Vatandaşlık maaşı ne kadar olacak? İşte modelin tüm ayrıntıları
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürütülen ve kamuoyunda 'Vatandaşlık Maaşı' olarak bilinen yeni sosyal destek sistemiyle ilgili detaylar netleşmeye başladı. 2026 yılında pilot uygulamayla hayata geçirilmesi planlanan sistem, hiçbir hanenin gelirsiz kalmamasını hedefliyor.
Türkiye'nin sosyal yardım yapısında köklü bir değişimi öngören uygulama, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) adıyla yürütülecek. Sistem, klasik yardım modellerinden farklı olarak sabit bir ödeme yerine, hane gelirine göre değişken bir destek mekanizması sunacak.
Asgari gelir eşiği esas alınacak
Vatandaşlık maaşı uygulamasında temel kriter, devlet tarafından belirlenecek 'asgari hane gelir eşiği' olacak. Hane halkının toplam geliri bu eşiğin altında kalırsa, aradaki fark devlet tarafından nakdi destek olarak ödenecek.
Uzmanların paylaştığı örnek senaryoya göre:
- Devletin belirlediği asgari hane gelir eşiği: 60 bin TL
- Hane halkının aylık geliri: 45 bin TL
- Devletin ödeyeceği vatandaşlık maaşı: 15 bin TL
Eğer hanede hiçbir gelir bulunmuyorsa ve asgari gelir eşiği 60 bin TL olarak belirlenirse, devlet bu haneye aylık 60 bin TL destek sağlayacak.
Evrensel temel gelirden farklı
Yeni sistem, herkese eşit ödeme yapılan evrensel temel gelir modelinden ayrışıyor. Vatandaşlık maaşı yalnızca geliri, devletin belirleyeceği asgari yaşam standardının altında kalan hanelere verilecek. Böylece kamu kaynaklarının doğrudan en alt gelir grubuna yönlendirilmesi ve gelir dağılımındaki adaletsizliğin azaltılması amaçlanıyor.
Kimler yararlanabilecek?
Sistemde değerlendirme birey bazlı değil, hane bazlı yapılacak. Öncelikli gruplar şu şekilde sıralanıyor:
- Hane geliri asgari geçim sınırının altında olan aileler
- Çalışanı bulunmayan haneler
- Engelli, yaşlı veya bakıma muhtaç birey bulunan aileler
- Sosyal güvencesi olmayan dar gelirli vatandaşlar
2026'da pilot, 2027'de ülke geneli
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın açıklamalarına göre sistem, 2026 yılı içinde pilot illerde uygulanmaya başlanacak. Pilot uygulamadan elde edilecek veriler doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapılarak, 2027 yılı itibarıyla 81 ilde hayata geçirilmesi planlanıyor.
Başvurular e-Devlet üzerinden alınacak
Uygulamanın başlamasıyla birlikte başvuruların e-Devlet üzerinden yapılması öngörülüyor. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından gerçekleştirilecek hane içi gelir tespiti ve incelemelerin ardından, şartları sağlayan haneler düzenli vatandaşlık maaşı ödemesine bağlanacak.