2020 yılına girişimizin bu ilk günlerinde istedik ki, 2019 yılının zaman tünelinde bir gezinti yapalım ve yaşanan bazı önemli günleri anımsayalım.
6 Ocak günü Filipinler'de, "Usman" olarak adlandırılan fırtınanın neden olduğu sel ve heyelanlarda 126 kişi öldü.
19 Ocak’ta Meksika'nın başkenti Meksiko'nun 100 kilometre kuzeyindeki Tlahuelilpan kasabası yakınlarında boru hattındaki çatlaktan sızan petrolün alev alması sonucu patlama yaşandı. Patlamada, boru hattından sızan akaryakıtı bidonlara doldurmak için çevrede bulunan 114 kişi hayatını kaybetti.
25 Ocak’ta Brezilya'nın güneybatısında bir maden atık barajının çökmesi sonucu 110 kişi öldü, 200'den fazla kişi kayboldu.
27 Ocak’ta Filipinler'in güneyindeki bir Katolik kilisesini hedef alan iki ayrı bombalı saldırıda 20 kişi öldü, 81 kişi yaralandı.
Aynı tarihte Endonezya'nın Sulawesi Adası'nda şiddetli yağışların neden olduğu sel ve heyelanlarda 68 kişi öldü.
30 Ocak’ta Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin (KDC) batısındaki Mai-Ndombe eyaletinde, her birinde yaklaşık 100 cesedin olduğu 50 toplu mezar bulundu.
7 Şubat’ta Birleşmiş Milletler (BM), Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı cinayetinin, Suudi Arabistan yetkilileri tarafından planlandığını ve Suudi Arabistan'ın Türkiye'nin cinayeti aydınlatma çabalarını ciddi bir şekilde baltaladığını kaydetti.
12 Şubat’ta Suriye'nin Deyrizor ilinde, ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun terör örgütü DEAŞ hedeflerine düzenlediği saldırılarda çoğu çocuk ve kadın 50 sivil öldü.
14 Şubat’ta sHindistan'ın Cammu Keşmir bölgesinde paramilis konvoyunu hedef alan bombalı saldırıda 44 asker öldü, 20 asker yaralandı.
26 Şubat’ta Hindistan Hava Kuvvetlerine ait savaş uçaklarının Pakistan hava sahasını ihlal ettiği ve bomba bıraktığı bildirildi.
27 Şubat’ta Pakistan ile Hindistan karşılıklı olarak savaş uçaklarının düşürülmesinin ardından çok sayıda kentte havaalanlarını kapatarak sivil uçuşları durdurdu.
5 Mart’ta Fransa'da 3 aydan fazladır devam eden sarı yeleklilerin eylemlerinde polisin kullandığı biber gazı kapsülü 1 kişinin yaşamını yitirmesine ve 368 kişinin yaralanmasına neden oldu.
Aynı tarihte ABD Dışişleri Bakanlığı, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemleri alması durumunda çeşitli yaptırımlar uygulanabileceğini açıkladı.
10 Mart’ta Etiyopya Havayollarına ait yolcu uçağı, Kenya'nın başkenti Nairobi'ye yaptığı uçuş sırasında düştü. Devlete ait yayın kuruluşu EBC, uçakta 157 kişiden kurtulan olmadığını duyurdu.
15 Mart’ta Yeni Zelanda'nın Christchurch kentindeki iki camiye, cuma namazı sırasında düzenlenen silahlı terör saldırısında 51 kişi öldü, 49 kişi yaralandı.
16 Mart’ta Zimbabve ile Mozambik sınırındaki bölgede etkili olan kuvvetli yağış ve tropikal hortum nedeniyle 65 kişi hayatını kaybetti.
Aynı tarihte Endonezya'nın doğusundaki Papua eyaletinde meydana gelen sel ve heyelanlarda 104 kişi yaşamını yitirdi.
17 Mart’ta Taliban militanlarının, Afganistan'ın kuzeyindeki Faryab vilayetinin Kaysar ilçesindeki polis karakoluna saldırması sonucu 22 güvenlik görevlisinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Mart ayı genelinde Afganistan'da yaşanan sel felaketinde 63 kişi yaşamını yitirdi, 31 kişi yaralandı. Felaketin ardından ülkede 122 bin 600'den fazla kişinin yardıma muhtaç olduğu belirtildi.
21 Mart’ta Irak'ın Musul kentinde feribotun batması sonucu 103 kişi hayatını kaybetti.
23 Mart’ta Batı Afrika ülkelerinden Mali'nin, kabileler arası etnik çatışmaların yaşandığı orta kesimlerinde, silahlı bir grubun saldırısına uğrayan Fulani topluluğuna mensup 154 kişi hayatını kaybetti.
Güney Afrika ülkelerinden Mozambik, Zimbabve ve Malavi'deki kasırga ve kuvvetli yağışların yol açtığı seller nedeniyle ölenlerin sayısı 700'ü geçti.
28 Mart’ta İran'da meydana gelen sel felaketinde 44 kişi hayatını kaybetti.
Aynı gün Dünya Meteoroloji Örgütü, iklim değişikliği nedeniyle meydana gelen doğal afetlerin 2018'de 62 milyon kişiyi etkilediğini açıkladı.
31 Mart’ta Nepal'in güneyindeki Bara ve Parsa bölgelerindeki köyleri etkisi altına alan fırtınada 35 kişi öldü, yaklaşık 400 kişi yaralandı.
4 Nisan’da Suriye'de Beşşar Esed rejimi güçlerinin "İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi"nde pazar yerine düzenlediği saldırıda 10 sivil yaşamını yitirdi, 25 sivil yaralandı.
6 Nisan’da Sudan'da binlerce gösterici Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir'e istifa çağrısı yapmak için başkent Hartum'da toplandı. Gösterilerde 5 kişi öldü.
7 Nisan’da Suriye'de Beşşar Esed rejimi güçlerinin "İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi" içindeki sivil yerleşimlere düzenlediği saldırıda en az 11 sivil yaşamını yitirdi, 40'tan fazla sivil yaralandı.
11 Nisan’da Sudan'da ordu yönetime el koydu. Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir gözaltına alınırken, Savunma Bakanı Avad bin Avf liderliğindeki Askeri Geçiş Konseyi 2 yıllık bir geçiş dönemi için idareyi ele aldı.
Aynı gün Wikileaks kurucusu Julian Assange, 2012'den beri kaldığı Ekvador'un Londra Büyükelçiliğinde gözaltına alındı.
15 Nisan’da Fransa'nın başkenti Paris'teki Notre Dame Katedrali'nde çıkan yangında çatı tamamen çöktü. Yangında, Fransa'nın sembolü olarak gösterilen ve savaşlara rağmen ayakta kalan dünyaca ünlü 856 yıllık yapı büyük ölçüde zarar gördü.
21 Nisan’da Sri Lanka'da kilise ve otelleri hedef alan saldırılarda 253 kişi öldü, 500'den fazla kişi yaralandı. Terör saldırılarında Türk vatandaşları Serhan Selçuk Nariçi, Yiğit Ali Çavuş ve sonraki günlerde saldırıda ağır yaralanan Zekeriya Tuyan hayatını kaybetti.
4 Mayıs’ta İsrail ordusu, abluka altındaki Gazze Şeridi'nden İsrail tarafına çok sayıda roket atılmasını gerekçe göstererek savaş uçaklarıyla bölgeye hava saldırısı başlattı. Saldırılarda aralarında bir kız bebeğin olduğu 25 Filistinli şehit oldu.
- İsrail ordusu, abluka altındaki Gazze Şeridi'nde Anadolu Ajansı ofisinin de bulunduğu binaya hava saldırısı düzenledi.
16 Mayıs’ta Yemen hükümeti, ülkenin güneyindeki Dali kentinde hükümet güçleri ile Husiler arasında 40 gündür aralıklarla devam eden çatışmalarda 27 sivilin hayatını kaybettiğini, 73 sivilin yaralandığını açıkladı.
23 Mayıs’ta Irak'ta terör örgütü DEAŞ'ın işlediği suçları soruşturan Birleşmiş Milletler (BM) ekibi 12 toplu mezar ortaya çıkardı.
27 Mayıs’ta Suriye'de Beşşar Esed rejimine ait savaş uçaklarının "İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi" sınırları içindeki yerleşimlere yaptığı hava saldırılarında 24 sivil hayatını kaybetti, onlarca sivil yaralandı.
29 Mayıs’ta Suriye'de Beşşar Esed rejimi ve müttefiki Rusya, İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi'ne sahur saatinden itibaren düzenledikleri hava saldırılarında 17 sivilin ölümüne, çok sayıda sivilin yaralanmasına sebep oldu.
30 Mayıs’ta Irak'ın Kerkük kentinin çeşitli noktalarında art arda 6 bombalı saldırı düzenlendi, 4 kişi öldü, 15 kişi yaralandı.
3 Haziran’da Sudan ordusunun, başkent Hartum'daki Savunma Bakanlığı önünde haftalardır demokrasi nöbeti tutan halka müdahalesi sonucu 108 kişi hayatını kaybetti.
10 Haziran’da Beşşar Esed rejimi ve destekçisi Rusya'nın İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi'ndeki sivil yerleşimlere düzenlediği hava saldırılarında 20 sivil yaşamını yitirdi.
17 Haziran’da Mısır'ın demokratik yöntemlerle seçilmiş ilk Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi mahkeme salonunda hayatını kaybetti.
22 Haziran’da Etiyopya'nın kuzeyindeki Amhara eyaletinde, silahlı bir grubun yerel hükümeti devirmek için darbe girişiminde bulunduğu, darbe girişimi sırasında Genelkurmay Başkanı Seare Mekonnen ve Amhara eyaleti Başkanı Ambachew Mekonnen'in öldürüldüğü bildirildi.
2 Temmuz’da Batı Afrika ülkesi Nijerya'nın Benue eyaletinde bir tankerde meydana gelen patlamada 60 kişi öldü.
- Libya'da General Halife Hafter'e bağlı güçlere ait uçakların başkent Trablus'un doğusunda, düzensiz göçmenlerin bulunduğu bir barınma merkezine yönelik saldırısında 6'sı çocuk 53 kişi öldü, 130 kişi yaralandı.
17 Temmuz’da Irak'ın Erbil kentinde bir restorana düzenlenen silahlı saldırıda Türkiye'nin Erbil Başkonsolosluğunda görevli bir diplomat ile bir Irak vatandaşı öldü. Saldırıyı düzenleyen terörist 3 gün sonra yakalandı.
Aynı gün ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Türkiye'nin, S-400 alımından dolayı F-35 projesinden çıkarılması sürecini başlattı.
19 Temmuz’da ABD'deki İran yaptırımları davasında suçlu bulunan eski Halk Bankası Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla serbest bırakıldı.
22 Temmuz’da Rusya ve Esed rejiminin İdlib Gerginliği Azaltma Bölgesi sınırları içerisindeki Marratinnuman ve Serakib ilçesinde yer alan pazar yerlerine düzenlediği saldırılarda 50 kişi öldü.
28 Temmuz’da Batı Afrika ülkesi Nijerya'nın kuzeydoğusundaki Borno eyaletine bağlı Nganzai köyünde Boko Haram'ın cenaze törenine saldırısında 65 kişi hayatını kaybetti.
29 Temmuz’da Brezilya'nın kuzeyindeki Altamira hapishanesinde çıkan ayaklanmada 57 mahkum öldü.
2 Ağustos’ta bilim insanları, Güneş Sistemi'nin de içinde bulunduğu Samanyolu Galaksisi'nin üç boyutlu haritasını çıkardı.
4 Ağustos’ta Uçan kaykayın mucidi Fransız Franky Zapata, Fransa ile İngiltere'yi ayıran Manş Denizi'ndeki Dover Boğazı'nı uçarak geçti.
9 Ağustos’ta Myanmar'ın güneydoğusundaki Mon eyaletinde şiddetli yağışların neden olduğu toprak kaymasında 69 kişi yaşamını yitirdi.
10 Ağustos’ta Çin'de etkili olan Lekima Tayfunu'nda 56 kişi öldü, 16 kişi kayboldu.
- Tanzanya'nın doğusundaki Morogoro kentinde bir petrol tankerinin patlaması sonucu en az 69 kişi yaşamını yitirdi.
17 Ağustos’ta Afganistan'ın başkenti Kabil'de bir düğünde düzenlenen intihar saldırısında, kadın ve çocukların olduğu 80 kişi hayatını kaybetti.
1 Eylül’de Yemen'in Zamar kentinde Husilerin alıkoyduğu kişilerin tutulduğu hapishaneye Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon güçlerinin düzenlediği hava saldırılarında 156 kişi öldü, 50 kişi yaralandı.
Aynı gün Dorian Kasırgası, Bahamalar ve ABD'nin güney Atlantik kıyılarında etkili oldu. Bahamalar'da 3,4 milyar dolar zarara yol açan Dorian en az 73 kişinin ölümüne, yüzlerce kişinin kaybolmasına neden oldu.
12 Eylül’de Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin güneydoğusundaki Tanganyika Gölü yakınlarında meydana gelen tren kazasında en az 50 kişi yaşamını yitirdi.
16 Eylül’de Sudan'da aşırı yağışlar nedeniyle yaşanan sel felaketinde ölü sayısı 85'i geçti.
23 Eylül’de Endonezya'nın doğusundaki Papua eyaletinin Wamena kentinde bir lise öğretmeninin Papua yerlisi öğrencilere ırkçı hakarette bulunduğu söylentisi üzerine kentte düzenlenen gösterilerde çıkan çatışmada en az 30 kişi yaşamını yitirdi, 72 kişi yaralandı.
24 Eylül’de Çad'ın kuzeyinde bir altın madeninde meydana gelen çökme sonucu 52 kişi hayatını kaybetti.
Aynı gün merkez üssü Pakistan kontrolündeki Azad Keşmir'in Yeni Mirpur kenti olan 5,8 büyüklüğündeki depremde 40 kişi öldü, 172'si ağır 680 kişi yaralandı.
1 Ekim’de Irak'ta işsizlik, yolsuzluk ve kamu hizmeti yetersizliğini protesto etmek amacıyla başlayan gösterilerde en az 450 kişi öldü, 19 binden fazla kişi yaralandı.
6 Ekim’de Güney Amerika ülkesi Şili'de metro ücretlerine yapılan zam nedeniyle başlayan hükümet karşıtı gösteri ve şiddet olayları nedeniyle 23 kişi hayatını kaybetti.
7 Ekim’de Nobel Tıp Ödülü, hücre alanındaki çalışmalarıyla tıp dünyasına yaptıkları katkılardan ötürü ABD'li William G. Kaelin ve Gregg L. Semenza ile İngiliz Peter J. Ratcliffe'e verildi.
8 Ekim’de Nobel Fizik Ödülü, bu yıl evrenin gelişiminin ve "Dünya'nın kainattaki yerinin" anlaşılmasına sundukları katkılardan dolayı üç bilim insanına verildi.
9 Ekim’de Nobel Kimya Ödülü bu yıl, "lityum iyon bataryaların icat edilmesine katkıda bulunan çalışmalarından ötürü" bilim insanları John B. Goodenough, M. Stanley Whittingham ve Akira Yoşino'ya verildi.
11 Ekim’de Nobel Barış Ödülü, "Eritre ile sınır çatışmasını çözmede kararlı inisiyatifi, uluslararası iş birliği ve barışa ulaşılmasındaki çabaları" nedeniyle Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmet Ali'ye verildi.
12 Ekim’de Japonya'da 6 bölgede etkisini gösteren Hagibis Tayfunu'nun neden olduğu afet ve kazalarda en az 77 kişi yaşamını yitirdi.
14 Ekim’de Nobel Ekonomi Ödülü, bu yıl, küresel yoksullukla mücadele alanında yaptıkları çalışmalar dolayısıyla Hint asıllı Amerikalı iktisatçı Abhijit Banerjee, Fransız asıllı Amerikalı iktisatçı Esther Duflo ve Amerikalı iktisatçı Michael Kremer'a verildi.
20 Ekim’de Bolivya'da düzenlenen devlet başkanı seçimlerinin ardından başlayan şiddet olaylarında 23 kişi öldü.
23 Ekim’de Etiyopya'da muhalif aktivist ve gazeteci Jawar Muhammed'in, korumaları hükümet tarafından çekildiği için can güvenliğinin bulunmadığını açıklaması üzerine başlatılan gösterilerde çıkan şiddet olaylarında yaklaşık 80 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı.
27 Ekim’de DEAŞ elebaşı Ebubekir el-Bağdadi, ABD Özel Kuvvetlerinin 8 helikopterle İdlib kentinde düzenlenen operasyonla ölü ele geçirildi.
29 Ekim’de ABD Temsilciler Meclisi, 1915 olaylarını "soykırım" olarak tanıyan karar tasarısını kabul etti.
31 Ekim’de Pakistan'ın Liyakatpur kenti yakınlarında patlamanın ardından üç vagonu alev alan trende 74 kişi hayatını kaybetti.
2 Kasım’da Mali'nin kuzeydoğusunda teröristlerin askeri noktaya düzenlediği saldırıda 53 asker, 1 sivil yaşamını yitirdi. Saldırının ardından ülkede 3 gün yas ilan edildi.
14 Kasım7DA Uluslararası Ceza Mahkemesi, Arakanlı Müslümanlara karşı işlenen suçlarla ilgili soruşturma başlatılmasına izin verdi.
15 Kasım’da İran'da benzine yüzde 300 zam yapılmasının üzerine birçok kentte başlayan ve 3 gün süren gösterilerde kamu binaları, bankalar, benzin istasyonları tahrip edildi, marketler yağmalandı. 7 bin kişi gözaltına alındı, Uluslararası Af Örgütü gösterilerde en az 208 kişinin öldüğünü açıkladı.
16 Kasım’daFransa'da sarı yelekliler, gösterilerin birinci yılında, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un politikalarını protesto etmek için birçok kentte yeniden sokağa çıktı.
23 Kasım’da Kenya'da meydana gelen toprak kaymasında 65 kişi hayatını kaybetti.
26 Kasım’da Arnavutluk'ta meydana gelen 6,3 büyüklüğündeki depremde 51 kişi hayatını kaybetti, 900'den fazla kişi yaralandı.
8 Aralık’ta Uganda'da şiddetli yağışların yol açtığı sel ve heyelanlarda 36 kişi hayatını kaybetti.
Aynı gün Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de bir karton fabrikasında çıkan yangında 43 kişi yaşamını yitirdi.
9 Aralık’ta Yeni Zelanda'nın kuzeyindeki Whakaari Yanardağı'nın patlaması sonucu 16 kişi hayatını kaybetti.
11 Aralık’ta Nijer'in batısındaki Tillaberi bölgesinde askeri garnizona düzenlenen saldırıda 70 asker hayatını kaybetti.
12 Aralık’ta ABD Senatosu, 1915 Ermeni olaylarını "soykırım" olarak tanıyan bir karar tasarısını kabul etti.
***
Görüldüğü gibi 2019 yılı hep katliamlarla dolu bir yıl oldu. Temenni ederiz ki, 2020 barış, dostluk ve kardeşlik yılı olur.
