- Haberler
- Siirt Haber
- 600 yıllık miras göz göre göre yok oluyor: Siirt'in Cas evleri sahipsiz
600 yıllık miras göz göre göre yok oluyor: Siirt'in Cas evleri sahipsiz
2012'de restore edilen ve turizme kazandırılması planlanan Siirt'in tarihi Cas evleri, aradan geçen yıllarda yeniden bakımsız kaldı. Artı Siirt Haber Ajansı haber merkezi olarak, bu yapıların korunmaması halinde kentin özgün mimari dokusunun ciddi zarar göreceği uyarısında bulunuyoruz.
Siirt’in kendine özgü mimari kimliğinin en önemli temsilcilerinden biri olan Cas evleri, bugün bakımsızlık ve ilgisizlik nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.
Siirt’e kimliğini veren mimari
Tarihi kaynaklara göre en az 600 yıllık geçmişe sahip olan ve tamamen yerel malzemeler kullanılarak inşa edilen bu yapılar, Siirt’in eski yerleşim düzeninin temelini oluşturuyordu. Akdağ yamaçlarındaki eski mahallelerde dar ve düzensiz sokaklar boyunca sıralanan Cas evleri, hem iklim şartlarına hem de güvenlik ihtiyacına uygun şekilde kale görünümünü andıran mimari özellikler taşıyordu. Genellikle iki veya üç katlı olan, avlulu ve dışa kapalı yaşam anlayışının izlerini taşıyan bu yapılar, “Cas” adı verilen özel sıva ile beyaza büründüğü için Siirt’e uzun yıllar “beyaz kent” görünümü kazandırmıştı.
Ancak geçmişte kentin simgesi olan bu mimari miras, günümüzde aynı ilgi ve özeni görmüyor.
Restore edildi, yeniden kaderine terk edildi
2012 yılında Siirt Valiliği öncülüğünde başlatılan çalışmalarla restore edilen bazı Cas evleri, aradan geçen yıllarda yeniden kaderine terk edildi. Özellikle Siirt Merkez İnönü Mahallesi Cumhuriyet Caddesi üzerinde, eski Cumhuriyet Karakolu’nun karşısında bulunan Cas Evi, bugün içine girilemeyecek kadar kötü durumda. Yapının camlarının kırıldığı, sıvalarının döküldüğü ve bazı bölümlerinde ciddi hasar oluştuğu gözlemleniyor.
Oysa 2024 yılı Ocak ayında Siirt Valisi Dr. Kemal Kızılkaya, Cas evlerinde incelemelerde bulunarak bu kültürel mirasın turizme kazandırılması, gelecek kuşaklara aktarılması ve yöresel etkinliklerde kullanılabilmesi için ilgili kurumlara talimat vermişti. Cas evlerinin yöresel yemek, sergi ve kültürel etkinliklere ev sahipliği yapabilecek şekilde işlevlendirilmesi planlanmıştı.
Aradan geçen zamana rağmen bu hedeflerin hayata geçirilememesi, Siirt’in tarihi değerlerine sahip çıkma konusundaki eksiklikleri yeniden gündeme getirdi.
Sahip çıkılmazsa kültürel hafıza da silinecek
Kent kimliğinin en önemli parçalarından biri olan Cas evlerinin bakımsızlık nedeniyle hızla yıpranması, yalnızca fiziksel bir yapı kaybı değil, aynı zamanda kültürel hafızanın da silinmesi anlamına geliyor. Uzmanlara göre bu yapıların korunmaması halinde Siirt’in kendine özgü şehir dokusunun önemli bir bölümü geri dönüşü olmayan şekilde yok olabilir.
Öte yandan, kısa süre önce düzenlenen Siirt Ekonomi Zirvesi’nde Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın Siirtli iş insanlarına memleketlerine yatırım yapmaları çağrısı da, kentin sahiplenilmesi konusunun yalnızca yerelde değil üst düzeyde de dile getirildiğini gösteriyor.
Siirt’in yüzlerce yıllık mimari mirası olan Cas evlerinin bugün sahipsiz kalması, kentte geçmişe sahip çıkma bilincinin zayıfladığı yönünde eleştirileri beraberinde getiriyor. Uzmanlar ve vatandaşlar, bu yapıların korunmasının yalnızca resmi kurumların değil, tüm Siirtlilerin ortak sorumluluğu olduğunu vurguluyor.
Siirt’in tarihini yaşatan bu evlere sahip çıkılmaması durumunda, kentin geçmişiyle bağ kuran somut izlerin tamamen kaybolabileceği ve bunun geleceğe aktarılacak kültürel mirası ciddi şekilde zayıflatacağı ifade ediliyor.
Bakmadan Geçme
