Kurtuluş Savaşına damgalarını vuran kahraman kadınlarımız vardır. Bunların öne çıkanları arasında,
Şerife Bacı,
Halide Onbaşı (Halide Edip Adıvar),
Halime Çavuş (Kocabıyık),
Nezahat Onbaşı (Nezahat Baysel),
Çete Emir Ayşe (Emire Ayşe Aliye),
Erzurumlu Kara Fatma (Fatma Seher Erden),
Gördesli Makbule,
Tayyar Rahmiye.
Gibilerinin adları öne çıkmaktadır. Şüphesiz, Kahraman Türk kadınları bu isimlerden ibaret değildir. Adı bilinmedik binlerce, belki onbinlerce kahraman kadınlarımız vardır.
Kahraman Türk kadınlarının simge isimlerinden biri de hiç şüphesiz
NENE HATUN
olarak ünlenen simadır. 22 Mayıs 1955’te ebediyeti intikal eden bu kahraman Türk kadınını ölümünün yıldönümünde istedik ki analım ve yaşam öyküsünü kısaca okuyucularımıza anlatalım:
1857 yılında Erzurum’da dünyaya gelen
NENE HATUN
93 Harbi sırasında Erzurum'da Aziziye savunmasına katılan, Rus işgaline karşı Erzurum’daki halk direnişinin simgesi hâline gelmiş kahraman bir Türk kadınıdır.
Rus askerlerin 8 Kasım 1877 gecesi Aziziye Tabyası’nı ele geçirdiği haberinin Erzurum’da sabah ezanında minarelerden duyurulması üzerine Osmanlı askerine yardım için taş ve sopalarla mücadeleye giren şehir halkına katılmış ve gösterdiği yararlılıklar sonucu efsaneleşmiştir.
1955’te Türk Kadınlar Birliği tarafından Yılın Annesi seçilen Nene Hatun, Türkiye’de
“
YILIN
ANNESİ
”
unvanı verilmiş ilk kadındır. Ayrıca Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından verilmiş olan
“
3. ORDUNUN NENESİ
”
unvanını taşır.
Nene Hatun 1857’de Erzurum'un Çeperli köyünde dünyaya geldi. Babasının adı Hüseyin, annesinin adı Zeliha'dır.
Aziziye savunması sırasında 20 yaşında olan Nene Hatun, köyünden Mehmet Efendi ile evli idi. Rus ordusunun Pasinler'i işgal edip Erzurum'a doğru ilerlemesi üzerine düşman işgali altında kalma endişesinden ötürü birçokları gibi eşi ile birlikte Erzurum'a göç ettiler. Rusların Deveboynu savaşından sonra Erzurum'un varoşlarındaki tabyaları da işgal etmesi üzerine Nene Hatun, 3 aylık oğlunu evde bırakarak şehrin savunmasına katıldı ve yararlılık gösterdi.
Nene Hatun ve ailesi savaştan sonra Erzurum'a yerleşti. Erzurum'da Eminkurbu Mahallesinde Kına Sokağındaki otuz beş numaralı evde ikamet etti. 1934'te çıkan Soyadı Kanunu'yla
KIRKGÖZ
soyadını aldı.
Nene Hatun'un dördü erkek (Yusuf, Nazım, Abdurrahman ve Musa), ikisi kız (Asime ve Nevriye) altı çocuğu olmuştur. Oğullarından ikisi I. Dünya Savaşı’nda öldü.
Geçim sıkıntısı çeken Nene Hatun, 1943 yılında ulusal kadın kahramanlardan Nâme Hanım ile birlikte cumhurbaşkanına bir dilekçe yazarak yardım istemiştir.
Nene Hatun, 1952 yılından itibaren Aziziye Anıtı yapılması çalışmaları sırasında yeniden gündeme geldi. 9. Kolordu Komutanı Korgeneral Refik Koraltan ve karargahı Erzurum’da bulunan Üçüncü Ordu’nun Komutanı Nurettin Baransel Paşa, dönemin belediye başkanı, Erzurum valisi ile TBMM’nin Nene Hatun’a sahip çıkmıştır. 1952 yılında 30 Ağustos Zaferi kutlamalarında kendisine
“
3. ORDUNUN NENESİ
”
unvanı verildi. Türk Kadınlar Birliği’nin girişimi ile Türkiye’de ilk defa Anneler Günü’nün kutlandığı 1955 yılında Birlik kendisine
“
YILIN ANASI
”
unvanı verdi.
Nene Hatun, zatürre teşhisiyle tedavi gördüğü Erzurum Numune Hastanesi’nde 22 Mayıs 1955 günü 98 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi, resmi törenle Aziziye Şehitliği’ne defnedilmiştir.
YÜCE ALLAH’IN RAHMETİ ÜZERİNE OLSUN.
