Pervari, Siirt’in 6 ilçesinden biridir. İlçeden ziyade bir beldeyi andırır. Hala feodal ilişkilerin ve ağalığın belirli bir hakimiyetinin varlığı hissedilmektedir. İlçe iki mahalleden oluşmaktadır. Bir mahallenin adı Şakiran diğerinin ise Adiyan’dır. Botan bölgesinin neredeyse ortalarında bir yerde. Herekol Dağı Pervari sınırları içinde yer alır. Bervade adıyla da anılan kasaba ilçenin kuzey kesiminde yer alır. 92 km’lik uzun bir yolla Siirt’e ulaşılan bu ilçede belediye 1927 yılında kurulmuştur.
2020 yılında yapılan sayıma göre Pervari’nin nüfusu 30.816’dır. Bu nüfusun, 15.700’ü erkek ve 15.116’sı kadından oluşmaktadır. Yüzde olarak ise: %50,95 erkek, %49,05 kadındır.
M.Ö. 550’lerde Perslerce, sonra da Makedonyalılarca işgal edilen yöre M.Ö.306’da Selökid Krallığı sınırları içinde kaldı. M.Ö.129’da Partların eline geçen Pervari, M.S.77’de Roma İmparatorluğuna katıldı. IV. ve V. yy.larda Bizanslarla Sasaniler arasında el değiştiren yöre 700’lerde Arap etkinliğine girdi.1243’te Moğollarca işgal edildi. 1514’te Osmanlı topraklarına katıldı.
Pervari, Osmanlı İmp. Zamanında Tanzimattan sonra 1852’de Siirt Sancağının Eruh Kazasına bağlı bir nahiye olarak mülki taksimatta yer almıştır. Cumhuriyetten önce ilçe olduğu bilinmekte ise de İlçe oluş tarihi saptanamamıştır.
Zamanının gazetecilerinden ve yazarlarından olan Şemsettin Sami’ye göre 1890 yıllarında Pervari, Bitlis Vilayeti Siirt sancağına bağlı bir kazaydı. Pervari’ye bağlı Daştüğüm, Zırha ve Dergül adlı 3 nahiyesi ve 60 köyü vardı.
Pervari, Siirt’in kuzey doğusunda yer almakta olup İlçenin kuzeyinde Şirvan ve Hizan ilçeleri, doğusunda Bahçesaray, Çatak ve Beytüşşebap ilçeleri, güneyinde Şırnak il merkezi ve Eruh ilçesi, batısında ise Aydınlar (Tillo) ilçesi yer almaktadır. Yüzölçümü bakımından Siirt ilinin en büyük ilçesi konumunda olan Pervari 1459 kilometre karedir.
Pervari ilçesi konumu itibarıyla 37-55 Kuzey paralelleri ile 42-33 Güney Paralelleri arasında yer almaktadır.
İlçe oldukça dağlık olmakla birlikte çeşitli yükseltilerde ova ve platolara da rastlanmaktadır. İlçe merkezinin denizden yüksekliği 1380 metredir, ancak ilçenin rakımı kuzeyinde yer alan Botan Vadisinde 600 metreye kadar düşmektedir. Dik yamaçlarla çevrili olan Botan vadisinde yükseklikler ani farklılıklar oluşturmaktadır. İlçenin en önemli dağları 2953 metre yükseklikle Yazlıca (Herekol) ile 2759 metre yüksekliğindeki Körkandil Dağıdır. En önemli akarsuları, doğu batı yönünde akan Botan ve Müküs çayılaürıdır, Bunların dışında Çemikari, Masiri, Sinebel deresi, Zere ve Bakirma dereleri sürekli su taşıyan önemli dereleridir.En önemli gölleri 240 dekarlık yüzeye sahip Zervin Gölü ile bataklık olup yaz ayları gelince kuruyan Zirin Gölüdür. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlıdır. Botan Vadisinin özel bir iklimi vardır. Üst florayı meşe türleri, titrek kavak, menengiç (bittim) ardıç, alıç, ahlat, ceviz v.s.Alt florayı, geven, yonca, yabani gül, böğürtlen, kenger, kekik, sığır kuyruğu, sakız, ilgin, sütleğen, çayırotu v.s.teşkil eder.
Pervari-Siirt karayolu üzerinde Buhara (1410 m.) ve Danila (1565 m.) Geçitleri ile Pervari-Van karayolu üzerinde Geçit tepe (2300 m.) bulunmaktadır.
Pervari ilçesinin tarihi m.ö 550 yıllara dayanır. Birçok medeniyette ev sahipliği yapmıştır. Bunlar kısaca: pers, Makedonya, selökid krallığı, partlar, Roma, Bizans, Sasani, Arap vb. en son 1514 yıllında Yavuz selim’in Çaldıran Seferi sırasında Osmanlıya katılmıştır. 1852 yıllında Eruh ilçesine bağlı bir kaza iken daha sonra ilçe olmuştur. kaç yıllında ilçe olduğu ile ilgili kesin bir bilgi yoktur. Fakat Cumhuriyet kurulmadan önce ilçe olunduğu söylenilir. 1890 yıllında Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olan Şemsettin Sami Pervari için şunları kaleme dökmüştür. Bitlis Vilayeti Siirt sancağına bağlı bir kaza olan Pervari’nin Dastüğöm, Zırha ve Dergül adlı 3 nahiyesi ve 60 köyü vardır.
Siirt ilimizin doğal güzelliklerine sahip 3 yaylası mevcuttur. Bu yaylardan biri de ve hatta en önemlisi de budur. Yaz- kış mevsimi fark etmez hep yöre halkının gözde yerlerindedir. Özellikle yaz mevsiminde yöre halkı çıkıp burada hayvan otlatır. Burada gezi düzenler. Ayrıca burada Pervari karakovan balı üretilir.
Çemekare Yaylası;
Bu yayla da yaz- kış demeden bol yağış alan ve bol yeşilliğe sahip bir yayladır. Çayırları ile ünlüdür. Özellikle yaz mevsiminde yöre halkının uğrak yeri oluyor.
Herekol Yaylası;
Bu yayla da Yaz, kış bol yağışlı olan bu yüksek platolar, zengin çayırlarla kaplıdır. İlkbahar mevsiminde yeşilliği insanı adeta büyülenmektedir.
Pervari Balı;
Pervari kara kovan balı 2600 rakım yükseklikteki Herekol Dağı eteklerinde ve Çemekare Yaylasında bölgeye has birçok bitki florasından doğal olarak arıların insan eli değmeden ürettikleri çok özel bir baldır.
Üretiminde şeker ve yem gibi katkı maddeleri içermeyen, kokusu ve rengi ile ön plana çıkan kara kovan balıdır. Pervari ilçesinin Çemikari yaylasının balları özellikle tercih edilir. Çünkü bu yaylada binbir çeşit çiçekler vardır ve arılar yaylanın çiçeklerindeki balözünden bu balı imal etmektedirler. Mide hastalıkları dahil bir çok derde devadır. Zindelik kaynağı olan balın dolaşım ve sindirim sistemine iyi geldiği kabul edilmektedir. Pervari’de balın yanı sıra nar ve fıstık da önemli geçim kaynakları arasında sayılırlar.
Sonuç olarak tarihi ve kültür bakımında zengin olan bu ilçemize yolunuz düşerse mutlaka uğramalısınız.
