, çıkışlar, enflasyon hep Merkez bankasının attığı adımlarla şekillenmektedir. Merkez Bankasının son hafta içinde faiz oranlarını 2 puan birden yükseltmesi, piyasalarda şok etkisi yaratmıştır. Borsa düşerken, döviz ve altın fiyatlarında ani bir yükselişe yol açılmıştır.
Hiçbir ülkede, Merkez Bankası başkanlarının, ülkemizde olduğu gibi 2-3 ay içinde değiştirilmeleri söz konusu değildir. Merkez Bankası Başkanlarının değiştirilmelerinin, piyasaların anormal durumunu, Başkanlara yüklemek amacına yönelik bir taktik olduğu söylenir. Geçmişte, Merkez Bankası Başkanları arasında üst-üste 10 yıl, hatta daha çok hizmet verenler olmuştur.
Son 2 yıl içinde ise tam 4 başkan değişmiştir. Başkanlardan Murat Uysal 6 Temmuz 2019’dan, 20 Kasım 2020’ye; Naci Ağbal 20 Kasım 2020’den 20 Mart 2021’e kadar hizmet ifa etmiştir. Yeni görevlendirilen Şahap Kavcıoğlu’nun görev süresi ne kadar olacak, göreceğiz!
Evet, Merkez Bankasının bağımsız kuruluş olduğunu öne sürmek artık imkânsız gibi! Başkanları bir kararnameyle bir anda koltuğundan edilebilen Merkez Bankasının özerk olduğuna kimi inandırabilirsiniz ki!
