Siirt, gerçekten zengin ancak bu zenginliğini değerlendiremeyen bir kent.. Şöyle bir etrafımıza baktığımızda birçok zenginlik kaynağımızın olduğunu görürüz. Bunların başında yeliş altın olarak nitelendirdiğimiz fıstığımız geliyor.. Ancak son zamanlarda artan değeri ile fıstığın bir kardeşi oldu; Sumak...
Sumak nedir? Ekonomik tıbbı ve gastronomideki kullanımı nedir? Kaç yılda geri dönüşüm sağlıyor? Dilerseniz sumakla ilgili olarak derlediğim bilgileri şöyle bir gözden geçirelim.
Sumak bitkisinin sağlığa olan faydaları farklı araştırmacılar tarafından kanıtlanmıştır.. Sumak bitkisinin yaprak ve meyvelerinin antioksidan ve antimikrobiyal etkisinin bulunduğu; ayrıca vitamin, amino asit, mineraller ve malik asit yönünden zengin olduğu tespit edilmiştir.. Sumağın sağlık üzerine; antioksidan, non-mutajenik, anti-kanser, analjezik, pasif kaçınma öğrenimi üzerine etkisi, antidiyabetik, hipolipidemik, anti-iskemik, antiviral, antibakteriyel, antifungal, skolidal, DNA koruyucu, non-toksik etkilere sahiptir ve kandaki üre azotunu ile kan basıncını düşürdüğü yönünde çalışmalar mevcuttur.
Sumak, morfolojik olarak boyları 1-3 m. arasında değişen çalı veya ağaççık formunda çok yıllık bir bitkidir.. Türkiye sumağın gen merkezi konumundadır.. Ülkemizde yükselti olarak 500 m’den 2000 m’ye kadar sumak yetiştiriciliği yapılabilmektedir.. Ülkemiz, dünyada sumağın en fazla doğadan toplandığı ülkelerden biridir.
Türkiye’de Batı ve Güney kesimlerde yoğun olmak üzere, hemen her bölgede bulunur.. Genellikle tarımsal kapasitenin düşük olduğu alanlarda yetişir.. Ancak her bölgedeki sumağın aroması farklıdır.. Birçok yöredeki sumakların tadında Siirt sumağındaki ekşiliği bulabilmek mümkün olmamaktadır.
Sumak bitkisinde kapama bahçe tesisleri yeni kurulmaya başlamıştır.. Bu sebeple ağaç başına alınan ürün üzerinden karlılık hesaplamaları yapılmıştır.. Sumak bitkisi 2. yıldan itibaren ürün vermeye başlar.. Sumak bitkilerinin 5-6 yıldan sonra tam verime geçtikleri ve 20-25 yıl süre ile ürün verdikleri, daha sonra gençleştirme budaması ile yeniden sürgün oluşturup verime başladıkları bilinmektedir.
Sumak bitkisi ikinci yıldan itibaren ortalama 1 ile 1,5 kg arasında ürün vermeye başlar ve 6. yıldan itibaren ortalama 7-8 kg ürün alınabilir.. Dekara 80 adet sumak dikilerek kurulan bir kapama bahçeden 6. yıldan itibaren ortalama 500-700 kg ürün alınabileceği hesaplanmıştır.
2021 yılında Siirt’te tane sumak kilosu 30-35 TL/kg, toz sumak 40-50 TL/kg.’dan alıcı bulmaktadır.
Bu konuyu ele elmaya yarınki yazımızda da devam edeceğiz.
