Siirtliler olarak biliyoruz da il dışından okuyanlar olabilir diye önce bıttım konusunda özet bir bilgi vereyim.. Bıttım tat ve kalite olarak fıstığa, fiziki görünüm olarak ise daha çok Menengiç ya da Anadolu’da bilinen ismiyle çitlenbiğe benziyor.
Başka bölgeleri bilmiyorum ama bizim bölgemizde Siirt ve Mardin’de yetişiyor.. Mardin bıttımı Siirt bıttımından daha iri ancak kabuğu daha serttir.. Bu nedenle dişle kırmak mümkün değil.. Buna karşılık Siirt bıttımının kabuğu daha yumuşak ve aroması da daha güzeldir.. Özellikle Tillo ilçemize bağlı Çatılı Köyündeki bıttımların kabukları çok yumuşaktı bu nedenle daha çok rağbet görüyordu.
80-100 yıl öncesine kadar Siirt il merkezi ve Tillo ilçesine bağlı köylerde on binlerle ifade edilebilecek sayıda bıttım ağacı bulunmaktaydı.. Ancak her işte olduğu gibi fıstığa da plansız bir şekilde hücum edince bıttım ağaçlarının sayısı azaldı.. Ancak şükürler olsun azalma, ağaçların kesilmesi şeklinde değil de aşılanarak fıstık ağacına dönüştürülme şeklinde oldu.. Bu nedenle bugün il genelindeki bıttım ağacı sayısının ancak 1000’e yakın olduğu tahmin ediliyor.
Bıttımlar 500-600 asırlık bir ömre sahip ağaçlardır.. Bu nedenle bunları tekrar aşılayarak fıstığa dönüştürmek mümkündür.. Bu konuda çalışma yapılması gerekiyor ve öncelikle kalite ve verim açısından bıttıma daha uygun olan yerler belirlenmeli ve buralarda çalışma yapılmalıdır.. Bıttım ağaçlarının sayısını da mutlaka arttırmamız gerekiyor.
Bunun için de uygun alan olarak belirlenen yerlerin bahçe sahiplerini bilinçlendirmeye yönelik çalışmalar yapılmalı ve gerekirse aşılama konusunda teknik bilgi verilmelidir.. Bu arada şunu da belirtelim, bıttım ağaçları fıstığa göre daha uzun ömürlü ve hastalıklara karşı da daha dayanıklıdır.. Bu da önemli bir avantajı oluşturuyor.
Konunun ekonomik boyutuna baktığımızda son dönemlerde fıstığın aleyhine giden bir durum görüyoruz.. Yılına ve verim durumuna göre ortalama 60 ile 90 TL arasında sıkışan fıstığa karşılık bıttım fiyatları 200 ile 300 TL arasında bir fiyatla alıcı buluyor.
Bıttım il içinde tüketildiği gibi, özellikle Arap ülkeleri ile Amerika Birleşik Devletlerine de ihraç ediliyor. Ancak maalesef ilimizde borsa ve gümrük teşkilatı olmadığı için diğer bütün ürünlerimizde olduğu gibi ihraç ürünlerimiz başka illerdeki tüccarlar eliyle gerçekleşmektedir.
