Zaman zaman belirtiyorum son dönemlerde eskiye dönüş var diye. Bazı yönleri ile eski yaşantımızı, eski tatlarımızı arar hale geldik. Kurutulmuş ayran olan kuruttan, maşık ve adesiyeye hatta palamut’a kadar yıllar öncesinde büyük bir zevkle tükettiğimiz ürünleri artık rahatlıkla bulabiliyoruz. Hem de bir iki işyerinde değil. İl merkezinde bunları satan onlarca işyeri bulunuyor. Hatta bazı yerlerde neredeyse kendilerine özgü çarşıları oluşacak gibi.
Geçen gün markette gördüğüm bir ürün bana yine yıllar öncesini hatırlattı. Mini bar adı altında satılan ufak ambalaj içerisinde bir gıda, içeriğine baktım. Çok çeşitleri var. Kayısılısı, eriklisi, şeftalilisi ve diğerleri. Bu meyveleri ezip hamur haline getirdikten sonra içlerine badem veya fındık kattıktan sonra ambalajlayıp piyasaya sunuyorlar. Bunun üretimini yapan firma sayısı da çok. Demek ki çok rağbet görüyor.
Bu ürün beni çocukluk yıllarımıza götürdü. O yılların bizim için unutulmaz tatlarından biri olan çe’lükü hatırlattı. Yeni nesil çelük’ü bilmez. O nedenle nasıl yapıldığını da kısaca anlatayım. O yıllarda Siirt’in her tarafı bağlarla çevriliydi. İstisnalar hariç hemen hemen her ailenin bir bağı bulunuyordu. Aileler verimli bu bağlardan üzüm ihtiyaçlarını karşıladıkları gibi kuru üzüm, pestil ve tatlı sucukta yaparlardı. Hatta üzümleri türlerine göre ayırırlardı. Bazı üzümler sofralık bazıları da kuru üzüm veya pestil için ayrılırdı.
Dolayısıyla aileler kışın tüketmek üzere kuru üzüm almazlardı. Kendi üretimleri olan kuru üzümü tüketirlerdi. Televizyonun, internetin, bilgisayar ve cep telefonlarının olmadığı sonu gelmez uzun kış gecelerinde kuruyemiş tüketimi yoğun olurdu. Tüketilen kuruyemişlerin başında da kuru üzüm, ceviz ve bıttım ile menengiçti. İşte çe’lük bu menengiçlerin ufak olanlarından yapılırdı. Kuru üzüm ve menengiçler bir havanda dövülür ve lapa haline getirildi. Tıpkı şimdilerde üretimi yapılan mini barlar gibi.
Çel’ük tam da kış mevsiminin yiyeceği idi. Kuru üzüm, bu üzümlerin çekirdeği ve menengiç bir arada tüketiliyordu. Gerçekten de güzel, unutulmaz bir tattı. Onun benzerini yıllar sonrada tatmak da güzel bir şey.
