Yıl içinde 31 Mayıs günleri (Dünya Sigarayı Bırakma Günü) olarak tescillenmiştir. Amaç, zararlarına dikkatleri çekerek sigara tiryakilerini çeşitli etkinliklerle uyarmaktır.
Bu bir gerçektir ki, dünyadaki en önemli sağlık sorunu başta sigara olmak üzere tütün kullanımından kaynaklıdır. Sigara sağlığımız yanında ekonomimize de büyük zararlar verir. Günümüzde sigaranın paketinin 10-20 TL arasında olduğu düşünülürse, ekonomik açıdan verdiği zarar da kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Bu meretin öyle tiryakileri var ki, sigaralarını yakmak için ne çakmak, ne de kibrit kullanırlar. Sigarayı, sigarayla yakarak tazelerler! Bir de bunu düşünerek işin vahametini görün.
Bütün hastalıkların sebepleri arasında istisnasız SİGARANIN yeri vardır. Sigara ve tütün içmek, kalp hastalıkları ve kanser dahil, bir çok hastalıkların sebebi veya tetikleyicisidir. İşte bundan dolayıdır ki kullanmanın bireylere ve topluma verdiği zararlara dikkat çekmek için her yıl 31 Mayıs günü
(Dünya
Sigarasız Günü)
olarak kutlanmaktadır.
Sigaranın ham maddesi olan tütünün 1500’lü yıllardan beri bilindiği ve Amerika’da yerlilerin tedavi amaçlı olarak kullandıkları belirtilmektedir. Amerika’nın keşfiyle birlikte tütün ekimi dünyada yaygınlaşırken, kimi ülkelerde ekilmesine yasaklar getirilmiş, hatta suç sayılarak tütün içenler ağır cezalara çarptırılmışlardır. Ülkemize sigaranın girişini inceleyecek olursak tarihteki birçok olgu gibi savaş dönemlerinde geçen şeyler arasındadır. Osmanlı Devletine 1601 yılında İngilizler tarafından getirilen sigara bazı göğüs hastalıklarına ve çeşitli sağlık sorunlarına iyi geldiği söylentisi ile yayılmaya başlanmıştır. Zamanla sigaranın zararlı olduğu anlaşıp fetva verilse de sigaranın bağımlılık yapması engellenmemiştir ve kullanımı günümüzdeki haline gelmiştir. Sigaranın dünyaya yayılması Amerika’nın keşfinden sonra denizcilerin diğer kıtalara ulaşmasıyla birlikte ve o dönemdeki keşif olayları ile yakından ilgilidir. Sigaranın ilk ismi de Tobaccos adı ile anılmaya başlanmıştır.
İslam bilim adamları da tütün ve sigara içimini dini motifler açısından değerlendirirlerken,
HARAM, MEKRUH VE HELAL ŞEKLİNDE FETVA VERENLER OLMUŞTUR.
Hatta, kendisi de tütün müptelası olan bir din adamına sigaranın helal mi, haram mı olduğu sorusunu,
(HELAL İSE İÇİYORUZ, HARAM İSE YAKIYORUZ) şeklinde cevaplandırdığı belirtilir.
Osmanlı dönemi incelendiğinde tütün içimine yasak yanında ağır cezalar getiren padişahın Sultan Dördüncü Murat olduğu bilinmektedir. Aynı padişahın aşırı derecede tütün ve içki kullanması sebebiyle genç yaşta öldüğü de tarihçilerin iddiaları arasındadır.
Sigara ve tütün içiminin günümüzde her yıl dünya genelinde 6 milyon kişinin ölümüne yol açtığı tahmin edilirken, Dünya Sağlık Örgütünün yaptığı bir araştırmaya göre sigara ve tütün ürünlerini kullananların dünya ekonomisine toplam maliyeti 1 trilyon Euro’yu aşmaktadır. Bu rakama sigaraya ödenen paranın yanında, tedavi masrafları ve iş kayıpları da dahildir.
Türkiye tütün mamulleri tüketiminin azaldığı ülkeler arasında. 1990’da her gün sigara içenlerin nüfusa oranı yüzde 30,2, 2015’te yüzde 22,9 olarak kaydediliyor. İngiltere Tıp Dergisi’nin (BMJ) yürüttüğü bir araştırmaya göre, içilen sigara adedinde güvenli bir sayı bulunmuyor. Ancak araştırmacılar sigarayı azaltan kişilerin ileride sigarayı tamamen bırakma oranının daha yüksek olduğunu da vurguluyor.
Sigara kaynaklı ölümlerde başı çeken kanser değil, kalp hastalıkları. Sigara nedeniyle yaşanan erken ölümlerin yüzde 48’i kalp hastalıkları nedeniyle meydana geliyor.
Yapılan araştırmalarda, gençlerde sigaraya başlama yaşı her sene düşmekte. Türkiye’de 10-15 yaş arası çocuklarda sigara içme oranının yüzde 30’lar düzeyinde olduğu belirtilmektedir. Küçük yaşlarda sigaraya başlanmanın sebebinin özenti ve çevresel koşullar. olduğu belirtilirken, bu konuda ailelere büyük sorumluluk düşüyor. Çünkü çocuk ebeveynlerinden ne görüyorsa onu birebir uyguluyor. Aileden birinin sigara içmesi çocukta ister istemez özentiye neden oluyor. Araştırmalar, bir kez dahi sigara içenlerin yüzde 69’unun kullanıcı olduğunu söylüyor.
Yani çocuk bir kez görüp denediği zaman potansiyel kullanıcı olarak karşımıza çıkıyor. Bunun yanında nargilenin sigaraya alternatif gibi gösterilmesi, hala kimi yerlerde tek tek sigara satışının sürdürülebiliyor olması da sigarayla savaşta olumsuz noktalar olarak karşımıza çıkıyor.
(Dünya Sigarayı Bırakma Günü)
dolayısıyla bilim adamları tarafından yapılan 10 öneriyi okuyucularımızın ve özellikle sigara tiryakilerinin dikkatlerine sunarak yazımızı noktalayacağız.
1-Sigarayı bırakmak için en önemli kişisel nedenlerinizi yazın. Kişisel motivasyonun sigarayı başarılı bir şekilde bırakmak için en önemli etken olduğunu unutmayın. Sigara içme isteği duyduğunuz zamanların kaydını tutun. Böylece tetikleyen unsurları tespit eder, önlemlerinizi alabilirsiniz.
2-Sigarayı bırakmak için takviminizden bir tarih işaretleyin ve bu günü değiştirmeyin.
3-Tüm sigara tiryakileri bırakma sürecinde farklı düzeylerde yoksunluk yaşar. Nikotin yoksunluğuna karşı hissedilen fiziksel belirtiler (gerginlik, konsantrasyon bozukluğu gibi belirtiler yaklaşık 2 hafta sürer. Şiddetli yoksunluk durumlarında şikayetler 3 aya kadar devam edebilir.
4-Diğer arkadaşlarınızın sigara içtiği sosyal ortamlar gibi sigara içme isteğinizi tetikleyen durumlardan uzak durun. Normalde sigara molası için aldığınız zamanlarda kısa bir yürüyüşe çıkın.
5-Sigarayı bırakma programlarının ideali 4 hafta ile 8 hafta uzunluğunda olanlardır. İyi programlar konu hakkında uzmanlaşmış hekim ve psikologlarla birebir görüşmeler de içerir.
6-Sigara içenlerin üçte biri bıraktıklarında kilo alır. Bununla birlikte, bu kişilerin yüzde 90'ı bu kiloyu 1-2 yıl içinde verir.
7-Sigara bırakma tedavisinde etkinliği kanıtlanmış ilaçları kullanmak için bir Göğüs Hastalıkları uzmanından görüş ve yardım alın.
8-Sakız veya bant şeklinde nikotin tedavisi bırakmanıza yardımcı olabilir.
9-Aile ve arkadaşlarınızın sigarayı bırakmaya çalıştığınızı bilmelerini sağlayın. Sigara içme isteğinizi önlemek için desteklerini isteyin.
10-Sigarayı bırakmakta başarılı olanların birçoğu bu alışkanlıktan kurtulmak için uzun yıllar boyunca ortalama 4 kez sigarayı bırakmayı denediklerini itiraf ediyorlar. Bir önceki denemedeki başarısızlık bir sonraki denemede başaramayacağınız anlamına gelmez. Bırakma kararlılığından asla vazgeçmeyin.
Sigarasız ve dumansız günler dileklerimizle…
ANEKDOT
Kendisi aşırı derecede kullandığı halde tütün ve müskirat içilmesine kesin yasak getiren, sık-sık tebdil-i kiyafet yaparak kontrollerde bulunan Sultan 4. Murat, bir gün yine yerini tespit ettirdiği kuytu, köşe bir yeraltı meyhanesine gitmiş.
Sultan Murat’ın yanına gelen ve Padişah olduğunu bilmeyen meyhaneci:
-Beyzadem, ne içersin, tütün mü, şarap mı?
diye sorunca;
-Hiçbir şey!
cevabını alan meyhaneci durumdan işkillenerek, bu defa da:
-Beyzadem, adınızı bahşeder misiniz?
demiş.
Padişah:
-Adım Murat!
demekle yetinince, meyhanece bu defa can havliyle sormuş:
-Beyzadem, adınızın sonunda (HAN) var mı?
Padişahtan
(EVET)
cevabını alan meyhaneci muhatabının
SULTAN MURAT HAN
olduğunu anlayarak:
-Ey cemaat, buyurun CENAZE NAMAZINA!
diyerek bayılmış ve yere düşmüş.
Bu durum, Padişahın rikkatine dokunduğu için ayıltılarak kendisine getirilen meyhaneciyi bir daha tütün ve şarap gibi emtiaları satmamasını tembihleyerek affetmiş.
