Siirt'te 2 Bin 176 Doğrudan Temin İşlemi Gündemde: Sayıştay Raporlarında da Yer Aldı

Bir süredir kamu kurumlarının doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği alımlara ilişkin gündeme getirilen değerlendirmeler, Sayıştay’ın denetim raporları ve kararlarında yer alan tespitlerle birlikte yeniden gündeme geldi.

Siirt’te kamu kurum ve kuruluşları tarafından gerçekleştirildiği belirtilen 2 bin 176 doğrudan temin işleminin yanı sıra, Türkiye genelinde 10 binin üzerinde doğrudan temin işlemi kamu alımlarında kullanılan yöntemlerin şeffaflığı ve denetlenebilirliği açısından dikkat çekiyor.

Doğrudan temin nedir?

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında doğrudan temin, açık ihale veya pazarlık usulü gibi bir ihale usulü olarak düzenlenmiyor.

Kanun’un 22’nci maddesi kapsamında belirli şartların oluşması halinde ihtiyaçlar, ilan yapılmaksızın doğrudan temin yoluyla karşılanabiliyor.

Bununla birlikte, doğrudan temin sürecinde piyasa fiyat araştırması yapılması ve mevzuatta öngörülen şartlara uyulması gerekiyor.

Sayıştay raporlarında doğrudan temin vurgusu

Sayıştay’ın güncel denetim başlıkları arasında da doğrudan temin yoluyla gerçekleştirilen alımlar yer alıyor.

Sayıştay tarafından yayımlanan denetim bulgularında, doğrudan temin yoluyla yapılan alımların Elektronik Kamu Alımları Platformu’nda (EKAP) kayıt altına alınmasının kamu alımlarında saydamlığın artırılması, kamu kaynaklarının kullanımında kamuoyu denetiminin sağlanması ve sağlıklı istatistik oluşturulması açısından önem taşıdığı belirtiliyor.

Bu değerlendirmeler, doğrudan temin işlemlerinin yalnızca alım yöntemi açısından değil, aynı zamanda kamu kaynaklarının kullanımının izlenebilirliği açısından da önem taşıdığını ortaya koyuyor.

Sayıştay’ın 5 Mart 2026 tarihli kararında ne denildi?

Sayıştay’ın 5 Mart 2026 tarihli bir kararında da doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen bir alım incelendi.

Kararda, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkeleri arasında;

• Saydamlık,
• Rekabet,
• Eşit muamele,
• Güvenilirlik,
• Kamuoyu denetimi,
• Kaynakların verimli kullanılması

ilkelerine yer verildi.

Kararda ayrıca, doğrudan temin alımlarında açık ihaleye kıyasla rekabet koşullarının daha sınırlı olabileceği ifade edildi.

Bu nedenle doğrudan temin kapsamında gerçekleştirilen alımlarda piyasa fiyat araştırmasının sağlıklı ve gerçekçi yapılmasının önem taşıdığı belirtildi.

Doğrudan temin sayısı tek başına usulsüzlük anlamına gelmiyor

Burada dikkat edilmesi gereken önemli nokta ise doğrudan temin sayısının tek başına bir mevzuat ihlali anlamına gelmemesi.

Bir alımın doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmiş olması, kendi başına usulsüzlük veya kamu zararı bulunduğunu göstermiyor.

Her bir işlemin;

• Dayanağı,
• Gerekçesi,
• Piyasa fiyat araştırması,
• Alım bedeli,
• Mevzuata uygunluğu

ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.

Dolayısıyla Siirt’teki 2 bin 176 doğrudan temin işleminin varlığı da tek başına mevzuata aykırılık veya kamu zararı bulunduğu anlamına gelmiyor. İşlemlerin hukuki ve idari açıdan değerlendirilmesi, her bir alımın kendi koşulları içerisinde ele alınmasını gerektiriyor.

Kamuoyu denetimi ve şeffaflık vurgusu

Kamu kaynaklarının kullanıldığı doğrudan temin süreçlerinde şeffaflık, denetlenebilirlik ve kamuoyu denetimi önem taşıyor.

Bu nedenle doğrudan temin yoluyla gerçekleştirilen alımların;

• Hangi ihtiyaç kapsamında yapıldığı,
• Piyasa araştırmasının nasıl gerçekleştirildiği,
• Kamu kaynağının hangi şartlarda kullanıldığı

gibi bilgilerin mevzuat çerçevesinde izlenebilir olması, kamuoyunun bilgi edinme hakkı açısından önem taşıyor.

Doğrudan teminler EKAP üzerinden duyurulabiliyor

Kamu İhale Kurumu tarafından da doğrudan teminlerin Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) üzerinden duyurulabilmesine yönelik uygulama bulunuyor.

Ancak doğrudan teminin alım öncesinde duyurulması idarelerin takdirinde olduğundan, bazı doğrudan teminler duyuru yapılmaksızın da gerçekleştirilebiliyor.

Bu durum, doğrudan temin işlemlerinin kamuoyu tarafından izlenebilmesi bakımından EKAP kayıtlarının ve mevzuat çerçevesindeki diğer denetim mekanizmalarının önemini artırıyor.

Siirt’teki 2 bin 176 işlem neden önemli?

Siirt’te kamu kurum ve kuruluşları tarafından gerçekleştirildiği belirtilen 2 bin 176 doğrudan temin işlemi ile Türkiye genelindeki 10 binin üzerindeki doğrudan temin işlemi, yalnızca sayısal bir veri olarak değil, kamu kaynaklarının kullanımında şeffaflık ve denetimin nasıl sağlandığı açısından değerlendirilmesi gereken bir konu olarak öne çıkıyor.

Bu noktada kamuoyunun beklentisi, alımların yalnızca mevzuata uygunluğunun değil, aynı zamanda süreçlerin mümkün olduğunca şeffaf, izlenebilir ve denetlenebilir olmasının sağlanması yönünde.

Doğrudan temin yönteminin mevzuatta belirli şartlar altında kullanılabilen bir yöntem olduğu göz önünde bulundurulurken, her bir alımın kendi dayanağı, gerekçesi, piyasa fiyat araştırması, bedeli ve mevzuata uygunluğu üzerinden değerlendirilmesi gerekiyor.