Şirvan eski adıyla Küfra Siirt’in bir ilçesidir. Şirvan pekmeziyle ve narıyla ünlüdür. Dişlinar (Zivzik) köyünde üretilen narı meşhur olup (Zivzik Narı) olarak tanımlanır. Şirvan’ın Ormanbağı (İskambo) Köyü pekmezi de meşhurdur. İlçede canlı alabalık tesisleri mevcut olup Siirt ili ile arasındaki mesafe 26’km dir. İki tarihi kilise sadece Şirvan ilçesi sınırları içerisinde bulunmakta olup Maden köyünde bakır madeni çıkmakta hammadde olarak ta yurtdışına gönderilmektedir.
Yörede çok sayıda kale, han, hamam, köprü ve medreseler gibi tarihi eserler mevcuttur.
Şirvan'ın Tarihçesi :
Şirvan, Doğusunda Pervari, batısında Baykan, kuzeyinde Bitlis, güneyinde aydınlar ile Siirt bulunmaktadır. İlçenin hemen batısında Tavan Çayı ile doğusunda Botan Nehri bulunmaktadır. Küran Dağı, Gerzevel Dağı, Bacavan Dağı ve Herzena Dağları ile Güneydoğu Torosların doğu silsilesini teşvik etmektedir.
Şirvan’ın çok eski ve köklü bir tarihi vardır. 1871 tarihli Diyarbakır salnamesinde Siirt Sancağına bağlı kazaların dördünden biri de Şirvan olarak geçmektedir. Küfre Beyliği Şirvan’da uzun süre egemenliğini sürdürmüştür. Şimdi Şirvan’ın mahallelerinden birinin adı da Küfre’dir. 1315 tarihli Bitlis salnamesinde Şirvan kazasının Mimar, Havrası ve İskambo adında 3 nahiyesi ve 157 köyü olduğu yazılıdır. İlçeye bağlı Baykan ve Pervari’nin ilçe olmalarıyla Şirvan’dan ayrılmışlardır. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde de şöyle geçmektedir: Kefre-i Şirvan Kasabasına vardık. Şirvan; Diyarbakır, Van eyaletleri arasında bir kasabadır. Şirvan; düz arazide bağlı, bahçeli, akarsulu, Cami ve Medreseli, han, hamam, çarşı ve pazarı mamur bir kasabadır.
Şirvan ve çevresi tarihi eserlerle doludur. Yörede çok sayıda kale, han, hamam, köprü ve medreseler gibi tarihi eserler mevcuttur. Bunların en görkemlisi taşlı köyünde bulunan Savtan Kalesidir.
Kalenin yapımında kullanılan taşların büyüklüğü insan aklına durgunluk verir. Oda büyüklüğünde taşlar kullanılmış ve hala büyük bir bölümü sağlam durmaktadır. Bu kaleyle ilgili Çeşitli rivayetler bulunmaktadır.
Satvan Kalesinin hemen yakınında bulunan Bünyan Duvarının da önemli bir tarihi yeri vardır. Aydınlar, Pervari ve Şirvan ilçeleri üçgeninde bulunan bu duvar Botan Nehrinin geçtiği dar bir boğazda, başka bir geçidin bulunmadığı bu yerde büyük kayalar oyularak, suyun içerisinden bir duvar kaldırılarak yapılmıştır.
Duvarın uzunluğu 85 m, yüksekliği ise 10-15 m arasında değişmektedir. Bu duvarın Bizanslılardan kaldığı söylenmektedir. İncekaya da bulunan Körmas Kalesi de Osmanlılardan kalma muhteşem bir kaledir. İlçe merkezinin hemen yakınında bulunan Şirvan Kalesi ise ilçenin tarihi zenginliklerine zenginlik katmaktadır. Küfre makalesini çevreleyen sur kalıntıları 2 kilise kalıntısı sağlam bir medrese ve bir cami bulunmaktadır.
2020 genel sayımına göre Şirvan ilçemizin genel nüfusu 22003’tür. Toplam erkek nüfusu 11270, toplam kadın nüfusu 10733. İlçe Merkez nüfusu 4054, bu Merkez nüfusun 2158'si Erkek, 1896'si kadın nüfustur. İlçe Belde/Köy Toplam nüfusu 17949'tür. İlçe Belde/Köy Toplam Erkek nüfusu 9112, İlçe Belde/Köy Toplam Kadın nüfusu 8837'tur.
Toplam Nüfus22.003
Toplam Erkek Nüfusu11.270
Toplam Kadın Nüfusu10.733
İlçe Merkez Nüfusu4.054
İlçe Merkez ErkekNüfusu2.158
İlçe Merkez Kadın Nüfusu1.896
Belde ve Köyler Toplam Nüfusu17.949
Belde ve Köyler Erkek Nüfusu9.112
Belde ve Köyler Kadın Nüfusu8.837
İlçeye bağlı Köy Sayısı 57
İlçeye bağlı Mahalle Sayısı 5’tir.
MADEN BAKIR TESİSLERİ
Şirvan İlçemiz bakır madeni yönünden oldukça zengindir. Maden köyünde bulunan maden yatakları çok eski tarihlerde iptidai şekilde işletilmişse de asıl işletilmeye açılması 2004 yılında yapılan ihale sonunda gerçekleşmiştir.
Şirvan ilçesi Madenköy sınırlarında yer alan bakır yatağı 1778.07 hektarlık bir alanı kaplamaktadır. 1970’li yıllarda MTA (Maden teknik Arama) tarafından yapılan rezerv tespit çalışmalarından sonra 1981 ve 1988 yıllarında iki yabancı firma tarafından sahada çalışmalar yapılmışsa da üretime geçilememiştir.
1988 yılında fizibilite raporlarının Etibank tarafından hazırlanmasından sonra sahada takribi 25 milyon ton bakır madeni cevherinin bulunduğu anlaşılmıştır. 1988 yılından 2004 yılına kadar dört defa ihaleye çıkarılan saha, 07.01.2004 tarihinde yapılan son ihalede işletme hakkı PARK HOLDİNG tarafından satın alınmıştır.
Böylece Türkiye'nin en büyük bakır madeni rezervine sahip Şirvan Bakır Madeni Tesisleri kurulmuş ve üretime başlamıştır. Madenköy'de Bulunan Maden Ocaklarının Açılışı 2004 Yılında o dönem Başbakan olan Recep Tayyip Erdoğan tarafından yapılmıştı. 20 Yıllık Ekonomik Ömrü ve 40.000 Ton/yıl Üretimi Sahip Bakır Üretim Tesislerinin 125 Milyon ton rezerve sahip olduğu tahmin ediliyor.
Mevcut bakır rezervinin Şirvan’a en az 20 yıl süreyle katma değer sağlayacağı tahmin edilmekte. Tesislerden yılda 750 bin ile 1 milyon ton bakır rezervi, 60-70 bin ton konsantre üretimi yapılarak ülke ekonomine katkı sağlanmakta. Şirvan maden tesislerinde yaklaşık 500 kişi istihdam ettirilirken, dolaylı istihdamlarla (nakliye vesaire) sayı 600’e ulaşmaktadır.
Şirvan’da bakır madeni tesisleri dışında herhangi bir sanayi kuruluşu yoktur. Ancak ilkel yöntemlerle işletilen bir tuzla vardır. Burada üretilen yıllık tuz miktarı yılda 900 bin ton civarındadır. İlçe merkezinde esnaf ve sanatkar sayısı azdır. İlçe merkezinde oturan halkın bir kısmı kamu kurum ve kuruluşlarında, bir kısmı da ziraat ve esnaflıkla geçimini sağlamaktadır. Ekonomik hayat durgun olduğundan sosyal hayat ta durgundur.
İlçe 2 mahalleden oluşmaktadır. Küfre mahallesi köy görünümündedir. Fakat yeni mahallesinde standartlar o kadar yüksek değildir. Şirvan belediyesi 1945 yılında kurulmuştur.
Şirvan’da ekonomi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. İlçe sınırlarında İncekaya Ovası ve Pirinçli Ovası bulunmaktadır. İlçe merkezinde yakın ve tarıma elverişli arazi yoktur; ancak ilçenin batısından geçen Tavan Çayı’nın kenarında bir miktar tarıma elverişli arazi bulunmaktadır.
Şirvan ve köylerinde yetiştirilen başlıca tarım ürünleri başta; Zivzik Narı olmak üzere fıstık, elma, üzüm, kayısı, nar, ceviz, arpa, buğday, mercimek, pirinç ve az miktarda olmak üzere diğer tarım ürünleridir. Yaz aylarında dışarıdan hemen hemen hiçbir sebze ve meyve alınmamaktadır. Hatta Siirt ili ve ilçelerine sebze ve meyve satışı yapılmaktadır.
Yörenin ikinci geçim kaynağı hayvancılıktır. Şirvan’da küçükbaş hayvan besiciliği, alabalık ve tek tırnaklı hayvan yetiştiriciliği de yapılmaktadır. Yöredeki arazinin % 40’ı ormanlıktır. Ormanlar meşe ağacından oluşur.
Şirvan 26 kilometrelik karayolu ile Siirt’e bağlıdır. İl merkezine en yakın ilçe olmasına rağmen bugüne kadar istenilen seviyede gelişmemiştir. İlçe ve köyler arasında ulaşım asfalt ve stabilize yollarla sağlanmaktadır.
