Türkiye'de Tütün Kullanımında Dikkat Çeken Değişim: Kadınlarda Oran Yüzde 35 Arttı

Türkiye'de toplam tütün ürünü kullanım oranı da 17 yıllık dönemde yüzde 31,2'den yüzde 33,2'ye çıktı. Veriler, özellikle kadınlarda tütün kullanımındaki yükselişi dikkat çekici bir değişim olarak ortaya koydu.

Kadınlarda kullanım oranı yüzde 15,2'den yüzde 20,6'ya çıktı

15 yaş ve üzeri nüfusa ilişkin verilere göre 2025 yılında Türkiye'de erkeklerin yüzde 46'sı, kadınların ise yüzde 20,6'sı tütün ürünü kullanıyor.

2008 yılında erkeklerde yüzde 47,9, kadınlarda ise yüzde 15,2 olarak kaydedilen oranlar, geçen 17 yılda farklı bir seyir izledi. Erkeklerde kullanım oranı 1,9 puan azalırken, kadınlarda 5,4 puanlık artış yaşandı.

Kadınlardaki artış, 2008'deki yüzde 15,2'lik orana göre yaklaşık yüzde 35'lik yükselişe karşılık geliyor.

Erkeklerde tütün kullanım oranı 2012 yılında yüzde 41,5, 2014 yılında ise yüzde 47,4 olarak kayıtlara geçti.

Türkiye'de tütün kullanım oranı yüzde 33,2'ye yükseldi

2008 yılında Türkiye genelinde yüzde 31,2 olan toplam tütün kullanım oranı, 2025 yılında yüzde 33,2 olarak hesaplandı.

Tütün kullanımının yalnızca kullanıcılar açısından değil, tütün dumanına maruz kalan kişiler bakımından da önemli bir sağlık riski oluşturduğu belirtiliyor. Pasif etkilenim; çocuklar, gençler, aile bireyleri ve aynı ortamı paylaşan çalışanlar dahil olmak üzere tütün ürünü kullanmayan kişileri de etkiliyor.

Tütün dumanına maruz kalmanın başta kalp ve damar hastalıkları, solunum sistemi hastalıkları ve akciğer kanseri olmak üzere çok sayıda ciddi sağlık sorunuyla ilişkili olduğu ifade ediliyor.

Tütün, kronik hastalıkların ve akciğer kanserlerinin önemli nedenleri arasında

Tütün kullanımının dünyadaki kronik hastalıkların yaklaşık yüzde 25'inden, akciğer kanserlerinin ise yaklaşık yüzde 90'ından sorumlu olduğu belirtiliyor.

Dünya genelinde her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği, bu ölümlerin yaklaşık 1,6 milyonunun ise pasif etkilenimden kaynaklandığı bildiriliyor.

Türkiye'de ise her yıl yaklaşık 125 bin kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği belirtiliyor. Bu sayının yaklaşık 25 bininin pasif etkilenim kaynaklı olduğu ifade ediliyor.

Türkiye'nin erkeklerde akciğer kanseri görülme sıklığı ve buna bağlı ölümlerde dünyada ilk sırada yer aldığı aktarılıyor.

2024 verilerine göre Türkiye'de tüm ölümlerin yüzde 67,3'ü; sigarayla doğrudan ilişkili dolaşım sistemi hastalıkları, tümörler ve solunum sistemi hastalıkları nedeniyle gerçekleşti.

Tütünle Mücadele Timleri 1 milyondan fazla kişiye ulaştı

Sağlık Bakanlığı tarafından tütün kullanımının azaltılması, pasif etkilenimin önlenmesi ve sigarayı bırakmak isteyen vatandaşların sağlık hizmetlerine erişiminin kolaylaştırılması amacıyla Tütünle Mücadele Timleri ile Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri çalışmalarını sürdürüyor.

Tütünle Mücadele Timleri, 1 Eylül 2025'ten itibaren tüm il ve ilçelerde oluşturuldu. Ekiplerin bugüne kadar 1 milyondan fazla vatandaşa ulaşarak özellikle tütün dumanına pasif maruziyetin oluşturduğu riskler konusunda bilgilendirme yaptığı bildirildi.

Sigarayı bırakmak isteyen vatandaşlara ise Mobil Sigara Bırakma Polikliniklerinde danışmanlık hizmeti veriliyor.

Dumansız Hava Sahası denetimleri yaygınlaştırılıyor

Toplumun tamamının sağlığının korunması amacıyla yürütülen Dumansız Hava Sahası uygulaması kapsamında rehberlik, bilgilendirme, farkındalık ve denetim faaliyetleri devam ediyor.

Denetimlerin daha etkin yürütülmesi ve iller arasında uygulama birliğinin sağlanması amacıyla işbirliği artırılırken, çapraz denetim uygulaması da başlatıldı.

Saha çalışmalarında vatandaşlara pasif tütün dumanına maruz kalmanın zararları anlatılırken, dumansız ortamların sağlık açısından önemi konusunda da bilgilendirme yapılıyor.

Vatandaşlardan gelen bildirimlerin de değerlendirildiği çalışmalarda, gerekli durumlarda tütün denetim ekipleri tarafından müdahale gerçekleştiriliyor.

Çocuk ve gençlere yönelik tütünle mücadele çalışmaları sürüyor

Tütün kullanımının çocuklar ve gençler arasında yayılmasının önlenmesi amacıyla 2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı kapsamında çalışmalar yürütülüyor.

Eylem planında, 'Çocuk ve Gençlerin Tütün Ürünleri Kullanımından Korunması ve Ulaşabilirliğinin Engellenmesi' başlığı altında çeşitli çalışmalar yer alıyor.

Bu kapsamda öğrenciler, öğretmenler ve velilere yönelik koruyucu ve önleyici eğitimler düzenleniyor. Çalışmalar; Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Sağlık Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu (YÖK), üniversiteler ile Gençlik ve Spor Bakanlığı işbirliğinde gerçekleştiriliyor.

Üniversitelerde 'Dumansız Kampüs' dönemi

Üniversite kampüslerinde tütün kullanımının azaltılması ve gençlerin tütün ürünlerinden korunması amacıyla da yeni uygulamalar hayata geçiriliyor.

Türkiye Yeşilay Cemiyeti ve YÖK işbirliğiyle ulusal düzeyde uygulanması planlanan 'Dumansız Kampüs' uygulaması için kriter seti, uygulama esasları ve rehber hazırlandı.

Uygulamayla üniversite kampüslerinde sigara bırakma hizmetlerinin sunulması, açık ve kapalı alanlarda tütün ürünü kullanım alanlarının sınırlandırılması ve tütün ürünlerinin görünürlüğünün azaltılması amaçlanıyor.

Söz konusu çalışmalarla, tütün endüstrisinin hedef kitlesi içerisinde yer alan gençlerin korunmasına yönelik uygulamaların güçlendirilmesi hedefleniyor.