İran Medyası 14 Maddelik Taslak Anlaşmayı Yayınladı: Hürmüz Boğazı, Yaptırımlar ve 300 Milyar Dolarlık Plan Masada

Orta Doğu'da dengeleri değiştirebilecek yeni bir gelişme İran basınında gündeme geldi. İran'ın yarı resmi haber ajansı Mehr, Tahran ile Washington arasında müzakere edildiği öne sürülen 14 maddelik mutabakat taslağını kamuoyuyla paylaştı.

Henüz İran veya ABD tarafından resmi olarak doğrulanmayan taslak metin, iki ülke arasında uzun yıllardır süren gerilimin ardından ortaya çıkan en kapsamlı anlaşma çerçevelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Dondurulan 24 Milyar Dolarlık Varlık Serbest Bırakılabilir

Taslakta öne çıkan maddelerden biri, İran'a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması oldu.

Metne göre taraflar arasında başlayacak 60 günlük müzakere sürecinde İran'ın erişemediği 24 milyar dolarlık kaynağın kullanımının önünün açılması planlanıyor. Taslakta, söz konusu tutarın yarısının görüşmeler başlamadan önce İran'ın kullanımına sunulmasının öngörüldüğü belirtiliyor.

Askeri Operasyonların Sonlandırılması Hedefleniyor

Anlaşma taslağının ilk maddeleri, bölgedeki askeri hareketliliğin sona erdirilmesine odaklanıyor.

Buna göre tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı şekilde durdurulması hedeflenirken, Lübnan'daki gelişmelerin de bu kapsamda değerlendirileceği ifade ediliyor.

Taslak ayrıca ABD'nin İran'ın iç işlerine müdahale etmeme ve ülkenin egemenliğine saygı gösterme taahhüdünü de içeriyor.

Hürmüz Boğazı Yeniden Uluslararası Deniz Trafiğine Açılacak

Küresel enerji piyasalarını yakından ilgilendiren en önemli başlıklardan biri ise Hürmüz Boğazı oldu.

Taslağa göre ABD, İran çevresindeki deniz ablukasını 30 gün içerisinde kaldıracak ve bölgedeki bazı askeri unsurlarını geri çekecek.

Buna karşılık İran da kendi belirleyeceği güvenlik düzenlemeleri çerçevesinde Hürmüz Boğazı'nı yeniden uluslararası ticari gemi trafiğine açacak.

Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği boğazın yeniden açılması, enerji piyasalarında yakından takip edilen gelişmeler arasında bulunuyor.

Trump'ın Açıklamaları Sonrası Gündem Oldu

Taslağın gündeme gelmesi, ABD Başkanı Donald Trump'ın son açıklamalarının ardından dikkat çekti.

Trump, üzerinde çalışılan anlaşmayı 'büyük bir anlaşma' olarak nitelendirirken, bölgeye istikrar getireceğini ve petrol sevkiyatının yeniden normale döneceğini savunmuştu.

Katar ve İngiltere başta olmak üzere çeşitli ülkelerden de sürece destek veren açıklamalar gelmişti.

İran'ın Füze Programı Masaya Gelmeyecek

Taslağın en dikkat çeken maddelerinden biri de müzakerelerin kapsamıyla ilgili oldu.

Mehr Haber Ajansı'nın aktardığı bilgilere göre gelecekteki görüşmeler yalnızca;

• İran'ın nükleer programı,
• Uranyum zenginleştirme faaliyetleri,
• Zenginleştirilmiş uranyum stokları,
• Yaptırımların kaldırılması,
• Ekonomik yeniden yapılanma

başlıklarıyla sınırlı tutulacak.

İran'ın balistik füze programı ile bölgedeki müttefik silahlı gruplara yönelik konuların ise müzakere gündemine dahil edilmeyeceği belirtiliyor.

Petrol ve Petrokimya Yaptırımları Askıya Alınabilir

Taslakta İran ekonomisini doğrudan ilgilendiren önemli maddeler de bulunuyor.

Buna göre İran petrolü ve petrokimya ürünlerine yönelik yaptırımların askıya alınması planlanıyor.

Bu adımla birlikte İran'ın enerji ihracatından elde ettiği gelirler üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması ve ülkenin petrol gelirlerine erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.

İran İçin 300 Milyar Dolarlık Kalkınma Paketi

Taslağın ekonomik boyutunda en dikkat çekici başlıklardan biri ise yeniden yapılanma planı oldu.

Metne göre ABD ve müttefik ülkelerden İran ekonomisinin yeniden canlandırılması amacıyla en az 300 milyar dolarlık bir yatırım ve kalkınma programı hazırlanması istenecek.

Bu rakamın hayata geçirilmesi halinde, son yıllarda Orta Doğu için gündeme gelen en büyük ekonomik destek paketlerinden biri olabileceği değerlendiriliyor.

60 Günlük Kritik Müzakere Süreci Başlayacak

Taslağa göre taraflar, mutabakatın ardından 60 günlük resmi müzakere sürecine girecek.

Bu süreçte İran'ın nükleer faaliyetleri, ABD'nin birincil ve ikincil yaptırımları, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile ilgili başlıklar ayrıntılı şekilde ele alınacak.

Amaç ise kapsamlı ve nihai bir anlaşmaya ulaşmak.

İran'dan Nükleer Silah Taahhüdü

Taslakta yer alan maddelerden biri de İran'ın nükleer silah geliştirmeyeceğine ilişkin taahhüt oldu.

Metne göre Tahran yönetimi, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yeniden teyit edecek ve nükleer silah edinmeyeceğini açıklayacak.

Buna karşılık ABD'nin de müzakere süreci boyunca İran'a yönelik yeni yaptırımlar uygulamaması ve bölgeye yeni askeri güç sevk etmemesi öngörülüyor.

Taslak Henüz Resmi Olarak Doğrulanmadı

Mehr Haber Ajansı tarafından yayımlanan 14 maddelik metin, şu aşamada ne Washington ne de Tahran tarafından resmi olarak doğrulanmış değil.

Bu nedenle taslakta yer alan maddelerin müzakereler ilerledikçe değişebileceği ve nihai anlaşmada farklı hükümlerin yer alabileceği belirtiliyor.

Buna rağmen yayımlanan taslak, İran ile ABD arasında yıllardır devam eden gerilimde yeni bir dönemin kapısını aralayabilecek gelişme olarak değerlendiriliyor.