Çözüm sürecinde yeni aşama: Takip ve Değerlendirme Kurulu ilk kez toplandı

PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların fesih ve silah bırakma sürecini takip edecek Takip ve Değerlendirme Kurulu, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında ilk toplantısını yaptı. Toplantıda alt kurulların oluşturulması ve çalışma usullerinin belirlenmesi gündemde. Abdullah Öcalan’ın oluşturulması planlanan “Silahsızlanma ve Siyasallaşma Alt Kurulu”nda yer alacağı iddiası ise henüz hükümet tarafından doğrulanmış değil.

Türkiye’nin “Terörsüz Türkiye” olarak adlandırdığı yeni süreçte kritik bir aşamaya geçildi. Kamuoyunda “çerçeve yasa” olarak anılan Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, 10 Ağustos’ta TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesinin ardından 18 Ağustos’ta Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Kanun kapsamında oluşturulan Takip ve Değerlendirme Kurulu, 24 Ağustos’ta Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde ilk kez toplandı.

Kurulun ana gündemi silah bırakma süreci

Takip ve Değerlendirme Kurulu’nun temel görevi, kanunda öngörülen mekanizmanın uygulanmasını takip etmek, kurumlar arasındaki koordinasyonu sağlamak ve PKK/KCK ile bağlantılı oluşumların fiilî varlığına son verme ve silah bırakma sürecini izlemek olacak.

Kurulun çalışmalarının, örgütün feshi ve silahların teslim edildiğinin tespit edilmesi ile bu tespitin doğrulanmasına yönelik sürecin önemli bir bölümünü oluşturması bekleniyor.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da toplantı öncesinde kurulun çalışma usul ve esasları ile silah bırakma ve fesih sürecinin ihtiyaçları doğrultusunda oluşturulacak alt kurulların ele alınacağını açıklamıştı.

“3T mekanizması” üzerinde çalışılacak

Süreçte öne çıkan mekanizmanın tespit, teyit ve taahhüt aşamalarından oluşması bekleniyor.

Bu kapsamda güvenlik kurumlarının örgütün fiilî varlığına son verdiği ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiği yönündeki tespitleri, daha sonra Millî Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından teyit edilecek.

MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanması, kanunda öngörülen erteleme hükümlerinin uygulanabilmesi açısından kritik aşamayı oluşturuyor.

Alt kurullar oluşturulacak

Takip ve Değerlendirme Kurulu’nun ilk toplantısındaki başlıklardan biri de sürecin farklı aşamalarını takip edecek alt kurulların oluşturulması.

Çalışmalarda özellikle silahların teslimi, sahadaki doğrulama mekanizması, adli süreçler ve geri dönecek örgüt mensuplarının durumları gibi başlıklar için farklı çalışma yapılarının oluşturulması planlanıyor.

Bunlar arasında öne çıkan yapılardan birinin “Silahsızlanma ve Siyasallaşma Alt Kurulu” olması bekleniyor.

Öcalan alt kurulda yer alacak mı?

DEM Parti İmralı heyeti üyesi ve Van Milletvekili Pervin Buldan, daha önce yaptığı açıklamada Abdullah Öcalan’ın oluşturulacak “Silahsızlanma ve Siyasallaşma” başlıklı alt kurulda yer alacağını ve sürecin organizasyonunda rol üstleneceğini söylemişti.

Ancak Öcalan’ın söz konusu kurulda görev alacağı bilgisi henüz hükümet tarafından resmen doğrulanmış değil. Dolayısıyla bu aşamada Öcalan’ın kurulda görev yapacağı kesinleşmiş bir karar olarak değil, Buldan’ın açıklamasına dayanan bir beklenti olarak aktarılıyor.

Takip Kurulu'nda kimler yer alıyor?

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığındaki ilk toplantıya;

• Adalet Bakanı Akın Gürlek
• Dışişleri Bakanı Hakan Fidan
• İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi
• Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler
• Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Hakkı Susmaz
• MİT Başkanı İbrahim Kalın
• MGK Genel Sekreteri Okay Memiş

katıldı.

Kurulun çalışma yapısında ilgili kurumların üst düzey temsilcilerinin görev alması öngörülüyor. Bunlar arasında Adalet Bakanlığı’ndan hâkim veya savcı düzeyinde bir hukukçu, Dışişleri Bakanlığı’ndan büyükelçi düzeyinde bir diplomat, İçişleri Bakanlığı’ndan vali veya eşdeğer düzeyde bir temsilci, Milli Savunma Bakanlığı’ndan general veya albay düzeyinde bir kurmay, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği’nden üst düzey yönetici, MİT’ten daire başkanlığı düzeyinde temsilci ve MGK Genel Sekreterliği’nden üst düzey bir raportör bulunması öngörülüyor.

Adli süreçler için ayrı mekanizma kurulacak

Yeni düzenlemede yalnızca silah bırakma süreci değil, silah bırakan örgüt mensuplarının adli durumlarına ilişkin işlemler de ayrıca ele alınıyor.

Adalet Bakanlığı yetkilileri ile uygulamada görev alacak hâkim ve savcıların katkısıyla ayrı bir yapı oluşturulması ve teslim olan örgüt mensuplarının dosyalarının hukuki durumlarına göre sınıflandırılması planlanıyor.

Burada önemli nokta ise infazın ertelenmesine ilişkin nihai kararların alt kurul tarafından değil, yetkili yargı mercileri ve infaz hâkimleri tarafından verilmesi.

Yasa ne zaman uygulanacak?

7595 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmiş olması, düzenlemede öngörülen tüm sonuçların otomatik olarak başlaması anlamına gelmiyor.

Kanunun ilgili hükümlerinin uygulanabilmesi için öncelikle PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların fiilî varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor.

Bu tespitin daha sonra MGK kararıyla teyit edilmesi ve kararın Resmî Gazete’de yayımlanması şartı bulunuyor.

Bu aşamadan sonra kanunda belirtilen kişiler açısından başvuru süreci başlayacak.

Başvurular için 6 aylık süre

MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından, düzenlemeden yararlanmak isteyenler için 6 aylık başvuru süresi öngörülüyor.

Yasa, belirli suçlar bakımından soruşturma, kovuşturma ve kesinleşmiş cezaların infazının ertelenmesine ilişkin özel bir mekanizma getiriyor.

5 veya 10 yıllık erteleme

Kanun kapsamındaki suçlarda uygulanacak erteleme süresi suçun gerektirdiği cezanın üst sınırına göre değişiyor:

• 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda: 5 yıl
• 15 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda: 10 yıl

Ayrıca düzenleme, bazı durumlarda müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlara ilişkin farklı hükümler içeriyor.

Erteleme süresi içerisinde yeniden terör suçu işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılabilecek ve ilgili adli süreç devam edecek.

Hangi suçlar düzenleme kapsamında?

Kanun;

• PKK/KCK’yı kurma veya yönetme,
• örgüt üyeliği,
• örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme,
• örgüt propagandası,
• örgütün faaliyeti kapsamında işlenen bazı suçlar,
• örgüt lehine işlenen ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında bulunan bazı suçları

kapsıyor.

Ancak düzenlemenin kapsamı sınırsız değil.

Kasten öldürme suçları kapsam dışında

Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları düzenlemenin dışında tutuluyor.

Ayrıca 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar da kapsam dışında bırakılıyor.

Bu nedenle Abdullah Öcalan’ın söz konusu erteleme hükümlerinden yararlanamayacağı belirtiliyor.

Burada iki farklı konu birbirinden ayrılıyor: Öcalan’ın olası bir alt kurulda görev alıp almayacağı ile kanunun getirdiği adli erteleme hükümlerinden yararlanıp yararlanamayacağı aynı hukuki mesele değil. Öcalan’ın alt kurulda görev alacağı iddiası henüz hükümet tarafından doğrulanmazken, kasten öldürme ve ilgili eski suçlara ilişkin istisneler nedeniyle kanundaki erteleme hükümlerinden yararlanamayacağı belirtiliyor.

Süreç MGK kararıyla kritik aşamaya ulaşacak

Takip ve Değerlendirme Kurulu’nun yapacağı çalışmalar, örgütün feshi ve silahların teslimine ilişkin tespit ve doğrulama sürecinin altyapısını oluşturacak.

Güvenlik kurumlarının tespiti → Takip ve Değerlendirme Kurulu’nun takibi ve koordinasyonu → MGK teyidi → Resmî Gazete’de yayımlanma → başvuru ve adli işlemler şeklinde ilerlemesi öngörülen mekanizmada, önümüzdeki dönemin en kritik aşamalarından biri MGK’nın vereceği karar olacak.

Kurulun bu aşamadan sonra da çalışmalarını sürdürmesi ve sürecin uygulanmasına ilişkin dönemsel değerlendirmeler yapması bekleniyor. İhtiyaç duyulması halinde bakanlık, kamu kurumları ve diğer kuruluşların temsilcileri ile gerekli görülen kişilerin toplantılara davet edilmesi de mümkün olacak.

Böylece 18 Ağustos’ta yürürlüğe giren çerçeve yasanın ardından, 24 Ağustos’ta Takip ve Değerlendirme Kurulu’nun ilk toplantısıyla birlikte “Terörsüz Türkiye” sürecinin izleme ve uygulama aşamasında yeni bir dönem başlamış oldu.