Bankalara yapılan müdahaleler, ekonomik yönden çok risklidir. İkide bir temcit pilavı gibi dile getirilen konulardan biri de İş Bankasıdır. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeniden konuyu gündeme getirdiği ve AKP MYK toplantısında CHP’nin Türkiye İş Bankası’ndaki hisselerinin Hazine'ye devredilmesiyle ilgili çalışmanın 10 gün içinde bitirilmesi talimatı verdiği belirtilmektedir.
İş Bankası bütün yenilikler gibi
Mustafa Kemal ATATÜRK’ÜN DİREKTİFİYLE
kurulmuştur. Atatürk’ün “
Siyasal, askerî zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar, ekonomik zaferlerle taçlandırılmazlarsa meydana gelen zaferler devamlı olamaz, az zamanda söner”
buyruğunun ışığında bir bankanın kurulması öngörülmüş, Banka, İzmir Birinci İktisat Kongresi'nde alınan kararlar doğrultusunda
26 Ağustos 1924 tarihinde kurulmuştur.
İş Bankasının ilk Genel Müdürü Celal Bayar’dır. Kuruluşu, 2 şube, 37 personel ve 1 milyon liralık nominal sermaye ile start almıştır.
Kurtuluş savaşlarına katkı olmak üzere Hindistan Müslümanları, Mustafa Kemal Paşa'nın şahsına yaklaşık 500-600 bin lira tutarında bir para göndermişlerdi. Atatürk, bu paranın 500 bin lirasını Büyük Taarruzdan önce ihtiyaçların karşılanması için Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'nın emrine vermiştir. Zaferden sonra bu paranın 380 bin lirası İcra Vekilleri Heyeti kararıyla Atatürk'e iade edilmiştir. Atatürk bu paranın
“en faydalı bir şekilde nerede ve nasıl kullanılabileceğini”
düşünmüş ve sonunda 250 bin lirasını İş Bankası'nın temel sermayesi olarak tahsis etmiştir.
1933 yılında Akşam Gazetesi'nde yayımlanan bir açıklamasında ATATÜRK İş Bankasıyla ilgili şunları söylüyor:
“Banka, memleketimizin ekonomik durumuna çok yararlı hizmetler yapmıştır.
Bence, bütün bu hizmetlerin üstünde daha büyük olan bir hizmeti de bankacılığa gençlerimizi yetiştirmiş olmasıdır. En çok bununla övünürüz.”
Atatürk vasiyetinde İş Bankası hisselerinin mülkiyetinin Cumhuriyet Halk Partisi'ne bırakılmasını istemişti. Bu hisselerden oluşan kârlar ise Atatürk'ün vasiyeti üzerine Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu'na aktarılıyor. İş Bankasının hisselerinin % 39,95 öz varlığıdır. Atatürk’ün hisseleri % 28,09, halka açık pay: % 31,96’dur.
İş Bankası kurulduğu 1924 yılından bu yana Bankacılık alanında Türkiye’ye yenilikleri getiren ilk banka olmak özelliğini taşımaktadır. Türkiye'de tasarruf bilinci İş Bankası'yla başlamıştır. Kumbara Türkiye'ye bir İş Bankası icadı olarak girmiştir. Halkın tasarruflarını yastık altından banka kasasına çekmek o günün koşullarında gerçekten güçtü. Türkiye İş Bankası tasarrufu özendiren teşvik ikramiyelerinin de öncüsü olmuş, tasarruf kavramının yerleşmesi için çok sayıda kampanyalar gerçekleştirmiştir.
Cumhuriyet'in ilk on yıllarında geniş şube ağı ile İş Bankası Türkiye'nin parasallaşması ve ticarileşmesinde ana işlevi görmüştür. Şeker, cam, dokuma, maden kömürü, pamuk ve tütün ihracatı ile sigortacılık ve reasürans sektörlerinde ulusal nitelikte şirketlerinin kurulması Bankanın bu alandaki girişimlerinin önde gelenleriydi. İş Bankası ülkenin sanayileşmesine önemli katkılarda bulunmuş şeker, cam, dokuma, demir-çelik, madencilik, lâstik, otomobil, elektrik ampulü, yağ sanayii gibi çeşitli alanlarda başı çeken banka olmuştur.
1960 sonrası planlı iktisadi dönemde kalkınma plan ve programlarıyla öncelik tanınan sektörlere yönelmiş kimya ve gübre, demir dışı metaller, makine ve madenî eşya, karayolları taşıt imalât, bira ve malt üretimi ve turizm sektörleri ya İş Bankası öncülüğünde ya da onun katkılarıyla doğmuştur. Banka ayrıca Türkiye Sınai Kalkınma Bankası, Sınaî Yatırım ve Kredi Bankası gibi yatırım bankalarının kuruluşunda da görev üstlenmiştir. İlk Bankamatikler, Banka Garantili Çek sistemi, “Mavihat” telefon bankacılığı, internet bankacılığı, elektronik fon transferi (EFT) gibi hizmetler hep İş Bankasının hizmetleridir. Kredi kartı alanında da öncü bir tutum izlendi, “Tüketici” uygulamasına paralel, müşterilere kredi kartı verilmeye başlandı. İş Bankası’nın bir ilk olarak sunduğu internet şubesi elektronik bankacılığın ülkede ulaştığı son nokta oldu.
İş Bankası ilk yurtdışı şubelerini 1932’de Hamburg ve İskenderiye’de açtı. Hamburg Şubesi, 2. Dünya Savaşı döneminde, İskenderiye Şubesi Mısır’da Nasır Hükümeti devrinde kapandı. Bankanın ikinci yurtdışı şube atılımı 1955 yılında Lefkoşa Şubesi ile başladı. Bugün KKTC’de 15, Londra’da, Kosova’da ve Irak’ta ikişer, Bahreyn’de birer İş Bankası Şubesi yer alıyor. Mısır ve Çin’de birer temsilcilik bulunuyor.
Merkezi Frankfurt’ta bulunan ve sermayesinin tamamı İş Bankası’na ait olan İşbank GmbH, 1 Temmuz 1992’de faaliyete geçti. Almanya’daki İş Bankası şubeleri bu yeni bankaya devredildi. Bugün İşbank AG adıyla yoluna devam eden iştirakin Almanya’da on, Hollanda, Fransa, İsviçre ve Bulgaristan’da birer şubesi bulunuyor.
İş Bankası Rusya ve Gürcistan’da da ayrı iştirakler altında şubeleşti. 2010 yılında faaliyetine başlayan İşbank Russia’nın bugün üç, İşbank Georgia’nın iki şubesi bulunuyor.
Türkiye İş Bankası uzun yıllar gelişmeye ve büyümeye paralel olarak kurumsallaşmayı hedefledi. Bankacılıkta rekabet esaslarının yeniden şekillendiği 2000’li yıllarda, Türkiye İş Bankası artık talebi yönlendiren, satış ve pazarlama ağırlıklı davranan bir anlayışa yöneldi. Bu anlayış Banka’ya, global bankalarla çok daha kolay ve kuralına göre rekabet etme olanağı sağlayacaktı.
İş Bankası iştirakleriyle birlikte, müşteri odaklı, yenilikçi ve çağdaş yaklaşımıyla kurulduğu günden bu yana ülkenin en değerli ve güvenilir kurumlarından biri olmayı başarmıştır. Yurt içinde ve yurt dışında toplam 1257 şubesi bulunmaktadır. Ziraat Bankasından sonra en çok şubesi olan bankadır. Kamu bankaları hükmünde olan Bankalardan Ziraat bankasının şube sayısı 1739, Halkbank’ın 992 ve Vakıfbank’ın 944 şubesi bulunmaktadır.
Evet, işte İş Bankasının kısa özgeçmişi budur. Dünya çapında önemini kanıtlamış olan İş Bankası Türkiye’nin bankacılık alanındaki gurur kaynağıdır. Peki, Sayın Cumhurbaşkanı neden ısrarla CHP’ye ait hisselerin hazineye devrini istiyor. Çünkü yönetim kurulunda bulunan CHP’li üyeler bankanın haklarının korunması için çok titiz bir tutum sergilemekte, bir şekilde yağmalanmasına karşı çıkmaktadırlar.
İş Bankasındaki Atatürk’e ait hisseler Hazineye devredilirse, yönetim iktidarın güdümüne girecek ve gerçekten çok yazık olacaktır. Hem bilinmesi gereken husus şudur, talimatla banka hisselerinin devredilmesi, bankacılığın ruhuna aykırıdır. Yarar değil, zarar verir. Atatürk’e ait hisseleri vasiyetine rağmen hazineye devrederseniz, mülkiyet hakkını rafa kaldırmış olmayacak mısınız!!!
