Çözüm Sürecinde Kritik Aşama: Sürece İlişkin Çerçeve Yasa TBMM Yolunda

Türkiye'de iktidarın "Terörsüz Türkiye" olarak adlandırdığı süreçte yeni bir aşamaya geçiliyor. Aylardır üzerinde çalışıldığı belirtilen ve PKK'nın feshi ile silah bırakma sürecinin hukuki altyapısını oluşturması amaçlanan çerçeve yasa teklifinin kısa süre içinde TBMM gündemine gelmesi bekleniyor.

Süreç, Ekim 2024'te başlamış, 11 Temmuz 2025'te ise Kuzey Irak'ın Süleymaniye kentindeki Casene Mağarası'nda yaklaşık 30 PKK mensubunun düzenlenen sembolik törende silahlarını yakmasıyla yeni bir aşamaya taşınmıştı. Ardından TBMM bünyesinde kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu tarafından hazırlanan rapor Şubat 2026'da kabul edilmişti.

İmralı'da hükümlü bulunan PKK lideri Abdullah Öcalan ile yapılan görüşmeler, Kandil'le yürütülen temaslar ve siyasi partiler arasındaki müzakerelerin ardından şimdi gözler örgütün hukuken "münfesih" (feshedilmiş) sayılmasına ilişkin düzenlemeye çevrildi.

Teklifin Bu Hafta Meclis'e Sunulması Bekleniyor

Edinilen bilgilere göre yasa teklifinin kısa süre içerisinde TBMM Başkanlığı'na sunulmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Teklifin bu hafta Meclis'e sunularak Adalet Komisyonu'nda görüşülmesi, ardından Genel Kurul gündemine alınması bekleniyor. Genel Kurul görüşmelerinin bu hafta sonu veya gelecek haftanın başında yapılabileceği belirtilirken, resmi takvim henüz netleşmiş değil.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da daha önce yaptığı açıklamalarda Meclis tatile girmeden sürecin tamamlanmasını hedeflediklerini dile getirmişti.

"B Planı" da Gündeme Gelmişti

Kulislerde geçen hafta konuşulan alternatif senaryoya göre, Meclis tatile girse bile Adalet Komisyonu çalışmalarını sürdürecek, teklif hazır olduğunda Genel Kurul yeniden olağanüstü toplanarak yasayı kabul edebilecekti.

Bu kapsamda 15 Ağustos tarihi de gündeme gelmişti. Söz konusu tarihin, PKK'nın 1984 yılındaki ilk silahlı eyleminin yıl dönümü olması nedeniyle sembolik anlam taşıdığı öne sürülmüştü.

Ancak son kulis bilgilerine göre bu senaryonun şimdilik rafa kaldırıldığı ve teklifin önümüzdeki günlerde TBMM'de yasalaştırılmasının beklendiği ifade ediliyor.

Çerçeve Yasada Neler Yer Alacak?

Hazırlanan teklifin kapsamlı bir infaz düzenlemesi yerine yalnızca PKK'nın feshi ve silah bırakma sürecine ilişkin özel hükümler içeren müstakil bir yasa olması bekleniyor.

Kulislere göre teklifin temel yaklaşımı, "Kendisini fesheden ve Türkiye'ye karşı silahlı faaliyetlerini sonlandıran örgütün örgütsel varlığının sona ermesiyle birlikte üyelerinin hukuki durumlarının da buna göre yeniden değerlendirilmesi" olacak.

Silah Bırakma Süreci Nasıl İşleyecek?

Teklifte;

• Silah bırakma sürecinin hangi mekanizmayla doğrulanacağı,
• Örgütün feshedildiğinin nasıl tespit edileceği,
• Soruşturma ve kovuşturmaların nasıl yürütüleceği,
• Cezaevindeki hükümlülerin hangi kriterlere göre değerlendirileceği

gibi başlıklara ilişkin hükümler bulunması bekleniyor.

Silahların kime ve hangi yöntemle teslim edileceği ile güvenliğin nasıl sağlanacağına ilişkin uygulama detaylarının ise güvenlik birimleri ile PKK arasında oluşturulacak ayrı bir mekanizma tarafından yürütüleceği belirtiliyor.

Adalet Bakanlığı'ndan Yeni Adım

Adalet Bakanlığı da geçtiğimiz günlerde terör suçlarına ilişkin soruşturmaların daha etkin yürütülmesi amacıyla 81 ilde müstakil Terör Suçları Soruşturma Büroları kurulmasına yönelik genelge yayımladı.

Bu düzenlemenin de çerçeve yasa kapsamında yürütülecek hukuki süreçlerin daha hızlı ilerlemesini amaçladığı değerlendiriliyor.

Kimler Düzenlemeden Yararlanabilecek?

Yasa teklifinde;

• Suça karışan ve karışmayan örgüt üyeleri,
• Üst düzey yöneticiler,
• Cezaevindeki hükümlüler

için farklı hukuki düzenlemelerin yer alması bekleniyor.

Kulis bilgilerine göre, örgüt yöneticileri ile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası bulunan isimlerin, başta Abdullah Öcalan olmak üzere, ilk aşamadaki düzenlemenin kapsamı dışında bırakılması öngörülüyor.

Yasanın yürürlüğe girmesi halinde 4 binden fazla hükümlünün tahliye edilmesinin önünün açılabileceği iddiaları da kulislerde dile getiriliyor.

Üst düzey yöneticiler için üçüncü ülkelerde ikamet gibi farklı seçeneklerin değerlendirildiği, iktidarın ise bunun ilk adım olduğunu ve ilerleyen süreçte yeni yasal düzenlemelerin de gündeme gelebileceğini aktardığı belirtiliyor.

Abdullah Öcalan İçin Yeni Bir Statü Öngörülüyor mu?

Kamuoyunda en çok tartışılan konulardan biri olan Abdullah Öcalan'ın hukuki statüsüne ilişkin ilk çerçeve yasada herhangi bir düzenleme bulunmasının beklenmediği ifade ediliyor.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin daha önce dile getirdiği bazı önerilere AK Parti'nin sıcak bakmadığı belirtilirken, Öcalan'ın mevcut hükümlü statüsünün korunacağı kaydediliyor.

Bununla birlikte kulislerde, ilerleyen süreçte gazetecilerin, akademisyenlerin veya farklı heyetlerin İmralı'da Öcalan ile görüşebilmesine yönelik bazı fiili düzenlemelerin değerlendirildiği öne sürülüyor.

Kulis bilgilerine göre Öcalan'ın da çerçeve yasaya olumlu baktığı ve eksik görülen başlıkların ileride çıkarılacak yeni yasalarla tamamlanabileceğini ifade ettiği iddia ediliyor.

DEM Parti'nin Yaklaşımı

DEM Parti, bazı eksikliklerine rağmen çerçeve yasaya olumlu yaklaşıyor.

Parti kaynakları, iki temel hassasiyetlerinin bulunduğunu belirtiyor:

• Abdullah Öcalan'ın statüsünün düzenleme kapsamında ele alınması,
• Örgüt üyeleri arasında suça karışan-karışmayan ayrımı yapılmaması.

DEM Parti yetkilileri, böyle bir ayrımın sürece zarar verebileceğini savunurken, örgüt üyelerinin üçüncü ülkelere gitmesi ya da Türkiye'de siyaset yapması gibi konuların devlet ile örgüt arasında görüşülmesi gerektiğini ifade ediyor.

Parti, hazırlanacak düzenlemenin ilk adım olduğunu ve sürecin bununla sınırlı kalmaması gerektiğini dile getiriyor.

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan da Mersin'de yaptığı açıklamada, çerçeve yasanın bu hafta TBMM'ye gelmesini beklediklerini belirterek, "Bu yasa her şey değil ama çok önemli bir aşamadır." ifadelerini kullandı.

Partinin Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit ise yasa kabul edildikten sonra TBMM bünyesinde bir "Barış İzleme ve Takip Kurulu" oluşturulmasını önerdiklerini açıkladı.

DEM Parti heyetinin bu hafta siyasi partilerle görüşmelerini sürdürmesi de bekleniyor.

PKK Cephesinden İlk Değerlendirme

KCK Yürütme Konseyi Üyesi Mustafa Karasu da Medya Haber platformuna yaptığı açıklamada yasa taslağını beklediklerini söyledi.

Karasu, açıklamasında özetle örgütün feshedildiğini, Türkiye'ye karşı silahlı mücadelenin sonlandırıldığını belirterek, hazırlanacak yasa taslağını gördükten sonra tutumlarını kamuoyuyla paylaşacaklarını ifade etti.