Ayhan Mergen

MARİFETNAMENİN BİRE BİR TERCÜMESİ YOK BU HEPİMİZİN VE BU KENTİN AYIBI

Ayhan Mergen

İbrahim Hakkı Hazretleri Işık Hadisesinin mimarı ve başta Marifetname olmak üzere, onlarca eserin müellifi. İbrahim Hakkı Hazretlerinin bir bilim harikası olan ve kendisini yetiştiren hocası İsmail Fakirullah Hazretlerinin vefatı üzerine “Hocamın baş ucuna doğmayan güneşi neyleyim “ diyerek yaptığı ışık hadisesi ekinokslarda yani 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde gerçekleşiyor.

Bizler, yeri geldiğinde mangalda kül bırakmamacasına onu anlatır ve göklere çıkarırız ancak eserlerine sahip çıkmayız. Kimi görüşe göre 38, kimi görüşe göre de 50’nin üstünde eser yazmış ve bunların en bilineni, dünya bilim tarihinde ayrı bir yeri olan eseri Marifetnamedir.

Marifetnameyi anlatmak gerçekten güç. Çünkü tam anlamıyla günümüzün ansiklopedileri ile örtüşüyor. Astronomi ve coğrafyadan matematik ve biyolojiye, kriminolojiden tıbba, pedagojiden  sosyolojiye,  bütün bilim dallarından konulara yer verilmiş bir eser. Bunlarla birlikte dini bilgilerinde yer aldığı büyük hacimli bir kitap.

İşin acı tarafı böylesine önemli bir kitabın halen bire bir Türkçe tercümesi yok. Türkçe Marifetname diye piyasada satışı yapılan ona yakın kitabın hiç biri bire bir tercüme değildir. Hepsi sadeleştirilmiş baskılardır. İlki 1970’li yılların başında emekli felsefe öğretmeni Turgut Ulusoy tarafından yapıldı. Bunu daha sonra değişik çeviriler izledi.

Zaten Marifetname tek bir kişinin çevirebileceği bir kitap değildir. Çünkü günümüzde bir insanın onun üstünde bilim dalında bilgi sahibi olması pek mümkün görünmüyor. Bu nedenle bu harika eserin oluşturulacak değişik dallarda uzman insanlardan oluşan bir bilim heyeti tarafından incelenmesi ve tercümesinin yapılması gerekiyor.

Bunu şimdiye kadar gerçekleştirmemiş olmamız hepimizin ayıbı. Valiliklerin Kültür ve Turizm Müdürlüğünün, Müftülük ve Milli Eğitimin, biz basın mensuplarının, STK’ların ve bu memlekette yaşayan neredeyse her bir bireyin ve özellikle de artık bu işlere el atabilecek konuma gelen üniversitemizin ayıbı.

Bu ayıptan da bizi ancak yeteri kadar gelişimini sağlayan üniversitemiz kurtarır. Farzı kifaye misali bunun vebalinin boynumuzdan silinmesine yardımcı olur. Tabii ki  ihtiyaç halinde yardımcı olunması şartıyla.

Bir not daha; İbrahim Hakkı Hazretlerinin bunca eseri arasında iki tanesinin Türkçe baskısı yapıldı. Bunlar Divanı İbrahim Hakkı ile İnsanı Kamil adlı eserleridir. Bunlara da el atılması gerekiyor. Geri kalan kitaplarının bulunarak bunların Türkçe baskılarının yapılmasının zamanı geldi de geçiyor bile.

Yazarın Diğer Yazıları