Siirt'te Mezarı Bulunan Kürt Müziğinin Unutulmaz İsmi Mirade Kine'nin Hayat Hikâyesi

Kürt müziğinin ve dengbêjlik geleneğinin bölgede iz bırakan isimlerinden Mirade Kine'nin hayatı, köyde başlayan ve farklı kentlere, düğünlerden radyo kayıtlarına, hatta Ankara'ya uzanan bir müzik yolculuğuna dönüştü.

1943 yılında, o dönem Mardin'e bağlı Gercüş ilçesinin Altınoluk köyünde doğan Mirade Kine, çocukluk yıllarını ailesiyle birlikte geçirdi. İki kardeşi bulunan Kine'nin müzikle tanışmasında ailesinin önemli bir rolü oldu. Rıbab çalan babası Ferhat ve amcası Reşit'ten bu alanda önemli bilgiler edindi.

Köyde Başlayan Müzik Tutkusu

Mirade Kine, yaklaşık 14 yaşına kadar Altınoluk köyünde yaşadı. Daha sonra ailesiyle birlikte o dönem kasaba olan Dargeçit'e yerleşti. Gençlik yıllarında rıbab ve dengbêjlik geleneğine ilgisi giderek arttı. Ancak müzikle olan ilişkisini uzun süre daha çok kendi dünyasında geliştirdi. Hayatındaki dönüm noktalarından biri ise genç yaşta yaptığı Suriye ziyareti oldu.

Amcası ve aynı zamanda kayınpederi olan Yusuf ile birlikte Suriye'deki akrabalarını ziyaret eden Kine, burada bir topluluğun karşısına çıktı. Yanındaki genç adamın kim olduğunu soranlara amcası onun yeğeni olduğunu söyledi. Rıbab çalıp çalmadığı sorulduğunda ise Kine'nin çalmaya utandığı ifade edildi. Topluluğun ısrarı üzerine rıbab kendisine verildi.

Mirade Kine'nin burada söylediği 'Seyrê', dinleyenlerin dikkatini çekti. Bu olay sonrasında Kine'nin rıbab üzerinde evinde gizlice uzun süre çalıştığı ve kendisini geliştirdiği ortaya çıktı.

Düğünlerin Aranan Dengbêji Oldu

Suriye ziyaretinin ardından Dargeçit'e dönen Mirade Kine'nin ünü kısa sürede çevre ilçelere yayıldı. Dargeçit'ten Sirit'e, Mardin'e, Nusaybin'den Batman'a kadar genişleyen bu tanınırlık, Kine'yi özellikle düğünlerin aranan isimlerinden biri haline getirdi.

O yıllarda bugünkü kayıt teknolojileri bulunmuyordu. Buna rağmen Mirade Kine'nin sesini kaydetmek isteyen dinleyiciler, pille çalışan teyplerini yanlarında getirerek düğünlerde ve çeşitli toplantılarda sanatçının sesini kayıt altına alıyordu. Böylece Mirade Kine'nin eserleri ve sesi, elden ele ve kasetlerle daha geniş bir dinleyici kitlesine ulaştı.

Batman'a Yerleşti, Sesi Erivan Radyosu'na Ulaştı

Mirade Kine yaklaşık 25 yaşlarında Batman'a yerleşti. Batman yılları, onun sanat hayatında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Sesi yalnızca bölgede değil, Erivan Radyosu aracılığıyla çok daha geniş bir coğrafyada duyulmaya başladı.

Kine, döneminin önemli Kürt müziği sanatçıları ve dengbêjleriyle de tanıştı. Bunlar arasında M. Arif Cizrawî gibi dönemin tanınan isimleri de bulunuyordu. Sanatçının ünü zamanla bölge sınırlarını aşarak İstanbul gibi farklı kentlere kadar ulaştı.

Hayatı Ankara'da Aldığı Memurluk Kararıyla Değişti

Mirade Kine'nin hayatındaki dikkat çekici dönemeçlerden biri de dönemin Bayındırlık Bakanı Şerafettin Elçi ile tanışması oldu.

Anlatılanlara göre Şerafettin Elçi, Kine'yi Ankara'daki evinde misafir etti. Bu görüşmenin ardından Elçi'nin tavsiyesiyle Mirade Kine'ye Bayındırlık teşkilatında memurluk görevi verildi. Kine, görevine Midyat'ta başladı. Yaklaşık iki yıl burada çalıştıktan sonra Siirt'e tayin edildi. Böylece hayatının önemli bir bölümünü Siirt'te geçiren Mirade Kine, memurluk görevini sürdürürken müziğinden de kopmadı.

Siirt, Hayatının Son Dönemlerine Ev Sahipliği Yaptı

Siirt'te görev yapan Mirade Kine, burada hem mesleki yaşamını hem de müzik çalışmalarını sürdürdü. Dengbêjlik geleneği içerisinde kendine özgü bir yer edinen Kine'nin sesi, dönemin sınırlı kayıt imkanlarına rağmen bölgedeki dinleyiciler arasında yaşamaya devam etti. Bugün onun ses kayıtları ve hakkında anlatılan hayat hikyeleri, dönemin kültürel hayatına ilişkin önemli izler taşıyor.

1984'te Hayatını Kaybetti

Mirade Kine'nin hayatının son dönemi ise sağlık sorunlarıyla geçti.

1984 yılında rahatsızlığı nedeniyle doktora başvuran Kine'ye kalbinde problem olduğu ve sigarayı bırakması gerektiğinin söylendiği aktarılıyor. Sigarayı bırakan Mirade Kine, yaklaşık bir ay sonra sabah işe giderken fenalaştı. Geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. Geride ise bölgenin müzik kültüründe iz bırakan eserleri ve yıllar boyunca anlatılan bir dengbêjlik hikyesi kaldı.

Mirade Kine'nin Mezarı Siirt'te

Hayatının önemli bir bölümünü Siirt'te geçiren Mirade Kine'nin mezarı da kentte bulunuyor.

Kürt müziğinin unutulmaz isimlerinden biri olarak anılan Mirade Kine, Siirt Zeyve Mezarlığı'nda toprağa verildi. Geçtiğimiz yıl mezarının bakımsız ve sahipsiz kaldığını gündeme getiren haberimizin ardından, Mirade Kine'nin mezarının bakımının yapılması ve korunması yönündeki çağrılar da yeniden gündeme geldi.

Köyde başlayan müzik yolculuğu Dargeçit ve Batman'dan Erivan Radyosu'na uzanan Mirade Kine, bugün ölümünün üzerinden yıllar geçmesine rağmen dengbêjlik geleneğinin unutulmayan isimleri arasında anılmaya devam ediyor.