İran-ABD Anlaşmasının Taslağı Ortaya Çıktı: Hürmüz Boğazı Açılacak, Yaptırımlar Kademeli Kaldırılacak
İranlı üst düzey bir yetkili, Tahran ile Washington arasında üzerinde çalışılan mutabakat zaptının detaylarını açıkladı. Taslak metinde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması, dondurulan varlıkların serbest bırakılması ve nükleer programla ilgili önemli maddeler yer alıyor.
İran ile ABD arasında uzun süredir devam eden diplomatik temaslarda önemli bir aşamaya gelindi. Reuters'a konuşan İranlı üst düzey bir yetkili, taraflar arasında hazırlanan mutabakat zaptının nihai taslağında yer alan başlıkları kamuoyuyla paylaştı.
Yetkiliye göre tarafların mutabakat zaptı üzerinde uzlaşmasının ardından kapsamlı ve nihai anlaşmanın şartları için 60 günlük yeni bir müzakere süreci başlayacak.
Taslak metin; enerji güvenliğinden bölgesel ticarete, yaptırımlardan nükleer faaliyetlere kadar birçok kritik konuyu kapsıyor.
Hürmüz Boğazı Ticari Gemilere Yeniden Açılacak
Taslak anlaşmanın en dikkat çekici maddelerinden biri Hürmüz Boğazı'nın durumu oldu.
Buna göre İran, dünyanın enerji ticareti açısından en stratejik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nı tüm ticari gemilerin kullanımına derhal açacak.
Bu adıma karşılık olarak ABD, İran limanlarına yönelik uyguladığı deniz ablukasını kaldıracak. Washington yönetiminin ablukayı kaldırma sürecine mutabakatın imzalanmasının hemen ardından başlaması ve bu süreci en geç 30 gün içerisinde tamamlaması öngörülüyor.
Yeni Yaptırımlar Askıya Alınacak
Taslakta yer alan bir diğer önemli başlık ise yaptırımlar oldu.
Taraflar kapsamlı anlaşmaya ulaşıncaya kadar ABD'nin İran'a yönelik yeni ekonomik yaptırım kararı almaması planlanıyor.
Nihai anlaşmanın imzalanmasının ardından ise İran'a yönelik ABD ve Birleşmiş Milletler kaynaklı yaptırımların, üzerinde mutabakata varılacak bir takvim doğrultusunda kademeli olarak kaldırılması hedefleniyor.
İran Petrolüne Muafiyet Sağlanacak
Taslağa göre Washington yönetimi, belirli bir süre boyunca İran petrolüne yönelik yaptırımlarda muafiyet uygulayacak.
Bu düzenleme sayesinde İran'ın uluslararası pazarlarda petrol satışını yeniden artırabilmesi ve elde ettiği gelirleri kullanabilmesi amaçlanıyor.
Uzmanlar, bu adımın İran ekonomisi açısından son yılların en önemli gelişmelerinden biri olabileceğini değerlendiriyor.
Dondurulan 25 Milyar Dolarlık Varlık Serbest Kalacak
Mutabakat taslağında ekonomik açıdan dikkat çeken bir başka madde ise İran'a ait dondurulmuş varlıklar oldu.
Washington yönetiminin İran'a ait yaklaşık 25 milyar dolarlık dondurulmuş kaynağın serbest bırakılmasını kabul edeceği belirtiliyor.
Söz konusu finansal kaynakların İran'a aktarılmasında doğrudan transferlerin yanı sıra bölgesel iş birliği mekanizmaları ve özel finansman hatlarının kullanılması da seçenekler arasında yer alıyor.
İran İçin Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Planı Hazırlanacak
Taslak metne göre ABD'nin bölgedeki müttefikleriyle koordinasyon halinde İran için kapsamlı bir yeniden yapılanma ve kalkınma planı hazırlaması da gündemde.
Bu planın, mutabakat zaptının imzalanmasının ardından başlayacak 60 günlük süreç içerisinde İran tarafıyla müzakere edilmesi ve tarafların onayına sunulması öngörülüyor.
Nükleer Programda Mevcut Durum Korunacak
Anlaşmanın en hassas başlıklarından biri olan nükleer program konusunda da önemli maddeler bulunuyor.
Taslağa göre İran, nükleer silah üretmeyeceği veya herhangi bir yöntemle nükleer silah edinmeye çalışmayacağı yönünde taahhütte bulunacak.
Buna karşılık nihai anlaşmaya kadar geçen süreçte İran'ın mevcut nükleer faaliyet seviyesini koruması, uranyum zenginleştirme çalışmalarını daha ileri aşamalara taşımaması ve yeni nükleer tesisler kurmaması bekleniyor.
Uranyum Stoklarının Geleceği Müzakere Edilecek
Taslakta yer alan bilgilere göre ABD, kapsamlı anlaşma kapsamında İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını kendi topraklarında seyreltebilmesine izin vermeyi değerlendirecek.
Uranyum stoklarının geleceği, zenginleştirme faaliyetlerinin sınırları ve denetim mekanizmalarının nasıl işleyeceği ise önümüzdeki 60 günlük müzakere sürecinde ele alınacak.
Taraflar arasında yapılacak görüşmelerin ardından bu konuların kapsamlı ve bağlayıcı nihai anlaşma metninde yer alması bekleniyor.
Küresel Piyasaların Gözü Müzakere Sürecinde
İran ile ABD arasında üzerinde çalışılan mutabakat, yalnızca iki ülkenin ilişkilerini değil, enerji piyasalarından küresel ticarete kadar birçok alanı doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip.
Özellikle Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, İran petrolünün küresel pazarlara dönüşü ve yaptırımların kaldırılmasına yönelik adımların, uluslararası piyasalarda yakından takip edilmesi bekleniyor.