Siirtli Avukat Doğan Siyahtoprak Yazdı: Haksız Tahrik İndirimi Nedir?
Siirtli Avukat Doğan Siyahtoprak, ceza hukukunda kamuoyunda sıkça tartışma konusu olan 'haksız tahrik indirimi'ni kaleme aldı. Siyahtoprak, konunun hukuki boyutunu ve uygulamadaki kriterleri detaylı şekilde değerlendirdi.
İşte Doğan Siyahtoprak'ın kaleme aldığı yazı:
HAKSIZ TAHRİK İNDİRİMİ NEDİR?
Ceza Hukukunda En Çok Tartışılan İndirim Sebebi
Ceza hukukunda en fazla kamuoyu tartışmasına neden olan kavramlardan biri 'haksız tahrik indirimi'dir.
Özellikle kasten öldürme ve yaralama dosyalarında verilen indirim kararları zaman zaman toplumsal tepki doğurmaktadır.
Ancak haksız tahrik, keyfi bir indirim değil; kanunda açıkça düzenlenmiş bir ceza sorumluluğu azaltma sebebidir.
Haksız Tahrik Nedir?
Türk Ceza Kanunu'na göre; bir kimse, haksız bir fiilin meydana getirdiği öfke veya şiddetli elemin etkisi altında suç işlerse,
cezasında indirim yapılabilir.
Burada üç temel şart aranır:
- Ortada haksız bir fiil bulunmalıdır.
- Fail bu fiilin etkisiyle öfkeye kapılmalıdır.
- Suç ile tahrik arasında nedensellik bağı bulunmalıdır.
Her Tartışma Tahrik Sayılır mı?
Hayır.
Basit sözlü atışmalar genellikle yeterli görülmez. Tahrikin ağır ve haksız olması gerekir.
Failin makul bir insanın göstereceği tepki sınırını aşmaması aranır.
Yargıtay uygulamasında özellikle 'soğuma süresi' önemli bir kriterdir.
Eğer fail olaydan sonra plan yapacak kadar zaman bulmuşsa, tahrik indirimi uygulanmayabilir.
Toplum Neden Tepki Gösteriyor?
Özellikle kadın cinayetleri ve ağır şiddet dosyalarında verilen tahrik indirimleri kamuoyunda 'ödül' gibi algılanabilmektedir.
Oysa hukuki olarak mesele, failin kusur derecesinin belirlenmesidir.
Ceza hukuku, yalnızca sonucu değil; failin psikolojik durumunu ve olayın oluş şeklini de değerlendirir.
Hukuki Denge
Haksız tahrik kurumu:
- Öfkeyi meşrulaştırmaz.
- Suçu ortadan kaldırmaz.
- Sadece cezanın miktarını etkiler.
Hukuk devleti, hem mağdurun hakkını hem de failin adil yargılanma hakkını gözetmek zorundadır.
Sonuç
Haksız tahrik indirimi, ceza hukukunun en hassas denge alanlarından biridir.
Her olay kendi somut şartları içinde değerlendirilmelidir.
Kamu vicdanı ile hukuki ölçütler her zaman birebir örtüşmeyebilir; ancak adalet, duyguyla değil normla tesis edilir.