Yıl 1989... Arıkan Tetiği Çekti, Ceylan Öldü: Siirt'in İki Vekili Arasında Kanlı Son
Türkiye Büyük Millet Meclisinde Siirt Milletvekilleri İdris Arıkan ile Zeki Çeliker arasında mahalli seçimler nedeniyle kavga çıktı. Kavgayı ayırmaya çalışan DYP Siirt milletvekili Abdürrezzak Ceylan kendisine isabet eden bir kurşun ile 29 Mart 1989 tarihinde hayatını kaybetti.
29 Mart 1989'da Türkiye Büyük Millet Meclisi, tarihinin en ağır günlerinden birini yaşadı. ANAP ile DYP milletvekilleri arasında kulislerde başlayan sözlü tartışma silahlı kavgaya dönüşünce DYP Siirt Milletvekili Mehmet Abdurrezak Ceylan, göğsüne isabet eden tek kurşunla hayatını kaybetti.
Olayın Gelişimi
29 Mart 1989 yerel seçimlerinin hemen ardından toplanan TBMM'de, siyasi gerginlik Meclis koridorlarına taşındı. Görgü tanıklarının ifadelerine göre ANAP ve DYP'li milletvekilleri arasında kuliste başlayan sözlü tartışma, kısa sürede fiziksel arbedeye dönüştü. Tartışmanın arka planında Siirt'teki yerel siyasi rekabet ve aşiretler arası dengelerin de belirleyici olduğu ileri sürüldü.
Arbede sırasında ANAP Siirt Milletvekili İdris Arıkan silahını ateşledi. İsabet eden tek kurşun, 38 yaşındaki Mehmet Abdurrezak Ceylan'ın göğsüne girdi.
İlk Müdahale
Olayın yaşandığı sırada kuliste bulunan İçişleri Bakanı Mustafa Kalemli, doktorluk geçmişine dayanarak Ceylan'a olay yerinde ilk müdahaleyi bizzat gerçekleştirdi. Kalemli, Ceylan'ın kalbinin olay yerinde durduğunu ve uygulanan kalp masajının sonuç vermediğini açıkladı. Ceylan, kurtarılamadı.
Meclis Çalışmaları Askıya Alındı
Olayın ardından TBMM Genel Kurulu'nda görüşmelere ara verildi. Resmi Tutanak Dergisi kayıtlarına göre 'Meclis çatısı altında vuku bulan silahlı hadisenin yarattığı üzüntü ve moral bozukluğu' gerekçesiyle oturumlar kapatıldı.
Yargı Süreci
Meclis dokunulmazlığı kaldırılan İdris Arıkan yargılandı. Savunma, olayın kasıtlı bir eylem olmadığını; Arıkan'ın havaya ateş etmek isterken silahın istem dışı Ceylan'a isabet ettiğini öne sürdü. Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi, Arıkan'ı önce ağır bir cezaya çarptırdı; ancak olayda 'tahrik' ve 'kaza' unsurlarını dikkate alarak verilen cezayı indirdi. Arıkan, bir süre cezaevinde kaldıktan sonra tahliye edildi.
Tarihsel Bağlam
Bu cinayet, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarihinde 1925'ten bu yana yaşanan ilk silahlı ölüm vakası olma özelliğini taşımaktadır. 1925 yılında Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı'nın tanınan komutanlarından Deli Halit Paşa, yine Meclis koridorlarında silahlı saldırıya uğrayarak hayatını kaybetmişti. Ceylan olayı, aradan geçen 64 yılın ardından Meclis çatısı altında yaşanan ilk 'parlamenter cinayet' olarak tarihe geçti.
Olay; 1980'lerin sonunda Türkiye'de siyasi kutuplaşmanın ve şiddet dilinin ulaştığı boyutu, belgesel bir örnek olarak gözler önüne sermesi bakımından bugün de tartışılmaya devam etmektedir.