Araştırmaya göre 10 yaş ve üzeri bireyler günde ortalama 8 saat 55 dakikayı uykuya ayırıyor. Kadınlarda bu süre ortalama 9 saat olurken, erkeklerde 8 saat 49 dakika olarak ölçüldü.

Hafta içi uyku süresi ortalama 8 saat 41 dakika olurken, hafta sonu bu süre 9 saat 28 dakikaya yükseldi. Uyku, günün en uzun süren faaliyeti olmaya devam etti.

Uyku dışında günlük zamanın önemli bölümü kişisel bakım, iş ve ev içi sorumluluklara ayrılıyor. Buna göre:

Çalışan bireylerde iş süresi günlük ortalama 5 saat 41 dakika olurken, erkeklerin işte geçirdiği süre 6 saat, kadınların ise 4 saat 58 dakika olarak kaydedildi.

Verilere göre 15 yaş ve üzeri bireylerde hanehalkı ve aile bakımına ayrılan süre cinsiyetler arasında belirgin farklılık gösteriyor.

Kadınlar bu alana günde ortalama 4 saat 3 dakika, erkekler ise 58 dakika ayırıyor. Çalışan kadınlarda süre 2 saat 38 dakikaya kadar düşerken, çalışmayan kadınlarda 4 saat 33 dakikaya çıkıyor.

Erkeklerde ise çalışanların 47 dakika, çalışmayanların 1 saat 17 dakika ayırdığı tespit edildi.

Araştırmada gün içinde en az zaman ayrılan faaliyet spor ve doğa sporları oldu. Ortalama süre 12 dakika olarak ölçüldü.

Bunun ardından hobiler ve oyunlar ile gönüllü faaliyetler en düşük zaman ayrılan alanlar arasında yer aldı.

Yaş gruplarına göre yapılan değerlendirmede, 10–14 yaş grubunun uyku, eğitim ve oyun faaliyetlerine daha fazla zaman ayırdığı görüldü. 15–24 yaş grubu ise sosyal yaşam ve eğlence faaliyetlerinde öne çıktı.

55 yaş ve üzeri bireylerin ise televizyon izleme ve toplumsal faaliyetlere daha fazla zaman ayırdığı kaydedildi.

Son dört haftalık verilere göre en yaygın sportif faaliyet yüzde 11,7 ile yürüyüş veya koşu oldu. Futbol oynayanların oranı yüzde 4,1'e gerilerken, voleybol oynayanların oranı yüzde 0,9'dan yüzde 1,4'e yükseldi.

Eğlence ve kültür faaliyetleri içinde en dikkat çekici değişim sosyal medyada yaşandı.

2015'te yüzde 33,9 olan sosyal medya kullanım oranı 2025'te yüzde 71,7'ye çıkarak iki katından fazla artış gösterdi.

Öte yandan gazete ve dergi okuma oranı aynı dönemde yüzde 39,4'ten yüzde 20,1'e geriledi.

TÜİK verileri, Türkiye'de günlük yaşamın giderek dijitalleştiğini, sosyal medya kullanımının belirgin şekilde arttığını ve geleneksel medya alışkanlıklarının ise gerilediğini ortaya koyuyor. Veriler aynı zamanda kadın ve erkekler arasındaki zaman kullanım farklarının da sürdüğünü gösteriyor.

North Carolina Eyalet Üniversitesi araştırmacılarının gerçekleştirdiği yaşam döngüsü değerlendirmesinde, ABD'de üretilen geleneksel odun bazlı tuvalet kağıtları ile Çin'de üretilip deniz yoluyla ABD'ye taşınan bambu tuvalet kağıtları karşılaştırıldı. Sonuçlar, üretim süreçlerinde kullanılan enerji kaynaklarının çevresel etki açısından belirleyici olduğunu ortaya koydu.

Araştırmaya göre, ABD'de üretilen bir ton odun bazlı tuvalet kağıdı üretimden kullanım sonrasına kadar yaklaşık 1.824 kilogram karbondioksit eşdeğeri emisyona neden oluyor. Aynı miktardaki bambu tuvalet kağıdında ise bu rakam yaklaşık 2.400 kilogram olarak hesaplandı.

Çalışma ayrıca yüksek enerji gerektiren premium ürünlerde bambu lif kullanımının karbon ayak izini daha da artırabildiğini ortaya koydu. Bambu bazlı ürünlerin bazı hava kirliliği ve solunum sağlığı göstergelerinde de geleneksel kağıtlara göre daha olumsuz sonuçlar verdiği belirtildi.

Araştırmacılar, çevresel farkın kaynağının bambu bitkisinin kendisi olmadığını vurguluyor. Asıl belirleyici unsurun üretim tesislerinde kullanılan enerji modeli olduğu ifade ediliyor.

İncelenen Çin tesislerinde üretimin büyük ölçüde kömür ve diğer fosil yakıtlara dayandığı, buna karşılık Kanada ve Brezilya'daki hamur üretim tesislerinin biyokütle ve hidroelektrik gibi daha temiz enerji kaynaklarından yararlandığı tespit edildi.

Yapılan modellemeler, bambu tuvalet kağıdının yenilenebilir enerjiyle üretilmesi halinde karbon ayak izinin önemli ölçüde düştüğünü ve geleneksel odun bazlı ürünlerle benzer seviyelere gerileyebildiğini gösterdi.

Uzmanlara göre çevresel etkiyi azaltmanın en etkili yollarından biri, tuvalet kağıdı kullanımını azaltan alternatif temizlik yöntemlerine yönelmek.

Özellikle Asya ve Güney Avrupa'da yaygın olarak kullanılan taharet muslukları, entegre yıkama sistemli klozetler ve benzeri su bazlı mekanik temizlik çözümlerinin hem kağıt tüketimini hem de ambalaj atıklarını önemli ölçüde düşürdüğü belirtiliyor.

Bu yaklaşımın, her yıl milyarlarca dolarlık hacme ulaşan hijyenik kağıt sektörünün çevresel yükünü azaltmada önemli rol oynayabileceği değerlendiriliyor.

Araştırmada dikkat çekilen bir diğer konu ise 'tuvalete atılabilir' olarak pazarlanan ıslak mendiller oldu.

Avrupa ve Kuzey Amerika'da yapılan saha çalışmalarına göre, bu ürünler kanalizasyon sistemlerinde ciddi tıkanmalara yol açabiliyor. Uzmanlar, sentetik lif içeren birçok ıslak mendilin standart tuvalet kağıdına göre çok daha yavaş çözüldüğünü ve altyapı maliyetlerini artırdığını belirtiyor.

Araştırmacılar, banyolardaki çevresel etkiyi azaltmak için şu önerilerde bulunuyor:

Aşırı kalın ve yüksek enerjiyle üretilen premium ürünler yerine geri dönüştürülmüş veya sertifikalı liflerden üretilen yerel ürünleri tercih etmek,
Kağıt tüketimini azaltacak mekanik taharet sistemlerini kullanmak,
'Ağaçsız' veya 'çevre dostu' gibi pazarlama ifadelerini değerlendirirken ürünün üretim sürecindeki enerji kaynaklarını da dikkate almak.

Araştırma, çevresel sürdürülebilirlik açısından ürünün hangi hammaddeden üretildiğinden çok, üretim sırasında kullanılan enerji kaynaklarının ve tedarik zincirinin belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.

Özellikle kısa sürede tüketim kolaylığı sunan ürünler, çoğu zaman ambalaj yükü, katkı maddeleri ve düşük fiyat-performans dengesi nedeniyle eleştiriliyor.

Uzmanlara Göre Marketten Alırken Dikkat Edilmesi Gereken 7 Ürün

1. PAKETLİ HAZIR SALATALAR
Hazır salata kitleri pratik görünse de fiyat-performans açısından oldukça pahalı olabilir. Ayrıca doğranmış sebzeler daha hızlı bozulduğu için raf ömürleri de kısa oluyor. Bir marul veya göbek salata satın alıp evde hazırlamak hem daha ekonomik hem de daha uzun ömürlü bir seçenek.

2. ŞİŞELENMİŞ SU
Uzmanlara göre satılan birçok şişe su aslında arıtılmış musluk suyundan oluşuyor. Temiz içme suyuna erişimin olduğu yerlerde sürekli plastik şişe tüketmek gereksiz maliyet yaratıyor. Ayrıca plastik atıkların çevreye verdiği zarar da giderek büyüyor.

3. HAZIR DOĞRANMIŞ MEYVELER
Marketlerde satılan doğranmış karpuz, kavun veya meyve tabakları büyük kolaylık sağlıyor. Ancak bütün meyve satın almak çok daha ekonomik. Üstelik meyveyi kendiniz seçtiğinizde daha olgun ve lezzetli ürünlere ulaşabilirsiniz. Kesilmiş meyveler daha hızlı bozulabiliyor ve hijyen açısından risk taşıyabiliyor.

4. DONDURULMUŞ ETLER
Etleri uzun süre saklamak için dondurmak mantıklı olsa da birkaç gün içinde tüketilecek ürünlerde taze et daha iyi sonuç veriyor. Taze kırmızı et veya tavuk, çözülmüş ürünlere göre daha iyi tat ve doku sunuyor.

5. HAZIR PANKEK KARIŞIMLARI
Hazır pankek karışımları büyük kolaylık sağlıyor gibi görünse de çoğu zaman içine yine süt, yumurta ve yağ eklemek gerekiyor. Un, kabartma tozu ve tuz kullanarak evde hazırlanan karışımlar hem daha ekonomik hem de katkı maddesi açısından daha sade olabiliyor.

6. HAZIR SALATA SOSLARI
Vinegret tipi salata soslarını evde hazırlamak oldukça kolay. Bir ölçü sirkeye iki ölçü zeytinyağı ekleyip biraz tuz, hardal veya baharatla lezzetlendirmek yeterli oluyor. Böylece aylarca dolapta bekleyen hazır sos şişelerine ihtiyaç kalmıyor.

7. BAZI DONDURULMUŞ SEBZE VE MEYVELER
Bezelye, mısır ve edamame gibi ürünler dondurulmaya uygun olsa da bazı sebzeler aynı performansı göstermiyor. Özellikle brokoli çözüldüğünde lastik gibi bir kıvam alabiliyor. Dondurulmuş biberler de çıtırlığını kaybediyor. Meyveler ise daha çok smoothie veya komposto yapımında tercih edilmeli.

Gıda uzmanları, işlenmiş ve önceden hazırlanmış ürünlerin çoğu zaman daha yüksek maliyetli olduğunu ve gereksiz ambalaj tüketimini artırdığını ifade ediyor. Evde basit malzemelerle hazırlanan alternatiflerin ise hem bütçeyi koruduğu hem de daha kontrollü bir beslenme imknı sunduğu belirtiliyor.

Bilim insanları, sıcak suyun plastik yüzeylerle tekrarlayan temasının uzun vadede potansiyel riskler oluşturabileceğini belirtiyor. Bu durum, günlük kullanımda fark edilmesi zor ama birikimsel bir etki olarak değerlendiriliyor.

npj Emerging Contaminants dergisinde yayımlanan araştırmalar, plastik bileşenli kettle'ların kullanım sırasında mikroplastik salabileceğini ortaya koyuyor. Özellikle polipropilen (PP), ABS ve polikarbonat gibi malzemelerin yüksek ısı altında yapısal olarak zayıflayabildiği ifade ediliyor.

Uzmanlara göre bu parçacıklar gözle görülemese de, içme suyu yoluyla vücuda alınma ihtimali nedeniyle dikkatle değerlendirilmesi gerekiyor.

Aile hekimi Dr. Joseph Mercola'nın da atıf yaptığı Trinity College Dublin araştırmasına göre, polipropilen içeren ürünlerde sıcaklık arttıkça mikroplastik salınımı ciddi şekilde yükseliyor.

Araştırmada, suyun 25 dereceden 95 dereceye çıkmasıyla birlikte litre başına mikroplastik parçacık sayısının dramatik biçimde arttığı ve milyonlar seviyesine ulaştığı belirtiliyor. Uzmanlar, kettle'ların günlük kullanımda bu sıcaklıklara düzenli olarak ulaştığını hatırlatıyor.

Ayrıca kullanım süresi arttıkça salınım miktarının azalma eğilimi gösterdiği ancak tamamen ortadan kalkmadığı da vurgulanıyor. Cihaz içinde oluşan mineral tabakasının kısmi bir koruma sağlayabileceği ifade edilse de bunun kesin bir güvenlik sağlamadığı belirtiliyor.

Son yıllarda yapılan araştırmalar, mikroplastiklerin yalnızca çevrede değil; içme suyunda, gıdalarda ve hatta insan vücudunun farklı dokularında bile tespit edildiğini ortaya koydu.

Dünya Sağlık Örgütü başta olmak üzere birçok bilim otoritesi, mikroplastiklerin uzun vadeli etkilerinin hl araştırıldığını, ancak sıcaklıkla temas eden plastik ürünlerde daha temkinli olunması gerektiğini belirtiyor.

Uzmanlara göre riskin azaltılması için malzeme seçimi kritik önem taşıyor. Bu noktada paslanmaz çelik, cam ve iç yüzeyi açık şekilde belirtilmiş seramik kettle modelleri öne çıkıyor.

Paslanmaz çeliğin kimyasal olarak daha stabil bir yapı sunduğu, sıcak suyla etkileşimde istenmeyen madde salınımının oldukça düşük olduğu ifade ediliyor. Ayrıca dayanıklılık, ısıyı daha uzun süre koruma ve tat değişimi oluşturmama gibi avantajları da bulunuyor.

Cumartesi akşamı Sağlık Bakanlığı tarafından duyurulan tahliye planı, gece saatlerinde vatandaşların yurda girişiyle tamamlandı. 'MV Hondius' isimli yolcu gemisinde yaşanan ve halihazırda 3 can kaybına yol açan salgın nedeniyle, Türkiye'ye getirilen yolcuların karantina süreçleri vakit kaybetmeden başlatıldı. Yetkililer, vatandaşların genel sağlık durumlarının yakından izlenmesi amacıyla evlerinde sıkı gözetim altında tutulacağını bildirdi.

Sağlık ekiplerinden alınan ilk bilgilere göre, yurda getirilen Türk vatandaşlarında şu an için herhangi bir hastalık semptomuna rastlanmadı. Ancak gemideki enfekte kişilerle olası temaslar ve ortak tüketilen gıdalardan kaynaklanabilecek bulaş riski nedeniyle, Bakanlık 'sıfır risk' protokolünü uyguluyor. Karantina süreci, virüsün kuluçka süresi göz önünde bulundurularak titizlikle yönetilecek.

Salgının odağındaki 'MV Hondius' gemisinde durum ciddiyetini koruyor. Son raporlara göre, gemide bulunan Fransa ve ABD vatandaşı iki kişinin test sonuçları pozitif çıktı. Kemirgenler aracılığıyla yayılan ve insanlarda ağır solunum yetmezliğine yol açabilen Hantavirüs, gemi gibi kapalı alanlarda hızla yayılabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü ve ilgili ülkelerin sağlık birimleri, kruvaziyer gemisindeki diğer yolcuların durumunu ve virüsün yayılım hızını takibe devam ediyor.

Türkiye genelinde yapılan araştırmalar, her dört kişiden birinin bahar alerjilerinden etkilendiğini gösteriyor. Göğüs hastalıkları ve alerji uzmanları, Mayıs ayının sadece alerji mevsimi değil, aynı zamanda 'Dünya Astım ve Alerji Farkındalık Ayı' olduğunu hatırlatarak, semptomların karıştırılmaması gerektiğini vurguluyor.

Bahar nezlesi (alerjik rinit) ve astım çoğu zaman el ele giden iki hastalık olsa da, vücudun verdiği tepkiler farklılık gösteriyor. İşte uzmanların dikkat çektiği o kritik farklar:

Uzmanlar, kontrol altına alınmayan bahar alerjisinin alt solunum yollarını etkileyerek zamanla astıma zemin hazırlayabileceğini belirtiyor. Özellikle polenlerin yoğun olduğu bu dönemde şikayetlerin sadece 'burunla sınırlı kalmayıp' göğse inmesi, hastalığın ilerlediğinin işareti kabul ediliyor.

Hapşırma ve burun akıntısına eşlik eden bir göğüs darlığı yaşıyorsanız, vakit kaybetmeden bir Göğüs Hastalıkları veya Alerji Uzmanı'na başvurmanız öneriliyor.

Hantavirüs normal şartlarda kemirgenlerden insanlara bulaşmasıyla bilinirken, bu salgınla birlikte virüsün insandan insana geçtiği ilk kez resmi olarak belgelendi. Uzmanlar, enfeksiyonun başlangıcının Güney Amerika'daki bir kuş gözlem turu sırasında yaşanmış olabileceği ihtimali üzerinde duruyor.

Yükselen pandemi endişeleri üzerine açıklama yapan DSÖ Salgın Hastalıklar Uzmanı Maria van Kerkhove, hantavirüsün hava yoluyla kolayca bulaşmadığını, yayılımın 'yakın ve uzun süreli temas' gerektirdiğini belirtti. Van Kerkhove, mevcut tablonun COVID-19'un ilk dönemlerinden tamamen farklı olduğunu ve küresel riskin düşük kalacağını vurguladı.

10 Mayıs'ta İspanya'nın Kanarya Adaları'na ulaşması beklenen gemideki 150 yolcu ve mürettebatın takibi sürüyor. Daha önce gemiden ayrılan 29 yolcu için uluslararası sağlık ekipleri alarm verirken, İngiltere ve İspanya gibi ülkeler tahliye ve izolasyon süreçlerini başlattı. Virüsün kuluçka süresinin 6 haftaya kadar çıkabilmesi nedeniyle yeni vaka riskine karşı dikkatli olunması çağrısı yapıldı.

Hantavirüs Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Sigara kullanımına ilişkin verileri paylaşan Birinci, Türkiye'de kişi başı sağlık harcamasının ortalama 840 dolar olduğunu, sigara kullanan bireylerde bu rakamın 1028 dolara çıktığını ifade etti. Tütün ürünlerine yönelik hane halkı harcamalarının yıllık yaklaşık 15 milyar lirayı bulduğunu belirten Birinci, sigara kaynaklı yangınların maliyetinin ise 4 milyar lira seviyesinde olduğunu söyledi. Sigaraya bağlı sağlık harcamalarının toplamda 5 milyar doları aştığını vurguladı.

Tüm bu olumsuz tabloya rağmen sigara kullanımının artmaya devam ettiğini dile getiren Birinci, durumun 'alarm verici' boyuta ulaştığını kaydetti. Avrupa'da 37 ülkeyi kapsayan araştırmalara değinen Birinci, 15-16 yaş grubundaki öğrencilerin yüzde 55'inin sigaraya erişebildiğini, ilk deneme yaşının ise 12 yaşın altına düştüğünü aktardı. Ayrıca kız çocuklarında sigara kullanım oranının erkeklerle eşitlendiğine dikkat çekti.

Sigaranın sadece kullanıcıları değil, çevresindekileri de etkilediğini belirten Birinci, her yıl dünyada 7 milyon kişinin doğrudan tütün kullanımına bağlı, 1,6 milyon kişinin ise pasif içicilik nedeniyle hayatını kaybettiğini söyledi. Kanser vakalarının yaklaşık yüzde 25'inin sigaradan kaynaklandığını ifade eden Birinci, Türkiye'de akciğer kanseri vakalarının başlıca nedeninin de sigara olduğunu dile getirdi. Ayrıca Türkiye'de her 100 çocuktan 44'ünün sigara dumanına maruz kaldığını belirtti.

Türkiye'nin sigara kullanımında dünya sıralamasında üst sıralarda yer aldığını belirten Birinci, Endonezya'nın ardından ikinci sırada bulunduğunu ve kişi başına günlük tüketimin ortalama 17 dal olduğunu söyledi.

Sigara tüketimini azaltmada en etkili unsurun fiyat politikası olduğuna dikkat çeken Birinci, Türkiye'nin sigara fiyatları açısından dünya genelinde en ucuz ülkeler arasında yer aldığını ifade etti. Gelişmiş ülkelerde yüzde 4, gelişmekte olan ülkelerde ise yüzde 10'luk fiyat artışlarının sigara kullanımını yüzde 7-8 oranında düşürdüğünü belirten Birinci, fiyat artışının sigara içen oranını yüzde 2,1, toplam tüketimi ise yaklaşık yüzde 3,8-4 oranında azalttığını söyledi.

Elektronik sigaraların 'daha az zararlı' algısıyla pazarlanmasının yanlış olduğunu vurgulayan Birinci, bu ürünlerin sigaraya başlama riskini üç kat artırdığını ifade etti. Türkiye'de elektronik sigaranın satışının yasak olduğunu ancak bulundurmanın yasak kapsamına alınmadığını hatırlattı.

Birinci, sigarayla mücadelede yeni yöntemler üzerinde çalıştıklarını belirterek, Japonya'da uygulanan kimlikle sigara satış modeline dikkat çekti. 'Japonya'da sigara kimlikle satılıyor. Bizim de planlarımızdan biri bu' ifadelerini kullandı.

Sağlık Bakanlığı'nın sigara kullanımını azaltmaya yönelik yeni politikalar üzerinde çalıştığı ve önümüzdeki süreçte farklı uygulamaların gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.

Bakanlığın güncellediği son listede, özellikle temel tüketim ürünlerinde dikkat çeken ihlaller yer aldı. Bal, zeytinyağı, kaşar peyniri, tereyağı, baharat, pide, köfte, sucuk ve kebap gibi sık tüketilen ürünlerde uygunsuzluk tespit edildi.

Son güncellenen listede en dikkat çekici bulgulardan biri, İzmir'de faaliyet gösteren bir işletmede pide harcında 'tek tırnaklı eti' kullanılması oldu. Bu ifade, at ve eşek eti karışımını ifade ediyor ve gıda mevzuatına göre insan sağlığı açısından ciddi risk taşıyan bir durum olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlar, özellikle şehir dışından gelen veya açıkta satılan ürünlerde daha dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor. Siirt'te yaşayan vatandaşların;

gerektiği belirtiliyor.

Bakanlık listesine göre risk tespit edilen başlıca ürün grupları şunlar oldu:

Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda güvenliğini sağlamak amacıyla denetimlerin artarak süreceğini ve uygunsuz ürünlerin kamuoyu ile paylaşılmaya devam edileceğini açıkladı. Amaç, tüketicinin korunması ve piyasada güvenilir gıda zincirinin güçlendirilmesi olarak ifade ediliyor.

İşte gıdada hile yapan firmalar ve ürünleri...

Uzm. Dr. Besim Hacıoğlu, 'Erken yaşta kazanılan sağlıklı alışkanlıklar, yaşam boyu süren sağlıklı bir yaşamın temelini oluşturuyor. Bu nedenle doğru beslenme, hijyen, aşı takibi ve gelişimsel izlem konularında ailelerimize rehberlik ediyoruz' dedi.

Ergenlik dönemine geçişte de çocukların fiziksel, ruhsal ve sosyal gelişimlerinin desteklenmesi için düzenli sağlık kontrolleri teşvik ediliyor, riskli davranışlara karşı önleyici ve koruyucu hizmetler sunuluyor. Ayrıca toplumda sağlık okuryazarlığını artırmak için bireylerin doğru bilgiye ulaşma ve bu bilgiyi günlük yaşamda etkin şekilde kullanma becerilerini geliştirmeye yönelik çeşitli eğitim programları, saha çalışmaları ve farkındalık kampanyaları düzenleniyor.

Uzm. Dr. Hacıoğlu açıklamasında, 'Toplumun her kesimine ulaşmayı hedefleyen çalışmalarımız sayesinde sağlıklı nesiller yetişmesini, hastalıkların önlenmesini ve erken teşhis edilmesini sağlıyoruz. Bireylerin yaşam kalitesini yükseltmek ve bilinçli bir toplum oluşturmak için faaliyetlerimizi kararlılıkla sürdürüyoruz' ifadelerini kullandı.

Siirt İl Sağlık Müdürlüğü, yürüttüğü programlarla hem çocukların hem de gençlerin sağlıklı gelişimini desteklerken, toplumun genelinde sağlık farkındalığını artırmayı hedefliyor.

Lif açısından yetersiz beslenme, az su tüketimi ve hareketsiz yaşam tarzının kabızlığın başlıca nedenleri olduğunu kaydeden Gülşan, fast food ve işlenmiş gıdaların bağırsak hareketlerini olumsuz etkilediğini ifade etti. Çocukların günlük beslenmesinde sebze, meyve ve tam tahıllı gıdaların bulunması gerektiğini söyledi.

Psikolojik faktörlerin de etkili olabileceğine dikkati çeken Gülşan, uzun süren kabızlık durumlarında mutlaka uzmana başvurulması gerektiğini belirtti. Ailelere, bol su içirilmesi, lifli gıdalar verilmesi, düzenli tuvalet alışkanlığı kazandırılması ve fiziksel aktivitenin artırılmasını önerdi.

Tüm branşlarda geçerli olacak kampanyanın, hastaların farklı uzmanlık alanlarında daha kolay ve uygun maliyetle hizmet almasını amaçladığı belirtildi.

Yetkililer, kampanyanın belirli bir süreyle sınırlı olduğunu ifade ederek, vatandaşların detaylı bilgi ve randevu için hastaneyle iletişime geçebileceğini bildirdi.

Oysa beslenme, sandığımızdan çok daha basit bir hesap. Vücudumuz bize net sinyaller veriyor; biz sadece onları duymayı öğrenmek zorundayız.

Önce şu alışkanlığı bir kenara bırakalım: öğün atlamak. Atlanan her öğün, bir sonrakinde bizi daha açgözlü, daha düşüncesiz kılıyor. Beyin açlık hissedince kalori saymayı bırakır; sadece doldurma güdüsüyle hareket eder. Düzenli öğünler ise o güdüyü sakinleştirir.

Tabağın rengi de önemlidir. Beslenme biliminin en tutarlı bulgularından biri şu: çeşitlilik, tekdüzeliği her zaman yener. Süt, et, sebze, tahıl — bu dört grubun her birini güne sığdırmak zor görünür ama alışkanlık haline gelince neredeyse otomatikleşir. Mevsiminde bol sebze ve meyve ise hem kilo kontrolüne yardımcı olur hem de kalp hastalıklarından kansere uzanan geniş bir hastalık yelpazesine karşı koruma sağlar.

Yağ meselesine gelinince: düşman katı yağlardır. Margarin, tereyağı ve kızartma yöntemleri yerine bitkisel sıvı yağlar ve ızgara, haşlama, fırın pişirme tercih edilmeli. Günde üç yemek kaşığı sıvıyağ yeterli; fazlası değil besin, yük olur.

Nohut, mercimek, barbunya... Bunlar hem ucuz hem doyurucu hem de lifli. Rafine un ve saf şeker içeren ürünlerin yerini bu baklagiller ve tam tahıllar aldığında, tokluk hissi daha uzun sürer, bağırsak düzeni oturur, kilo kontrolü kolaylaşır.

Su ise ayrı bir başlık. Oksijenden sonra yaşamın en temel koşulu olan su; metabolizmayı çalıştırır, toksinleri atar, vücut ısısını dengeler. Günde iki ila iki buçuk litre içmek bir hedef değil, bir minimum olmalı.

Alkol söz konusu olduğunda tablo net: boş enerji, yağ olarak geri döner. Bırakamıyorsanız azaltın; azaltamıyorsanız yanındaki kuruyemişi, cipsi en azından masadan uzaklaştırın.

Son olarak: beslenmeyi egzersizsiz düşünmek, tek ayakla yürümeye benzer. Yaşam koşullarınıza uyan, sürdürebileceğiniz bir aktivite bulun. Her gün bir saat koşmak zorunda değilsiniz; yürüyüş de olur, merdiven de.

Beden Kitle İndeksinizi, bel ve kalça ölçülerinizi takip edin. Sağlıklı kilo aralığında kalmak; hastalık riskini düşürmenin, enerjik hissetmenin ve uzun vadede yaşam kalitesini korumanın en somut yollarından biri.

Binlerce vaka üzerinden gerçekleştirilen çalışmalarda, A, B ve AB kan grubuna sahip bireylerde kalp krizi ve damar tıkanıklığı riskinin daha yüksek olduğu tespit edildi. Uzmanlar, bu durumun söz konusu kan gruplarında pıhtılaşmayı artıran proteinlerin daha yoğun bulunmasıyla ilişkili olabileceğini belirtiyor.

Araştırma sonuçlarına göre 0 (sıfır) kan grubuna sahip bireyler ise kalp krizi ve tromboz riskine karşı daha düşük oranlara sahip. Uzmanlar, bu grupta pıhtılaşma faktörlerinin daha düşük seviyede olmasının damar sağlığını olumlu etkileyebileceğine işaret ediyor.

Öte yandan A kan grubuna sahip kişilerde yüksek kolesterol ve kalp hastalıklarına yakalanma riskinin daha belirgin olduğu ifade edilirken, AB grubunda ise damar içi pıhtı oluşumuna bağlı sorunlara daha sık rastlanabileceği kaydedildi.

Araştırmalar, kan grubunun yalnızca kalp sağlığıyla sınırlı kalmadığını, bazı kanser türleri ve enfeksiyon hastalıkları üzerinde de etkili olabileceğini ortaya koydu. Buna göre A, B ve AB gruplarında mide kanseri riskinin daha yüksek olduğu, 0 grubunda ise bu riskin daha düşük seyrettiği belirtildi.

Ayrıca 0 kan grubuna sahip bireylerde kolorektal kanser riskinin de daha düşük olduğu yönünde bulgulara ulaşıldı. Koronavirüs salgını dönemine ilişkin verilerde ise A grubu bireylerin hastalığı daha ağır geçirme ihtimalinin daha yüksek olabileceği ifade edildi.

Pankreas kanseri üzerine yapılan çalışmalara da değinen uzmanlar, bakteriyel enfeksiyonlarla bağlantılı olarak 0 kan grubunun bu hastalığa karşı daha korunaklı olabileceğini değerlendiriyor.

Uzmanlar, elde edilen verilerin önemli ipuçları sunduğunu ancak tek başına kan grubunun hastalık riskini belirlemediğini, yaşam tarzı, beslenme ve genetik faktörlerin de büyük rol oynadığını vurguluyor.

e-Nabız hesabı olan kullanıcılar, sistemde kayıtlı ve son 5 gün içinde düzenlenmiş reçetelerinde yer alan ilaçların hangi eczanede bulunduğunu ilçe bilgisiyle sorgulayabilecek. Özellik, mesai saatleri dışında ilaç arayanlar için nöbetçi eczane filtresini de sunuyor.

Uygulama yalnızca eczane bilgisi vermekle kalmıyor. İlacın bulunduğu eczane seçildiğinde uygulama üzerinden doğrudan navigasyon başlatılabiliyor ve vatandaşların en kısa yoldan eczaneye ulaşması sağlanıyor.

Sistem, stok verilerini bir gün önceki bilgiler üzerinden güncelliyor. Bu nedenle uygulama, kullanıcıları eczaneye gitmeden önce telefonla stoğu teyit etmeye çağırıyor. İlacın o süre zarfında başka bir hastaya verilmiş olabileceği hatırlatması da ekranda yer alıyor.

Veri doğruluğunu korumak amacıyla uygulamaya geri bildirim sistemi de eklendi. Vatandaşlar; ilaç stok durumu, eczane adresi, telefon bilgisi ve harita konumu gibi başlıklarda uygulama üzerinden değerlendirme yapabilecek.

Program kapsamında oluşturulan stantlarda vatandaşlara farklı sağlık başlıklarında bilgi verildi. Etkinlikte;

Sigara Bırakma Polikliniği ve ücretsiz ilaç desteği hakkında bilgilendirme

gibi konularda vatandaşlara bilgi verildi.

Vatandaşların yoğun ilgi gösterdiği etkinlikte sağlık personelleri tarafından koruyucu sağlık hizmetlerinin önemi, erken teşhisin hayat kurtarıcı rolü ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları hakkında bilgilendirme yapıldı.

Ramazan ayı süresince toplumun farklı kesimlerine ulaşılması hedeflenen etkinlikte, vatandaşların sağlık hizmetleri hakkında doğru ve güvenilir bilgiye erişmesi amaçlanıyor. Program kapsamında kurulan sağlık stantlarında vatandaşların soruları yanıtlanırken gerekli yönlendirmeler de yapıldı.

'Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Cumhurbaşkanı Kararı' Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kararla birlikte ilaç fiyatlarının belirlenmesinde kullanılan avro kuru yeniden düzenlendi.

Düzenleme kapsamında ilaç fiyatlandırmasında esas alınan ve daha önce 25 lira 33 kuruş olarak uygulanan avro kuru, yarından itibaren 26 lira 87 kuruşa çıkarıldı. Söz konusu kur, 1 Nisan 2026 tarihinden itibaren ise 29 lira 11 kuruş olarak uygulanacak.

Yeni kararnamede ilaç fiyatlandırmasına ilişkin döviz kurunun iki aşamada artırılması öngörüldü. Yapılan düzenleme yalnızca kur güncellemesiyle sınırlı kalmadı. Aynı zamanda uygun fiyatlandırma politikasıyla yenilikçi ilaçların Türkiye'de daha hızlı piyasaya sunulması ve yerli üretimin desteklenmesi hedeflendi.

2026 yılına özel olarak 1 Nisan tarihini merkez alan iki aşamalı kur artışıyla ilaç tedarikinde yaşanabilecek aksaklıkların önüne geçilmesi ve ilaç arzının kesintisiz sürdürülmesi amaçlanıyor.

İlaç fiyat kararnamesinde yapılan değişiklikle fiyatlandırmada kullanılan kurun hesaplama yöntemi de güncellendi.

Mevcut uygulamada ilaç fiyatlandırmasında kullanılan kur, bir önceki yılın ortalama avro kurunun yüzde 60'ının alınmasıyla belirleniyordu. Yapılan düzenlemeyle birlikte bu oran 1 Nisan 2026'dan itibaren yüzde 65 olarak uygulanacak.

Yeni düzenlemeyle birlikte piyasaya girişte zorluk yaşayan 'ilk eşdeğer' ilaçlar için teşvik mekanizması oluşturuldu.

Buna göre, referans ilacın daha önce yüzde 60'ı seviyesinde belirlenen fiyat oranı, ilk eşdeğer ürün için üç yıl boyunca daha yüksek oranlarda uygulanacak. İlk yıl yüzde 80, ikinci yıl yüzde 75, üçüncü yıl ise yüzde 70 oranı geçerli olacak.

Ayrıca piyasaya giren eşdeğer ürünlerin pazar payının belirli seviyelere ulaşması halinde bu oranlar yeniden artırılabilecek. Bir yıl sonunda eşdeğer ürünlerin pazar payı yüzde 5'e ulaşırsa oran yüzde 75'ten yüzde 80'e, ikinci yıl yüzde 10'a ulaşırsa yüzde 70'ten yüzde 75'e çıkarılacak.

Bu uygulamayla eşdeğer ilaçların piyasaya daha hızlı sunulmasının teşvik edilmesi hedefleniyor.

Düzenlemeyle birlikte 'Fiyat Korumalı Ürün' kapsamı da genişletildi. Daha önce 1987 yılından önce piyasaya sunulan ilaçları kapsayan fiyat koruma uygulaması, yapılan değişiklikle 2000 yılına kadar piyasaya çıkan ürünleri içerecek şekilde güncellendi.

Bu kapsamda yer alan ilaçların büyük bölümünün Türkiye'de üretildiği belirtilirken, düzenleme ile düşük fiyat nedeniyle üretimi cazip görülmeyen ancak tıbbi açıdan hl etkili olan ilaçların piyasada bulunmasının sağlanması amaçlanıyor.

Yeni düzenleme kapsamında dönem içinde ortaya çıkabilecek fiyat kaynaklı tedarik sorunlarının önüne geçmek amacıyla Fiyat Değerlendirme Komisyonu'nun da sürece dahil olacağı belirtildi.

Komisyonun gerekli durumlarda devreye girerek ilaç temininde yaşanabilecek olası sıkıntıların çözümüne yönelik değerlendirmelerde bulunacağı ifade edildi.

Araştırmalar, insanların yüzde doksanından fazlasının haftada en az bir kez, yarısından fazlasının ise her gün zihninde hapsolmuş bir şarkıyla yaşadığını ortaya koyuyor. Yani bu küçük müzikal işkence, aslında neredeyse herkesin ortak kaderi.

İşin biyolojik boyutu hem etkileyici hem de biraz ürkütücü. Yapay zeka destekli ileri beyin görüntüleme çalışmaları, gerçek bir şarkı dinlemekle o şarkıyı zihinsel olarak canlandırmak arasında beynin neredeyse aynı tepkileri verdiğini kanıtlıyor. Müziği işleyen ve analiz eden işitsel korteks bölgesi, dışarıda hiçbir ses olmasa bile melodiyi içeride canlı tutmaya devam ediyor. Bir anlamda beyin, müziğe o kadar alışıyor ki onu duyamadığı anlarda kendi müziğini üretmeye başlıyor.

Bu zihinsel döngü yalnızca can sıkıcı değil, işlevsel açıdan da maliyetli. Matematik yaparken, birini dinlerken ya da karmaşık bir görevi yerine getirirken devreye giren işleyen bellek alanı, bir şarkıyla dolduğunda odaklanma becerisi ve hata oranı doğrudan etkileniyor. Obsesif Kompulsif Bozukluk gibi durumlarda ise bu melodiler istenmeyen ve rahatsız edici bir hal alarak günlük yaşamı sekteye uğratabiliyor.

Peki bu döngüyü kırmanın yolu ne? Cevap hem basit hem de beklenmedik: Sakız çiğnemek. Zihnimizde çalan iç ses, şarkıyı mırıldanırken boğaz kaslarımızla hafif bir bağlantı kuruyor. Sakız çiğneyerek bu kasları meşgul etmek, beynin melodiyi sürdürmek için kullandığı o gizli köprüyü ortadan kaldırıyor ve döngü kırılıyor. Bilimin bu kadar sıradan bir nesneye verdiği cevap, kulağa tuhaf gelse de üzerinde çalışılmış ve kanıtlanmış bir yöntem.

Lor peyniri düşük yağ oranı ve yüksek protein içeriğiyle bilinirken, çörek otu ise aromasıyla yemeğe farklı bir tat katıyor. Yumurtayla birleşen bu iki malzeme, hem besleyici hem de hafif bir öğün ortaya çıkarıyor. Ayrıca yumurtanın yoğun kokusunu dengeleyen çörek otu ve yeşillikler, yemeğin lezzetini daha da artırıyor.

Gerekli malzemeler

Öncelikle bir ksede yumurtalar kırılır. Üzerine lor peyniri, ince doğranmış dereotu veya maydanoz, çörek otu, tuz ve karabiber eklenerek çatal yardımıyla karıştırılır. Peynirin tamamen ezilmemesi, yemeğin dokusunu daha lezzetli hale getirir.

Daha sonra tavaya zeytinyağı eklenip orta ateşte ısıtılır. Hazırlanan yumurtalı karışım tavaya dökülür ve alt kısmı hafifçe pişmeye başladığında spatula yardımıyla kenarlardan ortaya doğru nazikçe katlanarak pişirilir.

Yumurtanın tamamen kurumasına izin verilmeden, hafif nemli ve yumuşak kıvamdayken ocaktan alınır. Servis sırasında üzerine biraz daha çörek otu serpilerek sıcak şekilde tüketilebilir.

Pratik hazırlanışı ve hafif yapısıyla çörek otlu ve lor peynirli bulut yumurta, sahur sofralarında hem sağlıklı hem de lezzetli bir alternatif olarak öne çıkıyor.

Hastaneden yapılan bilgilendirmeye göre, bu tür ileri düzey girişimsel işlemlerin Siirt'te yapılabiliyor olması, bölge hastalarının büyük şehirlerdeki hastanelere sevk edilmeden tedavi edilmesine imkn sağlıyor.

Kardiyoloji ekibinde görev yapan Muzaffer Aslan, Çağdaş Kaynak, Aykut Yılmaz, Gamze Yeter Arslan ve Ahmet Uluşık'tan oluşan ekip; modern tanı ve tedavi yöntemleriyle bölge halkına hizmet vermeyi sürdürüyor.

Kardiyovasküler hastalıkların erken teşhisi ve etkin tedavisine yönelik yürütülen çalışmaların, hem hasta bakım kalitesini artırdığı hem de bölgedeki sağlık altyapısına katkı sunduğu ifade edildi.

Konuya ilişkin açıklama yapan Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Muzaffer Aslan, bölümde özellikle koroner arter hastalıklarının tanı ve tedavisinde ileri girişimsel yöntemlerin başarıyla uygulandığını belirtti. Aslan, kompleks koroner lezyonlar, kronik total oklüzyon (CTO) vakaları ve yüksek riskli girişimlerde güncel tekniklerin kullanıldığını ifade ederek, bu sayede birçok hastanın ileri merkezlere sevk edilmeden tedavi edilebildiğini kaydetti.

İntravasküler görüntüleme yöntemleri ve güncel kılavuzlara uygun tedavi stratejilerinin de uygulandığını belirten Aslan, bu hafta gerçekleştirilen işlemlerde 5 hastanın tam kapalı kalp damarının kardiyoloji ekibi tarafından başarıyla açıldığını söyledi.

Öte yandan kardiyoloji ekibinin yalnızca klinik hizmetlerle sınırlı kalmadığı, bilimsel araştırma ve akademik çalışmalara da önem verdiği belirtildi. Ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılarda sunulan çalışmalar, yürütülen klinik araştırmalar ve hazırlanan bilimsel yayınların bölümün akademik görünürlüğünü artırdığı ifade edildi. Yapılan çalışmaların, bölgede sunulan sağlık hizmetlerinin bilimsel verilerle desteklenmesine katkı sağladığı kaydedildi.

e-Nabız hesabı bulunan kullanıcılar, sistem üzerinden reçetelerinde yer alan ilaçların hangi eczanelerde bulunduğunu saniyeler içinde görüntüleyebilecek. Böylece özellikle bulunması zor ilaçlar için eczane eczane dolaşma ihtiyacının azaltılması hedefleniyor.

Yeni özellik sayesinde kullanıcılar, sistemde kayıtlı ve son 5 gün içerisinde düzenlenmiş reçetelerinde bulunan ilaçları ilçe bilgisine göre sorgulayabilecek. Böylece hastalar, reçetelerindeki ilaçların hangi eczanelerde bulunduğunu kolayca öğrenebilecek.

'İlacım Nerede?' özelliği kapsamında vatandaşlar, aradıkları ilacın bulunduğu eczaneleri 'nöbetçi eczane' seçeneğini kullanarak da sorgulayabilecek. Bu sayede reçete yazıldığı halde mesai saatlerinde eczaneye gidemeyen kişiler, nöbetçi eczaneleri de görüntüleyerek ilaçlarına daha kısa sürede ulaşabilecek.

Uygulama aynı zamanda seçilen eczaneye ulaşımı da kolaylaştırıyor. İlaç stokunun bulunduğu eczane seçildiğinde uygulama üzerinden navigasyon başlatılabiliyor ve vatandaşların eczaneye en kısa güzerghtan ulaşması sağlanıyor.

'İlacım Nerede?' sekmesinde kullanıcıları bilgilendiren bir uyarı mesajı da bulunuyor. İlacın bulunduğu eczanenin konumunun gösterildiği sayfada, stok bilgilerinin bir gün önceki veriler üzerinden güncellendiği belirtiliyor.

Bu nedenle ilacın o süre içinde başka bir hastaya verilmiş olabileceği hatırlatılarak, eczaneye gitmeden önce ilgili eczanenin telefonla aranıp stok durumunun teyit edilmesinin faydalı olacağı vurgulanıyor.

Stephen Cheung, Brock University'nde yaptığı değerlendirmede el ve ayakların geniş bir ısı kaybı yüzeyine sahip olduğunu belirterek bu bölgelerde ısıyı içeride tutacak yalıtımın oldukça az olduğunu ifade ediyor.

Uzmanlara göre soğuk havalarda vücut, kalp, beyin ve akciğerler gibi hayati organları korumak için kan dolaşımını bu bölgelere yönlendiriyor. Bu süreçte el ve ayaklardaki küçük damarlar daralıyor ve söz konusu bölgelerde ısı kaybı daha fazla hissediliyor. Bu durum, vücudun 'önce hayati organlar' refleksi olarak açıklanıyor.

Öte yandan ayak üşümesi bazı sağlık sorunlarıyla da bağlantılı olabiliyor. Kansızlık, diyabet, tiroit bezinin yavaş çalışması, dolaşım bozuklukları, stres, yüksek tansiyon ve bağışıklık sisteminin zayıflaması gibi durumlarda ayaklarda üşüme daha belirgin hale gelebiliyor.

Kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve zayıf bireylerde ise kas ve yağ dokusunun daha az olması nedeniyle el ve ayakların üşümesi daha sık görülüyor.

Aile hekimi uzmanı Neha Vyas, el ve ayaklarda ortaya çıkan soğukluğun ani başlaması ya da zamanla artmasının bazı sağlık sorunlarının habercisi olabileceğini belirtiyor. Uzmanlar, bu tür şikyetlerin sürekli hale gelmesi durumunda mutlaka bir doktora başvurulması gerektiğini vurguluyor.

Dr. Atman, özellikle 2 ile 6 yaş arasındaki çocuklarda iştahın dönem dönem değişmesinin oldukça yaygın olduğunu ve çoğu zaman bunun gelişim sürecinin doğal bir parçası olarak ortaya çıktığını ifade etti.

Bebeklik döneminde çocukların çok hızlı büyüdüğünü ve bu dönemde kilo ile boy artışının belirgin olduğunu anlatan Atman, 1 yaşından sonra büyüme hızının doğal olarak yavaşladığını söyledi.

Büyüme hızının düşmesiyle birlikte vücudun enerji ihtiyacının da azaldığını belirten Atman, bu nedenle bazı çocukların daha az yemek yemek isteyebileceğini dile getirdi.

Ayrıca diş çıkarma süreci, hafif enfeksiyonlar, uyku düzenindeki değişiklikler, mevsimsel farklılıklar veya günlük rutinlerde yaşanan değişimlerin de çocuklarda geçici iştah kaybına yol açabileceğini ifade etti.

Uzman doktora göre, çocuğun enerjisi yerindeyse, genel sağlık durumu iyi görünüyorsa ve büyüme eğrileri normal ilerliyorsa çoğu zaman ciddi bir endişe nedeni bulunmuyor.

Dr. Atman, iştahsızlık yaşayan çocukların aynı özellikleri göstermediğini ve farklı kategorilerde değerlendirilebildiğini belirtti.

Yanlış algılanan iştahsızlık:
Bazı çocuklar yaşlarına uygun miktarda yemek yemesine rağmen aileler bunu yetersiz olarak değerlendirebiliyor.

Hareketli ve enerjik çocuklar:
Oldukça aktif olan bazı çocuklar sofrada uzun süre oturmak istemiyor. Bu çocuklar küçük porsiyonlarla beslenip sık sık masadan kalkmak isteyebiliyor.

Yemek seçen çocuklar:
Özellikle sebze gibi bazı besinler veya yeni tatlar çocuklar tarafından reddedilebiliyor. Bu durum çoğu zaman geçici oluyor.

Beslenme korkusu yaşayan çocuklar:
Boğazına yiyecek kaçması, kusma ya da zorla beslenme gibi olumsuz deneyimler yaşayan bazı çocuklar yemek yemekten kaçınabiliyor.

Dr. Atman, iştahsızlığın çoğu zaman fizyolojik nedenlerle ortaya çıktığını ancak bazı durumlarda altta yatan sağlık sorunlarının da rol oynayabileceğini söyledi.

Araştırılması gereken bazı sağlık sorunları arasında şunlar yer alıyor:

Dr. Atman, bazı belirtilerin görülmesi halinde çocukların mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Özellikle şu durumlar dikkatle takip edilmeli:

Uzman doktora göre yemek zamanlarının bir mücadeleye dönüşmesi, çocukların yeme davranışını olumsuz etkileyebiliyor.

Dr. Atman, çocukları zorlamak, sürekli ısrar etmek veya ödül–ceza yöntemleri uygulamak gibi yaklaşımların uzun vadede iştah sorunlarını daha da artırabileceğini ifade etti.

İştahsızlık yaşayan çocuklar için ailelerin uygulayabileceği bazı pratik öneriler de paylaşan Atman, şu noktalara dikkat edilmesini önerdi:

Dr. Atman, vitamin veya iştah açıcı ilaçların rutin olarak kullanılmasının önerilmediğini belirtti. Eksiklik olmadığı durumlarda bu tür ilaçların iştah üzerinde güçlü bir etkisi bulunmadığını söyleyen Atman, bazı ilaçların ciddi yan etkiler oluşturabileceğine de dikkat çekti.

Bu nedenle öncelikle doğru beslenme alışkanlıklarının oluşturulması ve düzenli öğün düzeninin sağlanması gerektiğini vurguladı.

Son olarak Dr. Atman, çocuklarda görülen iştahsızlığın çoğu zaman büyüme sürecinin doğal bir parçası olduğunu, ancak bazı durumlarda organik veya psikolojik nedenlerin de söz konusu olabileceğini ifade etti. Bu nedenle çocukların büyüme eğrileri, genel sağlık durumları ve beslenme alışkanlıklarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Programda özellikle sağlıklı ve dengeli beslenmenin önemi, düzenli fiziksel aktivitenin yaşam kalitesine katkısı ve günlük hayatta uygulanabilecek sağlıklı yaşam alışkanlıkları üzerinde duruldu. Uzmanlar, öğrencilerin yaş grubuna uygun bir anlatımla diyabetin erken fark edilmesinin önemini anlatarak sağlıklı alışkanlıkların küçük yaşlarda kazanılmasının hastalıkların önlenmesinde büyük rol oynadığını vurguladı.

Öğrencilerin yoğun ilgi gösterdiği eğitimde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam ve şeker tüketiminin dengeli olması gibi konular örneklerle anlatıldı. İnteraktif şekilde gerçekleştirilen programda öğrenciler merak ettikleri soruları sorma fırsatı bulurken, sağlık çalışanları tarafından sorular tek tek yanıtlandı.

Hastanede görev yapan Perinatoloji Uzmanı Dr. Songül Ece Gönen tarafından, rahim ağzı yetmezliği nedeniyle erken doğum riski bulunan gebelere uygulanan serklaj (rahim ağzı dikişi) işlemleri ile birçok bebeğin sağlıklı şekilde dünyaya gelmesine katkı sağlandı.

Tıp literatüründe önemli riskli gebelik nedenlerinden biri olarak bilinen rahim ağzı yetmezliği, gebeliğin erken dönemlerinde rahim ağzının açılması sonucu düşük ya da çok erken doğuma yol açabiliyor. Bu durumlarda uygulanan serklaj işlemi ile rahim ağzı desteklenerek gebeliğin daha ileri haftalara kadar devam etmesi hedefleniyor.

Perinatoloji Uzmanı Dr. Songül Ece Gönen, Siirt'te perinatoloji hizmetlerinin sunulmasının yüksek riskli gebeliklerin takibi açısından önemli bir gelişme olduğunu belirtti. Gönen, 'Yüksek riskli gebeliklerde erken tanı ve doğru müdahale büyük önem taşıyor. Rahim ağzı yetmezliği bulunan hastalarımıza uyguladığımız serklaj işlemleri sayesinde gebeliklerin daha güvenli haftalara ulaşmasına katkı sağlıyoruz. Sağlıklı bir bebeğin dünyaya gelmesi hem aileler hem de sağlık çalışanları için büyük bir mutluluk' dedi.

Tedavi sürecinin ardından bebeğini sağlıklı şekilde dünyaya getiren anneler de yaşadıkları deneyimi paylaştı. Bir anne, hamileliği sırasında rahim ağzı yetmezliği tanısı aldığında büyük endişe yaşadığını ancak yapılan tedavi ve doktorların yakın takibi sayesinde süreci sağlıklı şekilde tamamladığını ifade etti.

Başka bir anne ise daha önce bu tür kapsamlı hizmetlerin şehirde bulunmadığını duyduklarını, uygulanan tedavi ve doktorun ilgisi sayesinde hamileliğinin güvenli şekilde ilerlediğini ve bebeğini sağlıkla kucağına aldığını söyledi.

Riskli gebelik süreci devam eden bir anne adayı da doktorunun yakın takibi sayesinde hamileliğinin sorunsuz ilerlediğini belirterek bebeğini sağlıklı şekilde kucağına alacağı günü heyecanla beklediğini dile getirdi.

Siirt Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde sunulan perinatoloji hizmetleri sayesinde yüksek riskli gebeliklerin önemli bir kısmı artık il dışına sevk edilmeden Siirt'te takip edilip tedavi edilebiliyor. Bu durum, hem anne hem de bebek sağlığının korunması açısından büyük önem taşıyor.

Açıklamada, uygulamanın vatandaşların kanser tarama hizmetlerine olan ilgisini artırmayı ve KETEM hizmetleri konusunda farkındalık oluşturmayı amaçladığı belirtildi.

Öte yandan KETEM personelinin motivasyonunu artırmak ve emeklerini takdir etmek amacıyla kurum içinde de bir çekiliş düzenlendi. En fazla yönlendirme yapan tıbbi sekreterler arasında gerçekleştirilen çekiliş sonucunda bir tıbbi sekreter ödül kazandı. Hediyesi yine İl Sağlık Müdürü Besim Hacıoğlu tarafından takdim edildi.

Kurumdan yapılan açıklamada, hem vatandaşların hem de sağlık çalışanlarının katılımını teşvik eden bu çekilişlerin her ay düzenli olarak devam edeceği ve erken teşhis konusunda toplumsal farkındalığa katkı sağlamayı sürdüreceği ifade edildi.

ABD'de Duke Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen ve geniş katılımlı bir araştırmada, bireylerin yürüyüş temposu ile bilişsel performansları arasında bağlantı olabileceği tespit edildi. Araştırmanın bulgularına göre daha hızlı yürüyen kişilerin bazı sağlık göstergelerinde ve bilişsel testlerde ortalamaya kıyasla daha iyi sonuçlar aldığı görüldü.

Araştırmacılar, yürüyüş hızının kişinin biyolojik yaşıyla da ilişkili olabileceğini ve bunun genel sağlık durumuna dair önemli ipuçları sağlayabileceğini ifade ediyor.

Avrupa'da yapılan bazı kişilik araştırmaları da benzer sonuçlara işaret ediyor. Bu çalışmalar, hızlı yürüyen bireylerde dışadönüklük düzeyinin daha yüksek olabildiğini ortaya koyuyor. Aynı zamanda bu kişilerde hedef odaklı davranışların daha belirgin olduğu ve işleri erteleme eğiliminin daha düşük görülebildiği belirtiliyor.

Davranış psikologları ise yürüyüş hızının kişinin içsel enerji düzeyi ve motivasyonuyla bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor. Hızlı yürüyen bireylerin zaman algısının daha güçlü olduğu, karar alma süreçlerinde daha net hareket edebildikleri ve hedeflerine ulaşma konusunda daha kararlı bir tutum sergileyebildikleri ifade ediliyor.

Bununla birlikte bazı araştırmalar, yaşamını çok yüksek tempoda sürdüren kişilerde stres seviyesinin de daha yüksek olabileceğine dikkat çekiyor.

Uzmanlar, yürüyüş temposunun tek başına bir kişilik göstergesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini de özellikle vurguluyor. Yaş, fiziksel kondisyon, çevresel faktörler, ruh hali ve kültürel alışkanlıklar yürüyüş hızını etkileyebilen unsurlar arasında yer alıyor.

Yine de yapılan bilimsel çalışmalar, günlük hayatta attığımız adımların temposunun bazen düşündüğümüzden daha fazla bilgi taşıyabileceğini ve hem zihinsel hem de fiziksel durumumuz hakkında ipuçları verebileceğini gösteriyor.

Bakanlık yetkilileri, Türkiye'de fazla kilolu ve obez oranının toplamda yüzde 66 olduğunu belirterek, 'Her 3 vatandaşımızdan 2'si olması gereken kilonun üzerinde' ifadelerini kullandı. Hareketsiz yaşam, paketli ve dondurulmuş gıdaların sık tüketimi ve geç saatlerde yemek yemenin obeziteyi artıran başlıca etkenler arasında yer aldığı kaydedildi.

Yetkililer, obezitenin kalp damar hastalıkları, diyabet, tansiyon ve kanser gibi kronik hastalıkların ortaya çıkmasında kritik rol oynadığını, her 4 kişiden 1'inin ise obez olduğunu aktardı.

Sağlık Bakanlığı'nın başlattığı kampanya kapsamında vatandaşların yoğun olduğu alanlarda boy ve kilo ölçümleri yapılarak farkındalık oluşturuldu. Vatandaşlar en yakın Sağlıklı Hayat Merkezleri'ne yönlendirilerek ücretsiz diyetisyen ve fizyoterapi hizmetlerinden yararlanıyor. Artık vatandaşlar kendileri de randevu alarak merkezlere başvurabiliyor. Türkiye genelinde 350'ye yakın Sağlıklı Hayat Merkezi bulunuyor ve tüm merkezlerde diyetisyen ile fizyoterapist görev yapıyor.

Bakanlık yetkilileri, geçen yıl aile hekimlerinin kayıtlı nüfus üzerinde yaptığı taramada yaklaşık 6,5 milyon kişiye obezite veya fazla kilo tanısı konduğunu ancak başvuruların yeterli olmadığını tespit ettiklerini belirtti. Bu nedenle sistemde kayıtlı 10 milyon fazla kilolu vatandaşa SMS gönderildi ve vatandaşlar Sağlıklı Hayat Merkezleri'nde ücretsiz hizmet almaya davet edildi.

Yetkililer, Ramazan ayının etkisiyle kilo hassasiyetinin arttığını ve SMS'lerin ardından merkezlerde yoğunluğun başladığını ifade etti.

Sağlık Bakanlığı, obeziteyle mücadelede 'uçtan uca takip' sistemi kurduğunu açıkladı. Bu kapsamda aile hekimleri, kayıtlı fazla kilolu vatandaşları ilçe sağlık müdürlükleri aracılığıyla takip ederek merkeze yönlendiriyor. Bakanlık yetkilileri, vatandaşların sadece kilo vermelerini değil, sağlıklı kilo vermelerini teşvik ettiklerini vurguladı.

Böylece Sağlık Bakanlığı, obezite ile mücadelede farkındalık yaratmayı ve vatandaşları profesyonel destek almaya yönlendirmeyi hedefliyor.

Düzenleme yalnızca kamu hastaneleri ve devlet üniversitelerindeki araştırmaları kapsıyor. SGK'nın üstlendiği finansman araştırma ürünlerini değil, süreç içinde sunulan sağlık hizmetlerini kapsıyor.

Öte yandan araştırma sırasında katılımcının zarar görmesi ya da hayatını kaybetmesi durumunda oluşan sağlık giderleri SGK tarafından karşılanmayacak. Bu tür durumlar klinik araştırma sigortası kapsamında değerlendirilecek.

Araştırma yürüten hastane ve üniversiteler, SGK'ya ilettikleri bilgi ve belgelerin doğruluğundan sorumlu tutulacak. Yanlış bilgi verilmesi halinde yapılan ödemeler geri alınacak.

Araştırma sırasında 10,6 yıllık takip süresinde toplam 4 bin 314 ölüm kaydedildi. Sonuçlar, belirli beslenme alışkanlıklarının yaşam süresini uzattığını ortaya koydu. Erkeklerde yaşam süresi 1,9–3 yıl, kadınlarda ise 1,5–2,3 yıl uzayabiliyor.

Yaşam süresini uzatan 5 beslenme modeli:

Odak: Sebze, meyve, tam tahıl, baklagil ve kuruyemişler

Yağ kaynağı: Zeytinyağı

Protein: Balık yüksek, kırmızı et ve tam yağlı süt ürünleri sınırlı

Özellikle kadınlarda yaşam süresini uzatmada öne çıkıyor

Odak: Düşük glisemik indeksli gıdalar

İçerik: Lifli gıdalar, kuruyemişler, şekersiz kahve, tam tahıllar

Kaçınılması gerekenler: Şekerli içecekler, beyaz ekmek, trans yağlar, kırmızı et

Özellikle erkeklerde yaşam süresini uzatmada etkili

Odak: Tuz alımını minimuma indirmek

İçerik: Potasyum, kalsiyum ve magnezyumdan zengin gıdalar (meyve, sebze, az yağlı süt ürünleri)

Kaçınılması gerekenler: Tuzlu gıdalar, konserve ürünler, doymuş yağlar, şekerli yiyecekler

Odak: İşlenmemiş bitkisel gıdalar

İçerik: Tam tahıllar, sebze, meyve, sert kabuklu yemişler, yağlı tohumlar

Kaçınılması gerekenler: Meyve suları, rafine tahıllar, tatlandırılmış içecekler, hayvansal gıdalar

Odak: Gıdaların kalite ve besin yoğunluğu

İçerik: Çoklu doymamış yağ asitleri (Omega-3), yüksek lifli tahıllar, ölçülü alkol (isteğe bağlı)

Kaçınılması gerekenler: Şekerli içecekler, kırmızı ve işlenmiş etler, aşırı tuz

Araştırma, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının genetik yapıya bakılmaksızın yaşam süresini uzatma avantajı sağladığını gösterdi. Bulgular, 'Science Advances' dergisinde yayımlandı.

Güncel bilimsel veriler doğrultusunda ortalama risk grubundaki kadınların 40 yaşından itibaren mamografi çektirmeye başlaması gerektiğini kaydeden Öztürk, taramaların genellikle 1-2 yılda bir yapılmasının önerildiğini aktardı.

Türkiye'de 40-69 yaş arası kadınlara yönelik ücretsiz tarama hizmetlerinin KETEM (Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi) aracılığıyla sunulduğunu hatırlatan Öztürk, mamografi sayesinde meme kanserinin çoğu zaman ele gelmeyen çok erken evrede tespit edilebildiğini ifade etti. Erken teşhisin daha basit tedavi seçenekleri, daha yüksek iyileşme oranı ve yaşam süresinde artış sağladığını belirtti.

Op. Dr. Öztürk, her kadının bazı belirtiler konusunda bilinçli olması gerektiğini vurgulayarak şu uyarılarda bulundu:

Memede ele gelen kitle

Meme başında çekilme veya akıntı

Ciltte kızarıklık, kabuklanma ya da portakal kabuğu görünümü

Bu belirtilerden herhangi birinin fark edilmesi halinde vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini söyledi.

Meme kanseri riskini azaltmada sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemli rol oynadığını belirten Öztürk, düzenli egzersiz yapılması, ideal kilonun korunması, sigara ve alkolden uzak durulması ile sebze-meyve ağırlıklı beslenmenin koruyucu etki sağladığını ifade etti.

Son olarak meme kanserinin korkulacak değil, farkında olunması gereken bir hastalık olduğuna dikkat çeken Öztürk, tüm kadınlara düzenli taramalarını yaptırmaları çağrısında bulundu.

Nikotin kullanımının yalnızca kullanıcıları değil, pasif maruziyet yoluyla tüm toplumu etkileyen küresel bir halk sağlığı sorunu olduğunu dile getiren Kara, şunları söyledi:

'Dünyada yaklaşık 1 milyar sigara kullanıcısı var. Elimizdeki bilimsel veriler, nikotinin her iki kullanıcısından birini öldürdüğünü söylüyor. Yani önümüzdeki yıllarda bu 1 milyar kullanıcının yaklaşık 500 milyonu hayatını kaybedecek. Bu nedenle tütün, sigara ve nikotinle mücadele standart üstü bir öneme sahip.'

Uzmanlar, sigara dumanında bulunan binlerce zararlı maddenin; kalp ve damar hastalıkları, kanser, solunum yolu hastalıkları ve bağışıklık sistemi zayıflığı başta olmak üzere çok sayıda ciddi rahatsızlığa yol açtığını hatırlatıyor.

Sigaranın zararlarının herkes tarafından bilinmesine rağmen sosyal olarak kabul edilmiş bir bağımlılık olmaya devam ettiğini belirten Kara, nikotinin sağlıklı bir kullanım biçiminin olmadığını vurguladı.

Tütün endüstrisinin özellikle gençleri hedef alan yeni ürünlerle bağımlılığı yaygınlaştırmaya çalıştığını ifade eden Kara, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

'Elektronik sigara ve benzeri ürünlerin daha az zararlı olduğu algısı tamamen yanlıştır. Bunların dumanı su buharı değil, aerosol formunda zararlı gazlar içerir. İçinde egzoz gazı dahil birçok toksik madde bulunur. Sağlıklı nikotin yok, bu ürünleri sağlıklı şekilde tüketmenin hiçbir yolu yok.'

Sigara ile mücadelenin yalnızca içenleri değil, içmeyenleri de korumayı hedeflediğini belirten Kara, pasif duman maruziyetinin ciddi sağlık sorunlarına yol açtığını söyledi.

Dünya genelinde her yıl yaklaşık 8 milyon kişinin sigarayla ilişkili hastalıklardan hayatını kaybettiğini, bunların en az 1,3 milyonunun sigara içmediği halde pasif duman maruziyeti nedeniyle yaşamını yitirdiğini aktaran Kara, bu ölümlerin tamamının önlenebilir olduğunu kaydetti.

Kara ayrıca, üçüncü el duman olarak adlandırılan ve sigara dumanındaki zararlı maddelerin kıyafetlere, mobilyalara ve yüzeylere sinmesiyle oluşan riskin de göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti.

Doç. Dr. Hasan Volkan Kara, sigarayı bırakmak isteyen vatandaşların ücretsiz hizmet veren Yeşilay Danışmanlık Merkezlerine (YEDAM) başvurabileceklerini, 115 YEDAM Danışma Hattı üzerinden destek alabileceklerini hatırlattı.

Kara, 'Sigaraya hayır demek için özel bir gün beklemeye gerek yok. Bugün alınan bir karar, yarın sağlıklı bir hayatın başlangıcı olabilir. Gençlerimizi Genç Yeşilay'a, tüm vatandaşlarımızı bağımlılıklarla mücadelede Yeşilay'a destek olmaya davet ediyoruz.' dedi.

Geçtiğimiz haftalarda Nestlé'nin SMA markasına ait bazı bebek maması ve devam sütü ürünleri, 'cereulide' toksini şüphesi nedeniyle 50'den fazla ülkede geri çağrılmıştı. Aynı toksin bu kez Aptamil'in belirli bir serisinde tespit edildi.

Cereulide, gıda zehirlenmesine yol açabilen bir toksin olarak biliniyor ve özellikle bebekler açısından ciddi risk oluşturabiliyor.

Son bir ay içinde iki büyük markada geri çağırma yaşanması, ebeveynler arasında tedirginliği artırdı. Bazı aileler, söz konusu mamaları kullandıktan sonra bebeklerinde sağlık sorunları ortaya çıktığını iddia etti.

Tüketici Birliği Federasyonu (TBF), sürecin kamuoyuna daha ayrıntılı şekilde açıklanması gerektiğini vurguladı.

TBF Yürütme Kurulu Üyesi Ömer Keser, geri çağrılan ürünlerin toplam miktarı, imha edilen parti sayısı ve olası sağlık etkileri hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesi gerektiğini belirtti. Federasyon, konuyla ilgili olarak Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan resmi bilgi talebinde bulundu.

Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda Kontrol Genel Müdürlüğü, uluslararası hızlı alarm sistemleri INFOSAN ve RASFF bildirimlerinin yakından takip edildiğini açıkladı.

Yapılan açıklamada şu tedbirlerin devreye alındığı bildirildi:

Bebek ve devam formüllerinin ithalatında denetimler artırıldı.

Bildirime konu üreticilerin tüm partileri için akredite laboratuvar analiz raporu zorunlu hale getirildi.

Gerekli şartları sağlamayan ürünlerin ülkeye girişine izin verilmiyor.

Piyasaya sunulmuş ürünler için geri çağırma süreci başlatıldı.

Bakanlık, geri çağırma kapsamındaki ürünlerin kesinlikle tüketilmemesi ve satın alınan yerlere iade edilmesi gerektiğini özellikle vurguladı.

İlgili markalar, resmi internet sitelerinde geri çağırma kapsamındaki parti numaralarını yayımladı. Uzmanlar, ebeveynlerin satın aldıkları ürünlerin parti ve seri numaralarını kontrol etmeleri gerektiğini belirtiyor.

Bebek sağlığını doğrudan ilgilendiren bu gelişmeler sonrası gözler, hem firmaların hem de yetkili kurumların atacağı yeni adımlara çevrildi. Aileler ise daha kapsamlı bilgilendirme ve denetim çağrısında bulunuyor.

Yeni uygulama kapsamında, sistemde sigara kullandığı bilgisi bulunan vatandaşlara bilgilendirme amaçlı SMS gönderilecek. Bu mesajlarla kişilerin sigarayı bırakmaya teşvik edilmesi ve danışmanlık hizmetlerine yönlendirilmesi planlanıyor.

Sağlık Bakanlığı ayrıca Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) iş birliğiyle; klasik sigara, elektronik sigara ve puff ürünlerini kapsayan geniş kapsamlı bir araştırma başlatacak.

Kapalı alanlardaki sigara yasağının ardından, denetimlerin gevşediği yönündeki değerlendirmeler üzerine yeni düzenlemeler gündeme geldi. Buna göre:

Yarı açık alanlarda sigara yasağının daha sıkı uygulanması planlanıyor.

Çocuk parkları ve plajlarda sigara kullanımına sınırlama getirilecek. Bu alanlar için 'kırmızı hat' uygulamasının devreye alınması bekleniyor.

Düzenlemelerin temel amacı, pasif içiciliği azaltmak ve özellikle çocukları tütün dumanından korumak. Cezai yaptırımların detaylarının ise önümüzdeki günlerde netleşmesi bekleniyor.

Halk Sağlığı Genel Müdürü Muhammed Emin Demirkol, Türkiye'de yaklaşık her üç kişiden birinin sigara kullandığını belirtti. Kadınlarda sigara kullanım oranının arttığına dikkat çeken Demirkol, anne ve babanın sigara içmesi durumunda çocukların riskinin 4 kat arttığını vurguladı.

Sigara bırakma polikliniklerine başvuru hedefinin 1 milyon kişi olduğunu ifade eden Demirkol, vatandaşların ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı'na yönlendirileceğini söyledi.

Yeni süreçte sigaranın kamusal alanlardaki görünürlüğünün azaltılması hedefleniyor. Çapraz denetim sistemleri sayesinde ihlal tespitlerinin 10 kat arttığı bildirildi.

Yetkililer, hem farkındalık çalışmalarının hem de yaptırımların birlikte uygulanacağı yeni dönemde tütünle mücadelenin daha kararlı sürdürüleceğini belirtiyor.

Yeni düzenlemeye göre, yarı açık olarak nitelendirilen bazı alanlar artık kapalı alan statüsünde değerlendirilecek. Üstü açılır-kapanır tentelerle kapatılan meknlar ile kış bahçeleri, sigara içilmesi yasak olan alanlar arasına dahil edilecek. Böylece bu tür alanlarda sigara içilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Mevzuat çalışmasında dikkat çeken bir diğer başlık ise '5 metre kuralı' oldu. Buna göre kamu binaları, alışveriş merkezleri ve restoranların ana giriş kapılarından itibaren en az 5 metre mesafeye kadar sigara içmek yasak olacak. Uygulamayla, bina girişlerinde sigara dumanına maruz kalınmasının engellenmesi amaçlanıyor.

Çocukların yoğun olarak bulunduğu alanlar da yeni düzenlemenin odağında yer alıyor. Çocuk parklarının tamamı sigarasız alan ilan edilecek. Ayrıca pilot uygulama kapsamında bazı sahil ve plajlarda 'mavi bölgeler' oluşturularak bu alanlarda da sigara içilmesi yasaklanacak.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Toker Ergüder, TÜİK'in 2022 verilerine dikkat çekti. Ergüder, Türkiye'de her gün tütün ürünü kullananlar arasında sigara içme oranının en yüksek olduğu yaş grubunun 35-44 olduğunu belirtti. Bu yaş grubundaki bireylerin yüzde 36,1'inin her gün tütün ürünü kullandığını ifade eden Ergüder, yeni düzenlemelerin toplum sağlığı açısından önemli bir adım olduğunu vurguladı.

Hazırlıkları süren mevzuatın yürürlüğe girmesiyle birlikte, sigara yasağının uygulandığı alanların daha net tanımlanması ve denetimlerin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Araştırmaların odağında, geleneksel tıpta uzun süredir kullanılan 'He Shou Wu' adlı bitki yer aldı. Bilimsel incelemeler, bu bitkiden elde edilen özlerin, saç dökülmesinin en yaygın türlerinden biri olan androgenetik alopesi (erkek tipi saç dökülmesi) üzerinde olumlu etkiler gösterebileceğini ortaya koydu.

Bilimsel dergide yayımlandı

Journal of Holistic Integrative Pharmacy adlı bilimsel dergide yayımlanan kapsamlı bir derleme çalışmada, laboratuvar ortamında yapılan deneyler mercek altına alındı. Araştırma sonuçlarına göre He Shou Wu özü, saç köklerinde bulunan hücrelerin erken ölmesini önleyerek saç foliküllerinin daha uzun süre aktif kalmasına yardımcı oluyor.

Çalışmada ayrıca bitkinin, saç büyümesini destekleyen bazı kritik büyüme faktörlerinin üretimini artırdığı belirlendi. Bunlar arasında saç köklerinin güçlenmesinde önemli rol oynayan IGF-1, VEGF ve FGF-7 gibi biyolojik maddeler bulunuyor.

Saç köklerini küçülmeye karşı koruyor

Bilim insanları, saç dökülmesine yol açan ve zamanla saç köklerinin küçülerek işlevini kaybetmesine neden olan bazı biyolojik süreçlerin de He Shou Wu özü sayesinde baskılanabildiğini tespit etti. Bu mekanizmaların engellenmesiyle saç foliküllerinin yeniden büyüme evresine geçişinin desteklenebileceği ifade edildi.

'Bu folklor değil, farmakoloji'

Çalışmanın ilk yazarı Bixian Han, elde edilen sonuçların tarihsel bilgilerle şaşırtıcı derecede örtüştüğünü belirterek şu ifadeleri kullandı:

'Antik bilgelik ile modern bilimi bir araya getirdik. Tang Hanedanı'ndan bu yana yazılı kaynaklarda anlatılan etkilerin, günümüz saç biyolojisi bilgileriyle büyük ölçüde örtüştüğünü gördük. Bu bir halk inanışı değil, doğrudan farmakolojik bir etki.'

Klinik çalışmalar bekleniyor

Uzmanlar, elde edilen bulguların son derece umut verici olduğunu ancak bitkinin insanlar üzerindeki etkilerinin kesinleşmesi için klinik çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor. Araştırmacılara göre, bu etkiler klinik olarak doğrulanırsa He Shou Wu, gelecekte saç dökülmesine karşı geliştirilecek yeni tedavilerin temelini oluşturabilir.

Bilim dünyasında heyecan yaratan bu gelişme, saç dökülmesine karşı doğal ve bilimsel temelli çözümler arayanlar için yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.

Marketlerde sigara görünmeyecek

Düzenlemenin dikkat çeken maddelerinden biri de sigara satışlarına ilişkin olacak. Tütün ürünleri artık marketlerde kasa arkasında sergilenemeyecek. Satış noktalarında sigara ve benzeri ürünlerin görünürlüğü tamamen ortadan kaldırılacak. Bu uygulamayla, sigaraya erişimin ve özendirici unsurların azaltılması amaçlanıyor.

Park ve oyun alanlarına sınırlama

Taslakta yer alan bir diğer düzenleme ise parklar, bahçeler ve çocuk oyun alanlarını kapsıyor. Bu alanlarda sigara içilmesine izin verilmeyecek, tütün ürünlerinin kullanımının ve görünürlüğünün azaltılması sağlanacak.

Kapalı alanlarda da değişiklikler gündemde

Yeni çalışmada kapalı alanlarda sigara kullanımına ilişkin mevcut mevzuatın da gözden geçirilmesi planlanıyor. Elektronik sigara ve benzeri yeni nesil tütün ürünlerinin 'zararsız' olduğu yönündeki algının önüne geçilmesi için ek düzenlemeler yapılması öngörülüyor.

Yetkililer, söz konusu düzenlemelerin temel amacının toplum sağlığını korumak ve özellikle gençler ile çocukları tütün kullanımından uzak tutmak olduğunu vurguluyor. Taslağın kısa süre içinde yasalaşma sürecine girmesi bekleniyor.

Her alanda yaşanan fiyat artışları sigara raflarına da yansırken, bağımlılıkla mücadele ve sigaranın ekonomik yükü yeniden gündeme geldi. Prof. Dr. Ergüder, sigaraya bağlı hastalıklar ve bu hastalıkların tedavisinde yurt dışından temin edilen ilaçların maliyetine dikkat çekerek, dolaylı maliyetler, iş gücü kaybı ve hastalık giderleri eklendiğinde toplam yükün daha da arttığını ifade etti.

Türkiye Gazetesi'ne konuşan Ergüder, sigara fiyatlarındaki yüzde 10'luk artışın tüketimi yaklaşık yüzde 8 oranında düşürdüğünü belirterek, Maliye Bakanlığı'nın sigarayla mücadelede en etkili kurumlardan biri olduğunu dile getirdi.

2008-2012 yılları arasında tütün ürünlerindeki vergi yükünün ciddi şekilde artırıldığını ve bu dönemde sigara kullanımının yüzde 14 azaldığını hatırlatan Ergüder, 2013 yılından sonra ise sigara fiyatlarına satın alma gücü dikkate alınarak zam yapılmadığını söyledi. Ergüder, 'Şu anda OECD ülkeleri ve Avrupa genelinde en ucuz sigara Türkiye'de satılıyor. Bu nedenle sigara içme oranlarını düşürmekte zorlanıyoruz' değerlendirmesinde bulundu.

Çok uluslu sigara şirketlerinin, zamların enflasyonu ve kaçakçılığı artıracağı yönünde baskı yaptığını da öne süren Ergüder, Maliye Bakanlığı uzmanlarıyla birlikte 2002-2019 yılları arasındaki sigara fiyatları ile enflasyon ilişkisini incelediklerini ancak bu yönde bir bulguya rastlamadıklarını belirtti.

Dünyada sigara fiyatlarının genellikle 5 litre benzin fiyatına denk geldiğini ifade eden Prof. Dr. Ergüder, bu hesaplamaya göre Türkiye'de bir paket sigaranın en az 300 lira olması gerektiğini söyledi.

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sigara kullanımına karşı yeni ve kapsamlı bir yasal düzenleme hazırlığında olduklarını duyurdu. Haber Global Televizyonu'nda katıldığı canlı yayında konuşan Memişoğlu, sigara içilen alanların sınırlandırılması ve sigaranın toplumsal alandaki görünürlüğünün azaltılmasının hedeflendiğini belirtti.

Bakan Memişoğlu, yürütülen çalışmanın yalnızca sigara içenleri değil, sigara dumanına maruz kalan vatandaşları da korumayı amaçladığını vurgulayarak, 'Sigaranın hem kendisinin hem de sigara ile ilgili materyallerin görünürlüğünü azaltmamız gerekiyor. Bu konuda geniş kapsamlı bir kanun taslağı hazırlıyoruz ve en kısa sürede Meclis'e sunacağız' dedi.

Sigaranın özellikle çocuklar ve gençler üzerinde olumsuz bir algı oluşturduğuna dikkat çeken Memişoğlu, sigaranın günlük yaşamda 'doğal bir alışkanlık' gibi görülmesinin önüne geçmek istediklerini ifade etti. 'Gençlerimizin sigarayı sıradan bir tüketim ürünü olarak algılamasını istemiyoruz' diyen Memişoğlu, düzenlemenin bu hassasiyet gözetilerek hazırlandığını söyledi.

Türkiye'de her üç kişiden birinin sigara kullandığını hatırlatan Memişoğlu, bu oranı yarı yarıya düşürmeyi hedeflediklerini belirtti. Sigaranın akciğer hastalıklarından kalp ve damar rahatsızlıklarına, uyku problemlerinden astıma kadar pek çok sağlık sorununa yol açtığını dile getiren Bakan, 'Bu bir alışkanlık ama toplum olarak bu alışkanlıktan kurtulmak zorundayız' ifadelerini kullandı.

Memişoğlu, kumar ve yasa dışı bahisle mücadele konusunda da devletin kapsamlı bir politika yürüttüğünü belirterek, çalışmaların Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatları ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın koordinasyonunda sürdürüldüğünü aktardı.

İnternet ve sosyal medyanın gençler üzerinde ciddi riskler barındırdığını söyleyen Memişoğlu, yasaklayıcı bir yaklaşım yerine bilinçlendirme temelli bir yol izlendiğini vurguladı. Bu kapsamda, dijital bağımlılıkla mücadele programlarının aile hekimlikleri ve Sağlıklı Hayat Merkezleri aracılığıyla hayata geçirileceğini kaydetti.

Sağlık personeli alımlarına da değinen Memişoğlu, son dönemde yaklaşık 37 bin hekim dışı personelin istihdam edildiğini hatırlattı. Yeni atamaların ise 2026 KPSS sonrasında yapılmasının planlandığını belirterek, 'Yeni hastaneler açıyoruz, belirli bir kontenjanımız var. Atamaları 2026 KPSS'den sonra gerçekleştirmeyi hedefliyoruz' dedi.

Karpuz, içerdiği sitrülin adlı amino asit sayesinde damarların gevşemesine yardımcı olabiliyor. Bu durum, kan akışının artmasına katkı sağlayarak cinsel fonksiyonların desteklenmesine yardımcı olabilir. Yüksek su oranı sayesinde vücudun susuz kalmasını da önlüyor.

Potasyum ve B6 vitamini bakımından zengin olan muz, kas fonksiyonlarının düzenlenmesine ve enerji seviyesinin korunmasına katkı sunuyor. Hormon dengesine dolaylı destek sağlaması nedeniyle cinsel sağlık açısından da tercih edilen meyveler arasında yer alıyor.

C vitamini yönünden güçlü olan çilek, bağışıklık sisteminin yanı sıra dolaşım sistemini de destekliyor. Stresin azalmasına yardımcı olması, cinsel isteğin korunmasında dolaylı bir rol oynayabiliyor.

Avokado, E vitamini ve sağlıklı yağ asitleri açısından zengin içeriğiyle biliniyor. Bu özellikleri sayesinde hormonların dengeli çalışmasına katkı sağlayabiliyor. Düzenli ve ölçülü tüketildiğinde enerji düzeyini destekleyici etkiler sunabiliyor.

Antioksidan bakımından zengin olan nar, damar sağlığını destekleyen meyveler arasında gösteriliyor. Kan dolaşımının iyileştirilmesine yardımcı olabilecek bu özelliğiyle cinsel sağlık üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceği ifade ediliyor.

Not: Bu besinler tek başına tedavi edici değildir. Kalıcı sorunlarda mutlaka uzman görüşü alınmalıdır.

Z kuşağı alkolden uzaklaşıyor

ABD, İngiltere ve Almanya başta olmak üzere birçok ülkede yapılan araştırmalar, Z kuşağının alkol tüketiminde belirgin bir düşüş yaşandığını gösteriyor. ABD'de National Institute on Drug Abuse verilerine göre, gençler arasında 'hayat boyu en az bir kez alkol tüketmiş olma' ve 'son ay alkol kullanımı' oranları 2000'li yıllardan bu yana istikrarlı biçimde geriliyor. Gallup'un 2023 anketine göre ise 35 yaş altı yetişkinlerde 'alkol içiyorum' diyenlerin oranı son 20 yılda yüzde 72'den yüzde 62'ye düştü.

İngiltere'de NHS Health Survey 2022 sonuçlarına göre 16–24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 25'i son bir yıl içinde hiç alkol tüketmediğini beyan etti. Bu oran, daha ileri yaş gruplarında belirgin biçimde daha düşük. Almanya'da yapılan bir başka araştırmada ise Z kuşağında 'sarhoş olana kadar içme' oranı yüzde 9'da kalırken, Y kuşağında bu oran yüzde 21 olarak ölçüldü.

Türkiye'de de benzer eğilim

Türkiye'de yapılan araştırmalar da küresel tabloyla örtüşüyor. Twentify ve Marketing Türkiye'nin 2025 tarihli çalışmasına göre Z kuşağı, alkol tüketimini azaltma eğiliminde. Gençlerin bu tercihlerinde sağlık bilinci, akıl sağlığına verilen önem ve öz saygı gibi faktörler öne çıkıyor. Araştırmaya göre Z kuşağı eğlenceden vazgeçmiyor ancak 'kontrolü kaybetmemek' adına daha temkinli davranıyor. '0 promil' yaklaşımı özellikle gençler arasında giderek daha fazla benimseniyor.

Sektör ağır darbe aldı

Alkol tüketimindeki bu düşüş, sektörü de doğrudan etkiledi. Küresel ölçekte son dört yılda alkol sektörünün toplam kaybının yaklaşık 830 milyar dolara ulaştığı ifade ediliyor. Uzmanlar, Z kuşağının tercih değişikliğinin uzun vadede pazar dengelerini köklü biçimde değiştirebileceğine dikkat çekiyor.

Çelişkili veriler de var

Öte yandan tüm araştırmalar aynı yönde sonuçlar vermiyor. IWSR'nin 2025 tarihli küresel içecek pazarı raporuna göre, Z kuşağı son iki yılda alkol tüketimini artırırken, baby boomer kuşağında belirgin bir düşüş yaşandı. Raporda bu artışın, sağlıklı yaşam arayışından ziyade ekonomik baskılar ve değişen tüketim alışkanlıklarıyla ilişkili olduğu vurgulandı.

Uzun vadede düşüş, kısa vadede dalgalanma

Uzmanlar, genel eğilimin Z kuşağının alkol tüketimini azaltma yönünde olduğunu belirtiyor. Sağlık bilinci, zihinsel iyi oluşa verilen önem ve değişen sosyal normlar bu dönüşümün temel nedenleri arasında gösteriliyor. Ancak küresel ekonomik koşullar ve yaşam tarzındaki hızlı değişimler, kısa vadede dalgalanmalara yol açabiliyor. Buna rağmen uzun vadeli tablo, gençler arasında alkol tüketiminin giderek gerilediğine işaret ediyor.

Uzmanlar, hasta çocukların iyileşene kadar evde dinlendirilmesinin önemine dikkat çekerek, 'Hasta çocukları birkaç gün süreyle okula göndermemek hem iyileşmelerini hızlandıracak hem de diğer çocuklara hastalığın bulaşmasını engelleyecektir' uyarısında bulunuyor.

Solunum yolu enfeksiyonları genellikle burun akıntısı, öksürük, ateş, halsizlik ve beslenme bozukluğu ile kendini gösteriyor. Çocukta 38 derece ve üzeri ateş, beslenme veya sıvı alımında azalma, uyku hlinde değişiklik ve idrar çıkışının azalması durumlarında ailelerin çocuklarını bir hekime göstermesi tavsiye ediliyor. Hafif burun akıntısı ve öksürükle birlikte yeterince beslenen bebekler, evde 24-48 saat izlenebilir.

Bu dönemde özellikle okul çağı çocuklarında grip, soğuk algınlığı, kulak iltihapları, bronşiolit ve pnömoni gibi enfeksiyonlar daha sık görülüyor.

Viral enfeksiyonlarda antibiyotiğe gerek yok
Uzmanlar, beslenme ve uyku düzenine dikkat edilmesi gerektiğini, el hijyeni, maske kullanımı ve sınıfların düzenli olarak havalandırılmasının önemini vurguluyor. En önemli noktalardan biri ise solunum yolu enfeksiyonlarının büyük çoğunluğunun viral kaynaklı olması. Bu nedenle, viral enfeksiyonlarda antibiyotiğin etkili olmadığı, doktor kontrolü olmadan antibiyotik başlanmaması gerektiği özellikle hatırlatılıyor.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) verilerine göre bu kış döneminde Influenza A (H3N2), RSV ve COVID-19'un aynı anda yayılım gösterdiğine dikkat çekildi. Prof. Dr. Özkaya, özellikle yaygın kas ve eklem ağrılarının bu sezonun en belirgin klinik bulgularından biri olduğunu ifade etti.

'Kemiklerim kırılıyor gibi' tarif edilen ağrılar öne çıkıyor
Bu yıl baskın seyreden Influenza A (H3N2) enfeksiyonunun ani başlayan yüksek ateş, şiddetli halsizlik ve halk arasında 'kemiklerim kırılıyor gibi' şeklinde tarif edilen yoğun vücut ağrılarıyla seyrettiğini belirten Özkaya, COVID-19'un Nimbus ve JN.1 varyantlarında ise boğaz ağrısı ve yaygın vücut sızılarının ön plana çıktığını söyledi. RSV'nin ise özellikle 65 yaş üstü bireyler ile bağışıklık sistemi zayıf olanlarda ağır kas ağrılarına ve solunum sıkıntısına yol açabildiğini kaydetti.

'Belirli durumlarda mutlaka doktora başvurulmalı'
Vatandaşların panik yapmaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Özkaya, birçok viral enfeksiyonun istirahat ve yeterli sıvı alımıyla atlatılabileceğini ifade etti. Ancak ateşin üç günden uzun sürmesi, nefes darlığı, göğüs ağrısı, bilinç bulanıklığı ya da şikayetlerin 10 günü aşması halinde mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguladı.

Gereksiz antibiyotik kullanımına dikkat
Antibiyotiklerin virüs kaynaklı enfeksiyonlarda etkili olmadığını hatırlatan Özkaya, gereksiz antibiyotik kullanımının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtti. Grip aşısının yüzde 100 koruma sağlamadığını ancak hastalığın ağır seyretmesini ve hastaneye yatış riskini önemli ölçüde azalttığını sözlerine ekledi.

'Pediatri 2.0: Değişim Başladı' temasıyla gerçekleştirilen kongrede; yapay zeknın klinik kullanımı, genetik ve moleküler tanı yöntemleri, hedefe yönelik tedaviler, adölesan sağlığı, beslenme, solunum yetmezliği, travma yönetimi, aşılamada küresel sorunlar ve dijitalleşmenin çocuklar üzerindeki etkileri güncel bilimsel veriler eşliğinde değerlendirildi.

Etkinliğin açılışında konuşan İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Özgür Kasapçopur, çocuk sağlığının yalnızca tıbbi bir alan olmadığını, aynı zamanda temel bir insan hakkı olduğunu vurguladı. Kasapçopur, çocukların yoksulluk, çevresel koşullar, yanlış beslenme, dijital bağımlılık ve bilim dışı uygulamalardan yetişkinlere kıyasla çok daha derin etkilendiğine dikkat çekerek, pediatrinin çocukların yaşam hakkını savunan kamusal bir sorumluluk alanı olduğunu ifade etti.

Çocukların günümüzde sosyal medya, ultra işlenmiş gıdalar ve elektronik sigara gibi yeni risklerle karşı karşıya kaldığını belirten Kasapçopur, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya uygulamalarından, 18 yaş altındakilerin ise sağlıksız ve ultra işlenmiş gıdalardan korunması gerektiğini söyledi. 'Bilimsel ve çağdaş tıp, bu ülkedeki tüm çocuklar için bir haktır' diyen Kasapçopur, çocukları yaşamın her alanında korumanın hekimlerin ve toplumun ortak görevi olduğunu dile getirdi.

Kongre Başkanı Prof. Dr. A. Çiğdem Aktuğlu Zeybek ise bu yılki temanın, klinik tıp ile hızla gelişen teknolojiler arasındaki ilişkiye odaklandığını belirtti. Zeybek, polikliniklerde artık hastaların 'ChatGPT böyle dedi' diyerek başvurduğunu aktararak, dijital dünyayı yok saymanın mümkün olmadığını, bu sürecin doğru ve etik biçimde yönetilmesi gerektiğini söyledi. Yapay zeknın hekimin yerini alamayacağını vurgulayan Zeybek, asıl hedefin bu teknolojilerin bilimsel ve güvenli şekilde sağlık hizmetlerine entegre edilmesi olduğunu kaydetti.

Bilim insanları, dijitalleşmenin çocuklarda hareketsizlik, sağlıksız beslenme ve yeni sağlık sorunlarını da beraberinde getirdiğine dikkat çekerek, çocuk sağlığının korunmasında bilimsel yaklaşımın ve kamusal politikaların hayati önem taşıdığına işaret etti.

Memişoğlu, yaptığı açıklamada, 'Kapalı alanlarda tütün ve sigara kullanımıyla ilgili mevzuat çalışmalarımız sürüyor. Bu düzenleme ile tütün bağımlılığıyla mücadeleyi daha etkin hle getireceğiz. Meclis gündemine en kısa zamanda taşıyacağız' dedi.

Bakan ayrıca, şeker ve sağlıksız gıda tüketimi konusunda da Tarım Bakanlığı ile ortak çalışmalar yürüttüklerini belirtti ve bu konudaki detayların kamuoyuyla paylaşılacağını söyledi.

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde:

Vatandaşlar, kapalı alanlarda sigara içme konusunda daha net kurallarla karşılaşacak ve sağlık açısından koruma sağlanacak.

İşletme sahipleri, özellikle kafeler, restoranlar ve diğer kapalı mekanlar, uygulamayı denetlemek ve kurallara uymak zorunda olacak. Bu durum hem sorumluluk hem de cezai yaptırımlar açısından fark yaratacak.

Türkiye'de evler hariç tüm kapalı alanlarda sigara içilmesi 5727 sayılı Kanun ile 19 Ocak 2008'de yasaklandı. 2009 yılında yürürlüğe giren yasa ile Türkiye, Avrupa'da dumansız hava sahasına geçen üçüncü ülke oldu. 2013'te taşıtlarda sigara içimi yasaklanırken, 2019'da tütün ürünlerinde düz ve standart paket uygulaması getirildi.

Yeni düzenlemenin, mevcut yasaları güçlendirerek hem halk sağlığını koruması hem de işletmelerin uygulamada karşılaşacağı belirsizlikleri azaltması bekleniyor.

Yüzde 30 oranındaki artış kapsamında, Sağlık Bakanlığına bağlı eğitim ve araştırma hastaneleri, bu hastanelere bağlı semt poliklinikleri, diş hekimliği fakülteleri bulunan devlet ve vakıf üniversite hastaneleri ile devlet ve vakıf üniversitelerinin tıp fakülteleri ve sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde hastalardan alınan muayene katılım payı 20 TL'den 26 TL'ye yükseltildi.

İkinci ve üçüncü basamak özel sağlık hizmeti sunan kuruluşlarda ise muayene katılım payı yüzde 20 oranında artırıldı. Buna göre özel hastanelerde muayene için alınan ücret 50 TL'den 60 TL'ye çıkarıldı.

Düzenleme yalnızca muayene ücretleriyle sınırlı kalmadı. Reçete edilen ilaçlar üzerinden alınan katılım payları da yüzde 25 oranında zamlandı. Buna göre, 3 kutuya kadar temin edilen ilaçlar için alınan katılım payı 3 TL'den 3,75 TL'ye yükseltilirken, 3 kutunun üzerindeki her bir ilaç kutusu için alınan ücret 1 TL'den 1,25 TL'ye çıkarıldı.

Belirlenen yeni katılım payları ve ücretler, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olacak.

Geri ödeme kapsamına alınan ilaçların 69'unun yerli üretim olduğuna dikkat çeken Işıkhan, sağlık alanında yerli üretimin desteklenmeye devam ettiğini vurguladı.

Açıklamaya göre geri ödeme listesine eklenen ilaçlar arasında 9 romatolojik ilaç, 9 diyabet ilacı, 3 kanser ilacı ve 2 MS ilacı da bulunuyor.

Bakan Işıkhan, paylaşımında şu ifadelere yer verdi:
'Bu kapsamda, 69'u yerli üretim olmak üzere toplam 72 ilacı daha geri ödeme listesine aldık. İlaçların hastalarımıza şifa olmasını temenni ediyor, vatandaşlarımıza sağlıklı bir ömür diliyorum.'

Yeni düzenlemeyle birlikte, çok sayıda hastanın tedaviye erişiminin daha kolay ve ekonomik hale gelmesi hedefleniyor.

Sinir bilimci Friederike Fabritius, birçok protein tozunun yapay tatlandırıcılar içerdiğini ve bu maddelerin bağırsak mikrobiyotasını olumsuz etkileyebileceğini belirtti. Fabritius, bağırsak sağlığının beyin fonksiyonlarıyla doğrudan ilişkili olduğunu, mikrobiyotadaki bozulmaların sinir iletimi üzerinde etkili olabileceğini ifade etti.

Nörolog Dr. Shaheen Lakhan, gazlı içecekleri beyin sağlığı açısından en zararlı ürünler arasında gösterdi. Lakhan, yüksek şeker içeriğinin beyni besleyen damar yapısına zarar verebileceğini, uzun vadede demans ve inme riskini artırabileceğini, kısa vadede ise huzursuzluk ve uyku bozukluklarına yol açabileceğini dile getirdi. Diyet içeceklerin de masum olmadığını vurgulayan Lakhan, yapay tatlandırıcıların beyni strese sokabileceğini söyledi.

NYU Langone Concussion Center'dan nörolog Dr. Shae Datta, trans yağ içeren margarinlerden uzak durulması gerektiğini belirtti. Datta, trans yağların yalnızca kalp-damar sistemini değil, beyin damarlarını da olumsuz etkilediğini kaydetti. Neurology dergisinde yayımlanan araştırmalara da atıf yapan Datta, yüksek trans yağ seviyeleri ile demans riski arasında ilişki bulunduğunu aktardı.

Tufts Medical Center'dan nörolog Dr. Bryan Ho, birayı besin değeri düşük 'boş kalori' olarak tanımladı. Ho, alkolün bir nörotoksin olduğunu ve orta düzeyde tüketimin bile zamanla beyin hücrelerine zarar verebileceğini ifade etti.

Nörobilimci Sean Callan, kafeinsiz kahvenin kendisinden ziyade kafeinden arındırma yöntemine dikkat edilmesi gerektiğini söyledi. Callan, solvent kullanılarak yapılan işlemlerde toksik kimyasalların ortaya çıkabileceğini ve bu maddelerin nörolojik hasara yol açma riski taşıdığını belirtti. Özellikle hamileler için risk oluşturabileceği vurgulandı.

Nörolog Dr. Pedram Navab, yağda kızartılmış gıdaların beyin damarlarına zarar verebileceğini ve kan-beyin bariyerinin bütünlüğünü zayıflatabileceğini ifade etti. Navab, bu tür gıdaların öğrenme ve hafızada önemli rol oynayan hipokampus üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini belirtti.

Uzmanlar, beyin sağlığının korunması için dengeli beslenme, doğal gıdaların tercih edilmesi ve işlenmiş ürünlerin sınırlandırılmasının önemli olduğunu vurguluyor.

Uzman görüşlerine göre kaz etinin en dikkat çekici özelliği, içerdiği proteinin yüksek kalitede ve kolay sindirilebilir olması. Bu yapı, kas gelişimini desteklerken uzun süre tokluk hissi sağlıyor ve günlük protein ihtiyacının karşılanmasına katkı sunuyor. Bu nedenle sporcular ve yoğun tempoda çalışan bireyler için de önemli bir besin kaynağı olarak değerlendiriliyor.

Kaz eti genellikle yağ oranıyla anılsa da, bu yağların büyük kısmının faydalı yağ asitlerinden oluştuğu vurgulanıyor. Uzmanlar, bu yağların kötü kolesterol seviyesinin düşürülmesine yardımcı olabileceğini, damar yapısını desteklediğini ve kalp-damar sağlığı açısından olumlu etkiler sunduğunu belirtiyor. Bu yönüyle kaz eti, kontrollü tüketildiğinde kalp sağlığını gözeten beslenme planlarında da yer bulabiliyor.

Kaz eti; demir, çinko ve B grubu vitaminler bakımından oldukça zengin. Bu içerik, kansızlık riskinin azaltılmasına katkı sağlarken bağışıklık sistemini güçlendiriyor ve beyin fonksiyonlarını destekliyor. Özellikle büyüme çağındaki çocuklar ve yoğun zihinsel faaliyet yürütenler için besleyici bir seçenek olarak öne çıkıyor.

Geleneksel kaynaklarda kaz yağı, yüzyıllardır enerji verici ve doğal destekleyici olarak biliniyor. Dolaşımı destekleyen yapısı nedeniyle kaz etinin canlılık artırıcı etkilerinin olduğu da sıkça dile getiriliyor.

Kaz eti; fırında, haşlama olarak ya da et suyu şeklinde pek çok farklı tarifte kullanılabiliyor. Göğüs kısmı daha hafif yemekler için tercih edilirken, kaz suyunun özellikle soğuk kış günlerinde besleyici ve güçlendirici bir çorba olarak tüketildiği biliniyor.

Uzmanlar, beslenme programına kaz eti eklemek isteyenlere bazı uyarılarda bulunuyor. Daha düşük yağ oranına sahip genç kaz etinin tercih edilmesi, deri kısmının ise mümkün olduğunca sınırlı tüketilmesi öneriliyor. Bu sayede yüksek besin değerinden faydalanırken kalori alımının da dengede tutulabileceği belirtiliyor.

Uzmanlara göre doğru pişirme yöntemleriyle ve ölçülü tüketildiğinde kaz eti, besleyici değeriyle sofralarda hak ettiği yeri yeniden almaya aday görünüyor.

Açıklamada, söz konusu ifşanın 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 31'inci maddesinin 6'ncı fıkrası kapsamında yapıldığı vurgulandı. Bu düzenleme, denetimler sonucunda taklit ve tağşiş yaptığı belirlenen ürünlerin kamuoyuyla paylaşılmasına Bakanlığa yetki veriyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı, halk sağlığını koruma amacıyla gıda üretimi ve satışına yönelik denetimlerin kararlılıkla devam edeceğini bildirdi. Mevzuata aykırı üretim yaptığı tespit edilen firmalar hakkında ise yasal işlemlerin uygulanacağı ifade edildi.

Bakanlık yetkilileri, tüketicilere satın aldıkları ürünlerin içeriğini dikkatle incelemeleri ve resmi kaynaklardan yapılan duyuruları takip etmeleri çağrısında bulundu.