Siirt'te 102 Milyon Dolarlık Sessizlik: Çinko İzabe Tesisi'nde Üretim Bilmecesi

2021 yılında büyük umutlarla açılan ve Türkiye'nin dışa bağımlılığını yıllık 250 bin ton seviyesinde azaltması beklenen Lineer Metal Çinko İzabe Tesisi, 2026 yılının Nisan ayı itibarıyla hala 'beklenen' o büyük sıçramayı gerçekleştiremedi. 102 milyon dolarlık yatırım bedeliyle Siirt Organize Sanayi Bölgesi'nin (OSB) amiral gemisi olarak tanıtılan tesis, sessizliğini korurken akıllarda tek bir soru var: Dev yatırım neden rölantide?

İşte Siirt ekonomisinin geleceğini yakından ilgilendiren o 'bilmecenin' perde arkasındaki veriler ve kritik başlıklar:

1. İthalat Frenlenecekti, Ancak...

Tesis açıldığında, Türkiye'nin yıllık 1 milyar dolarlık çinko ithalatının yaklaşık %40'ını tek başına karşılayacağı ilan edilmişti. Ancak 2026 yılı dış ticaret verileri incelendiğinde, Siirt'ten yapılan çinko ihracatının ve iç piyasa arzının, hedeflenen kapasitenin oldukça gerisinde kaldığı görülüyor. Küresel enerji maliyetlerindeki dalgalanma ve çinko cevheri tedarik zincirindeki aksamalar, dev tesisin çarklarını yavaşlatmış durumda.

2. İstihdam Sözü: 3.000 Kişi mi, Yoksa?

Siirtli gençler için 'ekmek kapısı' olarak görülen projede, yan sektörlerle birlikte 3 bin kişiye istihdam sağlanacağı belirtilmişti. Bugün gelinen noktada, tesiste çalışan personel sayısının bu rakamın çok uzağında kalması, kentteki 'tersine göç' umutlarını da zayıflatıyor. OSB'deki diğer yatırımcılar da, bölgenin lokomotifi olması beklenen bu tesisin tam kapasite çalışmamasının, lojistik ve yan sanayi ekosistemini baskıladığını ifade ediyor.

Kritik Soru: Siirt'in yerel madenlerinden (Hakkari-Şırnak hattı) gelen cevher akışı, tesisin fırınlarını sürekli ateşlemeye yetmiyor mu? Yoksa yüksek elektrik maliyetleri, yerli üretimi ithalattan daha mı pahalı hale getirdi?

3. Ham Madde ve Lojistik Çıkmazı

Tesisin verimli çalışabilmesi için Hakkari ve Şırnak bölgesindeki maden sahalarından düzenli konsantre akışı gerekiyor. 2026 yılı lojistik raporları, bölgedeki maden çıkarma kapasitesinin, tesisin modernizasyon hızıyla eşleşmediğini gösteriyor. Maden-Tesis arasındaki bu kopukluk, 102 milyon dolarlık yatırımın 'hammadde açlığı' çekmesine neden oluyor.

4. 2026 Dönümü: Ya Tam Kapasite Ya Atıl Kapasite

Ekonomi analistlerine göre 2026 yılı, tesis için 'tamam mı devam mı' yılı niteliğinde. Türkiye'nin cari açığını kapatma hedefinde stratejik bir nokta olan bu tesisin, devlet teşvikleri ve enerji destekleriyle yeniden ayağa kaldırılması bekleniyor. Siirt kamuoyu ise yetkililerden şu sorunun cevabını bekliyor: 'Milli ekonomi için bu kadar kritik olan bir yatırım, neden tam kapasiteyle Siirt'in ve Türkiye'nin gururu haline getirilmiyor?