Uzman isimden korkutan açıklama! İki ilimiz çöküyor
Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Sentinel uydularından elde edilen verilerle yapılan çalışmada, Bursa Ovası'nda her yıl yaklaşık 6 santimetrelik düşey çökme yaşandığı belirlendi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, benzer deformasyonların Konya Ovası'nda da görüldüğünü belirterek, sürecin yıllara yayılması halinde ciddi yapısal riskler doğurabileceği uyarısında bulundu.
Sentinel uydularının yeryüzündeki hareketleri sürekli izleme imkânı sunduğunu ifade eden Kutoğlu, bu verilerin İngiltere’deki Leeds Üniversitesi Deprem ve Volkan Araştırmaları Merkezi tarafından ön işlemden geçirilerek akademisyenlerin erişimine açıldığını söyledi. Verilerin değerlendirilmesiyle Bursa ve Konya’da önemli düşey deformasyonların tespit edildiğini aktaran Kutoğlu, “Özellikle Konya ve Bursa bölgelerinde ciddi düşey deformasyonların varlığını keşfettik” dedi.
Bursa Ovası’nda yıllık çökme 6 santimetre
Bursa’daki durumun dikkat çekici olduğuna işaret eden Kutoğlu, Bursa ve Konya’nın faylarla sınırlandırılmış, geniş ova alanlarına sahip ve yer altı sularının yoğun kullanıldığı bölgeler olduğunu vurguladı. Tarımsal faaliyetler kapsamında kuyular aracılığıyla yapılan yoğun yer altı suyu kullanımının yüzey deformasyonlarını artırdığını belirten Kutoğlu, “Bursa Ovası’nda bazı bölgelerde yıllık yaklaşık 6 santimetre civarında bir çökme, oturma söz konusu. Bu süreç yıllara yayılarak devam ediyor. 10 yılda bu rakam 60 santimetreye ulaşabilir” ifadelerini kullandı.
Bu durumun yer altı su seviyelerindeki azalma ve bölgedeki fay hareketleriyle ilişkili olduğunu belirten Kutoğlu, kent planlamasında mutlaka dikkate alınması gerektiğini kaydetti.
Uludağ yılda yaklaşık 2 santimetre yükseliyor
Çalışmada dikkat çeken bir diğer bulgunun Uludağ bölgesi olduğunu aktaran Kutoğlu, Bursa Ovası’nın Uludağ’a doğru uzandığını belirterek, “Veriler Uludağ’ın yılda ortalama 2 santimetre kadar yükseldiğini gösteriyor. Yani Uludağ giderek yükseliyor” dedi.
Konya Ovası’nda çökme 5-10 santimetre
Konya Ovası’nda da benzer deformasyonların gözlendiğini belirten Kutoğlu, burada yer yer 5 ile 10 santimetre arasında değişen düşey çökmeler tespit edildiğini söyledi. Bölgenin yoğun tarım faaliyetlerinin yürütüldüğü ve yer altı suyu kullanımının yaygın olduğu alanlar olduğuna dikkat çekti.
Konya’daki hareketin yalnızca yer altı suyu çekilmesine bağlı olmadığını vurgulayan Kutoğlu, “Yılda yaklaşık 4 santimetrelik batıya doğru bir hareket de söz konusu. Dolayısıyla çökmede tektonik iteklemenin de etkisi var. Zemin özellikleri önemli; yoğun kireç taşı bulunan bu bölgelerde su çekilmesine bağlı olarak obruklar oluşuyor” diye konuştu.
“Bursa’da obruk yok ama yapısal hasar riski var”
Bursa’da Konya’daki gibi obrukların yaygın olmadığını, ancak riskin farklı boyutlarda ortaya çıkabileceğini ifade eden Kutoğlu, “Bu hareketler devam ederse yapısal hasarlar meydana gelebilir. Binaların oturduğu noktalar farklı deformasyonlara maruz kalırsa çatlaklar oluşabilir. Bu durum taşıyıcı sistemlere sirayet ederse ciddi tehditler ortaya çıkabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Yer kabuğundaki zorlanmaların da arttığını belirten Kutoğlu, biriken enerjinin kütle hareketleri gibi farklı jeolojik risklere yol açabileceği uyarısında bulundu.
Bakmadan Geçme
