Tarım ve Orman Bakanlığı Siirt'i Haritaya Koydu: Fıstıktan Kırmızı Mercimeğe, Arıcılıktan Su Ürünlerine Yatırım Fırsatları Belgelendi

Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü'nün 2025 yılında yayımladığı Siirt Tarımsal Yatırım Rehberi, ilin tarımsal potansiyelini rakamlarla ortaya koydu. Belgede öne çıkan veriler, Siirt'in Türkiye genelinde bazı ürünlerde kritik üretici konumunda olduğunu ve hl değerlendirilmemiş büyük fırsatlar barındırdığını gözler önüne seriyor.

Siirt'in Tarımsal Fotoğrafı: Rakamlar Ne Söylüyor?

Rehberde yer alan TÜİK 2024 ve Tarım Bakanlığı ÇKS verilerine göre Siirt'in temel tarımsal yapısı şöyle:

• Nüfus: 336.453 kişi
• ÇKS'ye kayıtlı çiftçi sayısı: 9.379 (Türkiye geneli 2.352.080)
• Toplam tarım alanı: 1.026.252 dekar
• Mera alanı: 1.192.280 dekar
• Orman alanı: 2.322.640 dekar
• 6 ilçe, 281 köy

Bu tabloya göre Siirt'in kayıtlı çiftçi sayısı Türkiye'nin yalnızca binde dördü düzeyinde kalırken, bazı ürünlerdeki üretim payının bu oranın çok üzerinde seyrettiği dikkat çekiyor. Bu da ilin tarımsal verimliliğinin ve özgün ürün deseninin ne denli güçlü olduğunu ortaya koyuyor.

Türkiye Üretiminde Siirt'in Ağırlığı: Kırmızı Mercimek ve Fıstıkta Kritik Pay

Rehberin en çarpıcı verilerinden biri kırmızı mercimek ve Siirt Fıstığı'na ilişkin rakamlar.

Türkiye'nin toplam kırmızı mercimek üretimi 405.000 ton iken Siirt'in payı 30.464 ton olarak kayıtlara geçiyor. Bu oran yüzde 7,52 ile dikkat çekici bir düzeyde. Ülkenin her 13 kilo kırmızı mercimeğinden biri Siirt'ten geliyor.
Siirt Fıstığı'nda tablo daha da anlamlı. Türkiye'nin toplam Antep fıstığı üretimi 383.000 ton iken Siirt 27.252 tonluk üretimiyle yüzde 7,11 pay alıyor. Üstelik bu üretimin 420 bin dekarlık bir alandan geldiği ve modern sulama tekniklerinin yaygınlaşmasıyla verimin önemli ölçüde arttığı vurgulanıyor.

Sofralık üzümde de tablo güçlü. Türkiye genelinde 1.409.156 ton üretim yapılırken Siirt 46.948 tonla yüzde 3,33 pay alıyor. Nar üretiminde ise Siirt'in Zivzik narı markasıyla 11.869 ton üretim ve yüzde 1,69 pay söz konusu.

Küçükbaş Hayvancılıkta Dev Stok: 1,3 Milyonun Üzerinde Hayvan

Belgede yer alan hayvan varlığı verileri, Siirt'in küçükbaş hayvancılıkta Türkiye'nin önemli merkezlerinden biri olduğunu sayısal olarak kanıtlıyor.

2024 yılı itibarıyla Siirt'teki küçükbaş hayvan varlığı şöyle:

• Kıl keçisi: 520.743 baş
• Yerli koyun: 786.270 baş
• Tiftik keçisi: 20.582 baş
• Merinos koyunu: 145 baş

Toplam küçükbaş sayısı 1.327.000'in üzerinde. Büyükbaş tarafında ise melez sığır öne çıkıyor; 2022'deki 14.088 baştan 2024'te 18.520 başa ulaşarak hızlı bir büyüme sergiledi.

Arı kovanı sayısı da dikkat çekiyor. 2022'de 178.495 olan kovan sayısı 2024'te 227.097'ye çıktı. İki yılda yüzde 27'yi aşan bu artış, Siirt'in arıcılık potansiyelinin ne denli hızlı büyüdüğünü gözler önüne seriyor.

Ilısu Baraj Gölü: Su Ürünleri İçin Yeni Bir Alan Açılıyor

Rehberin öne çıkardığı kritik yatırım fırsatlarından biri Ilısu Prof. Dr. Veysel Eroğlu Baraj Gölü'ndeki su ürünleri potansiyeli.

Belgeye göre baraj gölünde belirlenen 5 avlak sahasında su ürünleri kooperatiflerinin açılması planlanıyor. 2025 Mart ayı itibarıyla başlatılan yıllık avlanabilir stok tespit çalışmaları sürüyor. Projenin tamamlanmasıyla her avlak sahasından yılda 20-25 ton olmak üzere toplam 112-125 ton/yıl avcılık yoluyla su ürünleri üretimi hedefleniyor.

Mevcut durumda Siirt'te yalnızca 2 yetiştiricilik tesisi bulunuyor ve kapasite 249 ton/yıl düzeyinde. Ilısu ile açılacak yeni kapasite bu rakamı katlayabilir.

11 Coğrafi İşaretli Ürün: Tescilli Miras, Değerlendirilmeyi Bekliyor

Rehberde Siirt'e ait coğrafi işaretli ürünlerin listesi de yer alıyor. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen bu ürünler şöyle sıralanıyor: Pervari Balı, Siirt Battaniyesi, Siirt Büryan Kebabı, Siirt Kuru Ekmeği, Siirt Perde Pilavı, Tillo Heriresi, Şal Şepik Kumaşı, Siirt İçli Köftesi/Siirt Kiteli, Siirt Gebole Tatlısı, Siirt Bıttım Sabunu ve Siirt Fıstığı.

Rehber ayrıca Siirt'in 50'nin üzerinde coğrafi işaret alabilecek tarımsal ürüne sahip olduğunu, ancak mevcut tescil sayısının yalnızca 11 olduğunu belirtiyor. Bu durum, Siirt'in coğrafi işaret alanında ciddi bir değerlendirme açığı barındırdığına işaret ediyor.

Yatırımcıya Açık Sektörler: Bakanlık Neyi İşaret Ediyor?

Rehber, Siirt'te yatırım yapılması önerilen sektörleri de net biçimde sıralıyor. Öne çıkan başlıklar şunlar:

• Fıstık işleme ve paketleme: 420 bin dekarlık üretim alanı ve artan verimle birlikte sektörde ciddi bir soğuk hava deposu ve işleme tesisi ihtiyacı doğdu.
• Nar işleme ve depolama: Zivzik narının üretim alanındaki hızlı artış, işleme ve soğuk hava deposu yatırımlarını zorunlu kılıyor.
• Organik tarım: Siirt toprakları nitrat kirliliği ve kimyasal girdi kullanımı açısından ülke ortalamasının belirgin biçimde altında. Bu durum organik tarım sertifikası almayı ve ihracata yönelmeyi kolaylaştırıyor.
• Arıcılık ve bal işleme: 227 bini aşan kovan sayısıyla Siirt, ham bal üretiminde güçlü ancak işleme ve paketleme altyapısı yetersiz kalıyor.
• Seracılık: Siirt'in iklim koşulları yıl boyu üretim imknı tanıyor. Son yıllarda artan seracılık yatırım talepleri de bu alandaki potansiyeli doğruluyor.
• Su ürünleri: Ilısu Baraj Gölü ile açılacak yeni alan, kooperatif bazlı yatırımlar için somut bir zemin oluşturuyor.

Yatırımcıya Sunulan Destekler: Hibe Yüzde 50'ye, Kredi Faizi Sıfıra Kadar İnebiliyor

Rehberde yer alan destek mekanizmaları, Siirt'teki yatırım ortamının cazibesini artırıyor.

Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı (KKYDP) kapsamında 8 ila 20 milyon TL arasındaki projelerde yüzde 50 hibe desteği sağlanıyor. IPARD III kapsamında ise 500.000 Euro'ya kadar yüzde 60-70 hibe imknı var.

Ziraat Bankası üzerinden küçükbaş hayvancılıkta yatırım ve işletme kredilerinde faiz indirimi yüzde 75'e çıkabiliyor. Kadın çiftçi, 40 yaş altı genç girişimci, tarımsal amaçlı örgüt üyeliği ve organize tarım bölgesi yatırımı gibi kriterlerin sağlanmasıyla faiz indirimi yüzde 100'e ulaşabiliyor; yani sıfır faizli kredi kullanmak mümkün hale geliyor.

Devlet destekli tarım sigortalarında ise prim desteği yüzde 50 ile yüzde 70 arasında seyrediyor.

Başvuru ve İletişim

Siirt'te tarımsal yatırım yapmak isteyenler için rehberde yer alan başvuru noktaları şunlar:

Siirt İl Tarım ve Orman Müdürlüğü: 0 (484) 223 23 31 — siirt@tarimorman.gov.tr
Dicle Kalkınma Ajansı Siirt Yatırım Destek Ofisi: 0 (484) 223 39 09 — info@dika.org.tr
TKDK Siirt İl İrtibat Ofisi: Bahçelievler Mah. Gaffar Okkan Cad. No:54 — www.tkdk.gov.tr
TARYAT (Tarımsal Yatırımcı Danışma Ofisi): taryat@tarimorman.gov.tr

Kaynak: T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü — Siirt Tarımsal Yatırım Rehberi 2025. TÜİK 2024 verileri ve Tarım ve Orman Bakanlığı ÇKS 2025 üretim yılı verileri.